Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоқ, Гитара, лаурь, скрипка сияқты аспаптарды жасаумен айналысатын адам - литьер.
None
A person who is specialized in the making of stringed instruments such as guitars, lutes and violins is called a luthier.
Біліктілік
[[File:Musee de la musique 2. jpg قوربانی thumb قوربانی300px قوربانی右 ساغalt=Париждегі Музейдің Барокколық гитаралары (онда 200-ге жуық классикалық гитаралар бар) Әртүрлі құрылысшылардың гитаралары әртүрлі дыбыс ерекшеліктерін көрсетеді. g. Лакоте немесе Гроберт аспаптарын Торрес және т.б. аспаптармен салыстырғанда. Олардың барлығы да дыбыс сапасы жоғары болуы мүмкін, бірақ көптеген гитаристер репертуардың белгілі бір таңдауы үшін бірін көбірек қолдануға болады деп санайды, мысалы, Лакоте немесе Гроберт "классикалық дәуір репертуары" немесе "орталық Еуропаның романтикалық репертуары"; Торреске қарсы "Испания немесе кеш романтикалық ұлттық репертуар" және т.б.). "Ойналу" аспектілеріОсыған фрестердің пішіні, жіп аралығы, мойынның ені, мойын, түйіршік және көпір биіктігі (әрекетке әсер ету); масштабтың ұзындығы туралы шешімдер; және т.б. Мақсат - ойнау оңай және ыңғайлы, сырғалы дыбыс жоқ, белгілі бір орындаушының талаптарына / қалауларына сай келетін гитара. "Визуалды/декоративтік" аспектілерОсыған гитараның визуалды ерекшеліктері, соның ішінде розетка дизайны, инкрустация, орнатулар және т.б. кіреді. (Жалпы алғанда, бұл шығармашылық визуалды аспектілер дыбыс ерекшеліктеріне кедергі келтірмеуі немесе азайтпауы немесе гитараның ойналуына кедергі жасамауы керек). Фернандо Сор аспап жасаушы "механиканың жалпы принциптерін, күштің құрамы мен резюмесін, сымдар мен беттердің тербелуінің заңдарын түсінген, дәл сурет салушы болуы керек" деп жазды. thumb аяқ басқан320px аяқ басқан оң аяқ басқан1514 c. 1570) Пьер Воэриоттың (15321599) гравюрасыViva fui in sylvis, sum dura occisa securi,dum vixi, tacui, mortua dulce cano
[[File:Musee de la musique 2. jpg|thumb|300px|right|alt=Baroque Guitars from the Cité de la Musique in Paris|Baroque Guitars from the Museum Cité de la Musique in Paris (which houses almost 200 classical guitars Guitars by different builders often reflect different sound preferences—e. g., when comparing instruments of Lacôte or Grobert, with Torres, etc. All can have high sound quality, yet many guitarists feel one may be more appropriate for particular repertoire choices, e. g., Lacôte or Grobert for "classical era repertoire" or "central European romantic repertoire"; versus Torres for "Spanish or late romantic nationalist repertoire", etc.). "Playability" aspectsThis includes the shaping of the frets, string spacing, neck width, neck, nut and bridge height (influence on action); decisions about scale length; etc. The aim is a guitar that is easy and comfortable to play, does not have string buzz, and suits the requirements/desires of a particular player. "Visual/decorative" aspectsThis includes the visual features of the guitar, including rosette design, inlays, ornamentation, etc. (In general these creative visual aspects should not interfere or diminish the sound features, or hinder the playability of the guitar). Fernando Sor has written that an instrument maker "should be an accurate draughtsman, understand the common principles of mechanics, the composition and resolution of forces, and the laws of vibrating strings and surfaces". thumb|320px|right|alt=Gasparo Duiffopruggar|Gasparo Duiffopruggar (1514 c. 1570) Engraving by Pierre Woeiriot (1532–1599)Viva fui in sylvis, sum dura occisa securi,dum vixi, tacui, mortua dulce cano
Ағашқа акустикалық және резонанстық мақсаттармен пішін беру
