Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
3 ғасырдағы палмириндік генерал Иерусалим патриархы Забдас 3 ғасырдағы сириялық генерал, ол өзінің ұлы Вабалатустың регенті ретінде билік құрған кезінде Палмираның император қызы Зенобияның әскерін басқарды және оның Рим императорына қарсы бүлік шығарды. Ол Пальмираның Таяу Шығыстағы жорықтарына жетекшілік етті, оның ішінде Римдік Мысырдан Кіші Азияға дейінгі аумақтарды аннексиялау болды. Император Аврелианның шығыстағы жорығы мен Пальмираның құлдырауынан кейін, Забдас, басқа да белгілі пальмирендік шенеуніктермен бірге Кассиус Лонгинус императордың сотына түскеннен кейін Эмесада өлтірілді.
3rd century Palmyrene general
the patriarch of Jerusalem
Zabdas was a 3rd century Syrian general who led the forces of Empress Zenobia of Palmyra during her rule as regent of her son Vaballathus and her subsequent rebellion against the Roman Emperor under the short lived independent Palmyrene Empire. He led Palmyra's expeditions in the middle east which included annexing territory spanning from Roman Egypt to Asia Minor. Following Emperor Aurelian's campaign in the east and the fall of Palmyra, Zabdas, among other notable Palmyrene officials including Cassius Longinus was executed in Emesa after being held on trial by the emperor.
Танухидтерге қарсы жорық
Забдасқа тағы бір қолбасшы Септимий Заббай мен Зенобияның өзі көмектесіп, 270 жылдың көктемінде император Клавдий ІІ билік құрған кезде Танухидтерге қарсы жорық бастады. Пальмираның Арабиядағы әскери науқанының себептері - Рим орталық билігінің шығыс провинцияларына деген әлсіздігі және оларды қорғауға қабілетсіздігі, бұл Пальмираның саудасына зиян келтірді және Зенобияны Шығыстағы тұрақтылықты сақтаудың жалғыз жолы - аймақты тікелей бақылауға алу екендігіне сендірді. Пальмираның экономикалық мүдделерінің қайшылықтары, Бостра мен Мысырдың Пальмира арқылы өтетін сауда-саттықты қабылдауы да рөл атқарды. Қалай болғанда да, Танухидтердің Палмирин билігіне қарсы шығуы, әрине, Зенобияның әскери жауап беруіне себеп болған. Шабуыл қасақана уақытында жасалған сияқты, өйткені палмириндік әскер оңтүстікке Бостраға дейін, ал римдіктер Тракия тауларында готтарға қарсы шайқастармен айналысты. Арабияның римдік губернаторы Трасс III Киренаикалық легионға қолбасшылық еткенде, Палмираның жақындап келе жатқан әскеріне қарсы шықты, бірақ жеңіліп, соғыста қаза тапты. Нәтижесінде Бостра қаласы берілді, ал Пальмирин әскері қаланы басып алып, тонады және Зевс Хаммон ғибадатханасын, легионның құрметтелген ғибадатханасын қиратты.
Aided by another general of the army, Septimius Zabbai, and Zenobia herself, Zabdas started an expedition against the Tanukhids in the spring of 270, during the reign of emperor Claudius II. Reasons cited for Palmyra's military campaign in Arabia are the weakness of Roman central authority over its eastern provinces and its corresponding inability to protect them, which harmed Palmyra's trade and probably convinced Zenobia that the only way to maintain stability in the East was to control the region directly. The conflict of Palmyra's economic interest with as Bostra and Egypt receiving trade which would have otherwise passed through Palmyra also played a part. Regardless, the defiance of the Tanukhids against Palmyrene domination is probably the main reason which triggered a military response from Zenobia. The attack seemed to be intentionally timed, as the Palmyrene army south to Bostra while the Romans were preoccupied with their battles against the Goths in the mountains of Thrace. The Roman governor of Arabia, a certain Trassus, confronted Palmyra's approaching army while commanding the Legio III Cyrenaica, but was routed and killed in action. As a result, the city of Bostra surrendered, and the Palmyrene army captured and sacked the city, and destroyed the temple of Zeus Hammon, the legion's revered shrine.
Мысырға шабуыл
270 жылы қазан айында 70 мыңнан тұратын палмир әскері Забдас басқарған Мысырға басып кірді. Мысырдың басып алынуын кейде Зенобияның Персиямен соғыс кезінде Евфратқа баратын басқа сауда жолын табуға деген талпынысымен түсіндіреді, бірақ Евфрат жолы тек ішінара бұзылған, ал Зенобияның жеке амбициясы мен саяси мотивациясы Palmyrene-дің шығыста үстемдігін орнату үшін оның Мысырға басып кіру шешімінде міндетті түрде рөл атқарды. Палмирендіктер Александрияға кірді және 5000 адамнан тұратын гарнизонды қалдырды, бірақ көп ұзамай Мысыр префекті Тенегино Проб, теңізшілерге қарсы теңіз экспедицияларымен айналысып, Мысырдағы жағдай туралы хабардар болды және тез оралды. Ол Александрияны қайта басып алды, бірақ көп ұзамай Палмир әскері қаланың билігін қайтадан қолға алды. Пробус Вавилон қамалына қайтты. Алайда, жерді білетін, жаулап алу кезінде Забдасқа көмек көрсететін Мысырлық Тимаген Римнің артқы жағына тұтқын салып, қалмақты басып алды. Тенегино Проб өз-өзіне қол жұмсады, ал Палмирендіктер Мысырға өздерінің билігін нығайта түсті.
