Кіріспе

3 ғасырдағы палмириндік генерал Иерусалим патриархы Забдас 3 ғасырдағы сириялық генерал, ол өзінің ұлы Вабалатустың регенті ретінде билік құрған кезінде Палмираның император қызы Зенобияның әскерін басқарды және оның Рим императорына қарсы бүлік шығарды. Ол Пальмираның Таяу Шығыстағы жорықтарына жетекшілік етті, оның ішінде Римдік Мысырдан Кіші Азияға дейінгі аумақтарды аннексиялау болды. Император Аврелианның шығыстағы жорығы мен Пальмираның құлдырауынан кейін, Забдас, басқа да белгілі пальмирендік шенеуніктермен бірге Кассиус Лонгинус императордың сотына түскеннен кейін Эмесада өлтірілді.

Танухидтерге қарсы жорық

Забдасқа тағы бір қолбасшы Септимий Заббай мен Зенобияның өзі көмектесіп, 270 жылдың көктемінде император Клавдий ІІ билік құрған кезде Танухидтерге қарсы жорық бастады. Пальмираның Арабиядағы әскери науқанының себептері - Рим орталық билігінің шығыс провинцияларына деген әлсіздігі және оларды қорғауға қабілетсіздігі, бұл Пальмираның саудасына зиян келтірді және Зенобияны Шығыстағы тұрақтылықты сақтаудың жалғыз жолы - аймақты тікелей бақылауға алу екендігіне сендірді. Пальмираның экономикалық мүдделерінің қайшылықтары, Бостра мен Мысырдың Пальмира арқылы өтетін сауда-саттықты қабылдауы да рөл атқарды. Қалай болғанда да, Танухидтердің Палмирин билігіне қарсы шығуы, әрине, Зенобияның әскери жауап беруіне себеп болған. Шабуыл қасақана уақытында жасалған сияқты, өйткені палмириндік әскер оңтүстікке Бостраға дейін, ал римдіктер Тракия тауларында готтарға қарсы шайқастармен айналысты. Арабияның римдік губернаторы Трасс III Киренаикалық легионға қолбасшылық еткенде, Палмираның жақындап келе жатқан әскеріне қарсы шықты, бірақ жеңіліп, соғыста қаза тапты. Нәтижесінде Бостра қаласы берілді, ал Пальмирин әскері қаланы басып алып, тонады және Зевс Хаммон ғибадатханасын, легионның құрметтелген ғибадатханасын қиратты.

Мысырға шабуыл

270 жылы қазан айында 70 мыңнан тұратын палмир әскері Забдас басқарған Мысырға басып кірді. Мысырдың басып алынуын кейде Зенобияның Персиямен соғыс кезінде Евфратқа баратын басқа сауда жолын табуға деген талпынысымен түсіндіреді, бірақ Евфрат жолы тек ішінара бұзылған, ал Зенобияның жеке амбициясы мен саяси мотивациясы Palmyrene-дің шығыста үстемдігін орнату үшін оның Мысырға басып кіру шешімінде міндетті түрде рөл атқарды. Палмирендіктер Александрияға кірді және 5000 адамнан тұратын гарнизонды қалдырды, бірақ көп ұзамай Мысыр префекті Тенегино Проб, теңізшілерге қарсы теңіз экспедицияларымен айналысып, Мысырдағы жағдай туралы хабардар болды және тез оралды. Ол Александрияны қайта басып алды, бірақ көп ұзамай Палмир әскері қаланың билігін қайтадан қолға алды. Пробус Вавилон қамалына қайтты. Алайда, жерді білетін, жаулап алу кезінде Забдасқа көмек көрсететін Мысырлық Тимаген Римнің артқы жағына тұтқын салып, қалмақты басып алды. Тенегино Проб өз-өзіне қол жұмсады, ал Палмирендіктер Мысырға өздерінің билігін нығайта түсті.

Кіші Азиядағы жорықтар

271 жылы Зенобияға қызмет ететін тағы бір палмирендік генерал Заббай Кіші Азиядағы операцияларды бастады, оған сол жылдың көктемінде Забдас қосылды. Пальмирендіктер Ғалатияны басып алып, Зосимнің айтуынша, Анкираға дейін жеткен. Битиния мен Цизик шаққыны Зенобияның бақылауынан тыс қалды, ал Халкидонды бағындыруға тырысқан әрекеті сәтсіз болды. Кіші Азиядағы жорық туралы мәлімет аз, бірақ аймақтың батыс бөлігі император әйелінің билігіне кірмеді. 271 жылдың тамызында Забдас Пальмираға оралды.

Аурелианға қарсы шайқастар

272 жылы император Аврелиан Босфордан өтіп, Анатолия арқылы тез алға басып, қазіргі Пальмираның астында жоғалған провинцияларды қайтадан басып алды. Аврелиан Исс аралына кірген соң Антиохияға қарай бет алып, Антиохия маңындағы Иммае шайқасында Забдасты жеңді. Палмир әскерлері Антиохияға, кейін Емесаға кері шегінді, ал Аврелиан алға қарай аттанады. Эмесадағы жеңіліс палмириндік әскерлерді астанаға көшіруге мәжбүр етті. Римдіктер қоршауды бастады және бірнеше рет қаланың қорғанысын бұзуға тырысты, бірақ кері қайтарылды, алайда жағдай нашарлады, сондықтан Вабалатустың анасы Зенобия қаладан шығып, сасанидтерден көмек сұрауға кетті. Римдіктер патшайымның соңынан еріп, Евфрат өзенінің жағасында ұстап алды да, Рим императорына алып келді. Көп ұзамай Пальмирен қаласының тұрғындары бейбітшілік орнатуды өтінді.

Өлім

Зенобия, Вабалатус және оның соғыс кеңесі, соның ішінде Забдас, Емезаға әкетіліп, сотталды. Пальмираның құлдырауынан кейін Зенобияның өмірінің бірде-бір жазбасында Забдас туралы айтылмағандықтан, пальмиралық жоғары лауазымды адамдардың көпшілігі өлім жазасына кесілген болуы мүмкін.