Ағашқа осылай пішін беру "резонанстық пластинканың көйленуі" (немесе "пластинканың көйленуі") деп аталады. Бұл ағаш пен тіректің (оның тығыздығы, қалыңдығы, кернеуі, дыбыс әсері) дыбыстық қасиеттеріне әсер ету үшін жан-жақты көйлектеуін білдіреді. Бұл гитара корпусының бір "әдетті" жиілікке көйленуі туралы емес. Оның орнына, бұл гитараның дыбысын жақсарту үшін ағаш пен оның жауап беру және резонанстық қасиеттерін қалыптастырудың жан-жақты тәсілі. Ағаштан жасалған аспапты "тұңдау" деп те атайды. Қолданылған әдістер бұрынғы ғасырларға, әсіресе скрипка жасау (мысалы: итальян скрипкаларының кейбір көйлеу схемаларын түсінуге тырысу: 1 , 2). Кейбір гитара жасаушылар ағаштың нақты дауыстылығын, ағашпен жұмыс істеуді және оны "қалыптауды" (құрылыс кезінде және тіпті одан кейін) сыртқы құрылыстың өзінен (мысалы, таңдалған тіреулер) маңызды деп санайды: "Менің шеберлігім мен тәжірибесім өскен сайын жақсы гитараны жақсы ететін нәрсе, алдымен, қандай типті жүйемен жасалғанынан гөрі, оның қаншалықты жақсы реттелгені мен теңдестірілгені. Әртүрлі аспаптар дыбысқа әр түрлі дәмділік қоса алады, бірақ жақсы гитараның басты факторы емес". (Халлгрен бойынша)
This shaping of the wood is known as "resonance plate tuning" (or "plate tuning"). It refers to a comprehensive tuning of the wood and bracing (its density, thickness, tension, sound influence) to influence the acoustic properties. It does not refer to a tuning of the guitar body to a single "default" frequency. Instead, it is a comprehensive way of shaping the wood and its response and resonance properties to improve the guitar's sound. The "tuning" of the wood is also called "voicing" the instrument. The techniques used trace to previous centuries, especially in violin making (example: attempt at understanding some of the tuning schemes of Italian violins: 1 , 2). Some guitarmakers believe that the actual voicing of the wood, and working with and "shaping" the wood (during and even after construction) is more important than the outer construction itself (such as chosen bracing): "As my skill and experience have grown I have come to believe that what makes a good guitar good is firstly how well fine tuned and balanced it is rather than what type of strutting system it is built with. Different strutting systems can add different flavours to the sound but is never the main factor in the Good Guitar." (Per Hallgren)
Спектр
Жақсы музыкалық аспап жасаушылардың түсінуі керек маңызды аспектілердің бірі - бір ғана тон "негізгі және бір мезгілдегі үндеулерден" тұрады. (Тарихи тұрғыдан бұл ашылудың ғылыми талдауын Николь Оресме, Марин Мерсенн және Джозеф Саувермен байланыстыруға болады.) "Негізгі" және әр түрлі үндеулердің интенсивтілігінің арақатынасы "түсті" (жиілік спектрі) белгілейді. Овертон - бұл негізгі жиіліктің бірнеше еселенген жиілігі. (Түсті түстер тек аспаптарда ғана емес, адам дауысында да кездеседі. Бір нотаны әндегенде, көптеген үндеулер болады. Өлең айтуда тәжірибелі әншілер өз дауыстарын басқаруға қабілетті, олар кез келген жоғары үндеудің қарқындылығын соншалықты арттыра алады, ол бір мезгілде негізгі әнді әндей отырып, анық естіледі. Осылайша ән салған кезде екі биіктік (негізгі және жоғары қарқындылық) анық естіледі.) Тональды түс - гитараның маңызды ерекшелігі. Әдетте гитараның әр түрлі регистрлеріндегі ноталар (басты, орта диапазонды, биік және т.б.) түрлі түсті спектрлері бар, яғни негізгі және түрлі аспан түстерінің салыстырмалы әр түрлі интенсивтілігі бар. Гитараның әртүрлі түрлерінде әр түрлі регистрлерде тондық айырмашылықтар бар (сонымен қатар жауап, әрекет және т.б. айырмашылықтар). Гитаралардың белгілі бір түрлерінің нақты түсті спектрлік сипаттамалары белгілі бір "дыбыстық эстетиканы" құрайды деп айтуға болады. Бұл гитараның осы түрінің "бармақ іздері" сияқты. Басқа гитаралардың "добыт эстетикасы" басқа, яғни түрлі түсті спектрлік ерекшелігі бар. Әр түрлі тарихи аспаптар әр түрлі дыбыстық эстетиканы көрсетеді.