In October of 270, a Palmyrene army of 70,000 invaded Egypt, led by Zabdas. The invasion of Egypt is sometimes explained by Zenobia's desire to secure an alternative trade route to the Euphrates, which was cut because of the war with Persia, although the Euphrates route was only partially disrupted, and Zenobia's personal ambition and political motivation to establish Palmyrene dominance over the east definitely played a part in her decision to invade Egypt. The Palmyrenes entered Alexandria, and left a garrison of 5,000, although shortly after, Tenagino Probus, Egypt's prefect, who was occupied with naval expeditions against pirates, was alerted of the situation in Egypt and quickly returned there. He recaptured Alexandria, but the Palmyrene army shortly thereafter regained control of the city. Probus retreated to Babylon Fortress. Although Timagenes, a native of Egypt with knowledge of the land who was aiding Zabdas during the invasion, ambushed the Roman rear and captured the fortress. Tenagino Probus ended up committing suicide, and the Palmyrenes consolidated their dominion over Egypt.
Кіші Азиядағы жорықтар
271 жылы Зенобияға қызмет ететін тағы бір палмирендік генерал Заббай Кіші Азиядағы операцияларды бастады, оған сол жылдың көктемінде Забдас қосылды. Пальмирендіктер Ғалатияны басып алып, Зосимнің айтуынша, Анкираға дейін жеткен. Битиния мен Цизик шаққыны Зенобияның бақылауынан тыс қалды, ал Халкидонды бағындыруға тырысқан әрекеті сәтсіз болды. Кіші Азиядағы жорық туралы мәлімет аз, бірақ аймақтың батыс бөлігі император әйелінің билігіне кірмеді. 271 жылдың тамызында Забдас Пальмираға оралды.
Afterward, in 271, Zabbai, another Palmyrene general serving Zenobia, started the operations in Asia Minor, and was joined by Zabdas in the spring of that year. The Palmyrenes annexed Galatia and, according to Zosimus, reached Ancyra. Bithynia and the Cyzicus mint remained beyond Zenobia's control, and her attempts to subdue Chalcedon failed. The Asia Minor campaign is poorly documented, but the western part of the region did not become part of the empress's authority. By August 271 Zabdas was back in Palmyra, with the Palmyrene empire at its zenith.
Аурелианға қарсы шайқастар
272 жылы император Аврелиан Босфордан өтіп, Анатолия арқылы тез алға басып, қазіргі Пальмираның астында жоғалған провинцияларды қайтадан басып алды. Аврелиан Исс аралына кірген соң Антиохияға қарай бет алып, Антиохия маңындағы Иммае шайқасында Забдасты жеңді. Палмир әскерлері Антиохияға, кейін Емесаға кері шегінді, ал Аврелиан алға қарай аттанады. Эмесадағы жеңіліс палмириндік әскерлерді астанаға көшіруге мәжбүр етті. Римдіктер қоршауды бастады және бірнеше рет қаланың қорғанысын бұзуға тырысты, бірақ кері қайтарылды, алайда жағдай нашарлады, сондықтан Вабалатустың анасы Зенобия қаладан шығып, сасанидтерден көмек сұрауға кетті. Римдіктер патшайымның соңынан еріп, Евфрат өзенінің жағасында ұстап алды да, Рим императорына алып келді. Көп ұзамай Пальмирен қаласының тұрғындары бейбітшілік орнатуды өтінді.
In 272, the Emperor Aurelian crossed the Bosphorus and advanced quickly through Anatolia, to reconquer the lost provinces now under Palmyra. Entering Issus and heading to Antioch, Aurelian defeated Zabdas in the Battle of Immae, near Antioch. The Palmyrene armies retreated to Antioch then later Emesa while Aurelian advanced. The defeat at Emesa forced the Palmyrene armies to evacuate to the capital. The Romans began a siege, and tried to breach the city defenses several times but were repelled, however, the situation worsened, so Zenobia, Vaballathus's mother, left the city and headed east to ask the Sassanians, for help. The Romans whatsoever followed the empress, arrested her near the Euphrates and brought her back to the Roman emperor. Soon after, the Palmyrene citizens asked for peace, and the city fell.
Өлім
Зенобия, Вабалатус және оның соғыс кеңесі, соның ішінде Забдас, Емезаға әкетіліп, сотталды. Пальмираның құлдырауынан кейін Зенобияның өмірінің бірде-бір жазбасында Забдас туралы айтылмағандықтан, пальмиралық жоғары лауазымды адамдардың көпшілігі өлім жазасына кесілген болуы мүмкін.
Zenobia, Vaballathus and her war council, including Zabdas, were taken to Emesa and put on trial. Most of the high ranking Palmyrene officials were executed, which might have included Zabdas, as he is not mentioned in any account of Zenobia's life after the fall of Palmyra.