One of the important aspects that good luthiers need to understand, is that a single tone consists of the "fundamental and simultaneous overtones". (Historically the scientific analysis of this discovery can be associated with Nicole Oresme, Marin Mersenne and Joseph Sauveur.) The ratio of the "intensity of fundamental" and the various overtones, defines the "colour" (Frequency spectrum) of the tone. Overtones are simply frequencies that are at a multiple of the base fundamental frequency. (Overtones defining colour, do not only occur in instruments, but also in the human voice. When singing a note, there are numerous overtones present. Singers experienced in overtone singing are able to control their voice in such a way, that they can increase the intensity of any high overtone to such an extent, that it becomes clearly audible, whilst simultaneously singing the fundamental. In this way two pitches (fundamental and high intensity overtone) can be made clearly audible while singing.) Tonal colour is an important characteristic on a guitar. Usually the notes of the guitar's different registers (low bass, mid range, high, etc.) have different colour spectrums, i. e., differing relative intensities of fundamental to different overtones. Various types of guitars have tone differences in the various registers (also differences in response, action, etc.). Specific colour spectrum characteristics of certain types of guitars can be said to form a specific "sound aesthetic"—this is like a "fingerprint" of the characteristic of that type of guitar. Other guitars have a different "sound aesthetic", i. e., a different colour spectrum characteristic. Different historic instruments reflect various sound aesthetics.
"Ділдік эстетика" стильдері
Жоғарыда айтылғандай, тарихи аспаптарды түстер мен жауап дыбысы бойынша топтастыруға болады (түрлі регистрлердегі ноталар үшін). Барокко гитарасының 19-ғасыр гитарасынан басқа "дыбыс эстетикасы" бар, яғни әртүрлі регистрлерде (төмен, орта, биік) әртүрлі түстер спектрі және шабуылдың ұзақтығы (құралдың жауабы) әртүрлі. "Ділдік эстетика" белгілі бір регистрлердегі ноталардың дыбыстық сипаттамасымен анықталады (инструменттің төменгі ноталары оның жоғары ноталарынан басқаша салыстырмалы тембрге ие). Музыкалық стильдер (барокко, классикалық, романтикалық, испандық националист, фламенко, джаз) мен қолданылған музыкалық аспаптардың "дыбыстық эстетикасы" стилі арасында тарихи параллель бар: Роберт де Визе барокколық гитарада ойнады Мауро Джулиани немесе Луиджи Легнани қолданған гитаралардан мүлдем басқа дыбыстық эстетикамен олар 19-ғасыр гитараларын қолданды. Барокко гитаралары мен 19 ғасыр гитаралары арасындағы айырмашылық үлкен және бірден айқын болса да, XIX ғасыр гитараларының өзінде де стильдік айырмашылықтарды анықтауға болады: олар бір отбасының бөлігі, бірақ ертедегі итальяндық аспаптарды (Fabricatore), содан кейін француз аспаптарын және вендік аспаптарды және т.б. ажырата алады.
As was mentioned, it is possible to group historic instruments according to the colour and response sound characteristic (present for notes in the various registers). A baroque guitar has a different "sound aesthetic" than a 19th century guitar, i. e. a differing colour spectrum in the various registers (low, mid, high) and a different duration of attack (response of the instrument). The "sound aesthetic" is determined by the sound characteristic of notes in specific registers (an instrument's low notes has a different relative timbre, than its high notes). There is a historical parallel between musical styles (baroque, classical, romantic, Spanish nationalist, flamenco, jazz) and the style of "sound aesthetic" of the musical instruments used: Robert de Visée played on a baroque guitar with a very different sound aesthetic than the guitars used by Mauro Giuliani or Luigi Legnani they used 19th century guitars. Whilst the difference between baroque guitars and 19th century guitars is large and immediately obvious, one can also identify differences in style within the 19th century guitars themselves: They are part of the same family, but one can distinguish early Italian instruments (Fabricatore), then French instruments and Viennese instruments, etc.
Жатырмен бекітілген гитаралар
Австралиялық гитара жасаушы Грег Смоллман гитараларды өте жұқа дыбыс тақтасымен таныстырды, оны тор пішіндес тіректер қолданады. Смоллмен бұны салмағы ауыр, ламинатталған арқалық және қабырғалық қабырғалармен біріктіреді. Смоллман Джон Уильямс ойнаған гитараларды жасаумен танымал. Әлемдегі көптеген аспап жасаушылар Смоллманның дизайнерлік инновацияларын өз гитараларына енгізді.
The Australian guitarmaker Greg Smallman introduced guitars with an extremely thin soundboard, which is supported by bracing in the shape of a lattice. Smallman combines this with heavier, laminated back and sides with a frame. Smallman is well known for building the guitars played by John Williams. A large number of luthiers worldwide have incorporated Smallman's design innovations into their own guitars.
Қос, сэндвич және композиттік үстел
Double top, sandwich top және composite top терминдері гитараның саундборын салудың салыстырмалы түрде жаңа әдісіне сілтеме жасайды, оны 1980-ші жылдардың соңында Германияда Маттиас Дамманн әзірледі. Роберт Рюк, Фриц Мюллер, Джим Редгейт, Мишель Брук, Богуслав Теркс және Гернот Вагнер сияқты басқа да аспаптар жасаушылар осы әдісті қабылдады. Екі қабатты үстел әдетте екі жұқа ағаш табақпен қапталған Nomex деп аталатын материалдан тұрады. Жалынға төзімді метаарамидтік материал (синтетикалық талшықтарды жасауға қолданылатын полимер), Nomex бастапқыда DuPont Chemical Co. компаниясы 1960 жылдары авиация өнеркәсібінде қолдануға арналған жеңіл материал ретінде әзірлеген. Лира жасаушылар өнімнің бал арасы табақшасы (календарланған қағаз) нұсқасын қолданады: оның салмағы аз, беріктігі және пішіндеу оңайлығы оны гитараның дыбыс тақталарына өте қолайлы етеді. Қос жоғарғы гитараның құрылысы дәстүрлі саундбордтан айтарлықтай өзгеше болса да, екі жақты гитара әдетте дәстүрлі гитараға ұқсас болады. Жиі ең ұсақ тербеліс алу және оңтайлы дыбыс алу үшін жұқа дыбыс тақтасы енгізіледі және қолданылады.
The terms double top, sandwich top, and composite top all refer to a relatively new way to construct the soundboard of a guitar, developed by Matthias Dammann in Germany in the late 1980s. Other luthiers such as Robert Ruck, Fritz Mueller, Jim Redgate, Michel Bruck, Boguslaw Teryks and Gernot Wagner have since adopted the method. A double top usually consists of a material called Nomex sandwiched by two thin sheets of tonewood. A flame resistant meta aramid (a polymer used to make synthetic fiber) material, Nomex was originally designed by DuPont Chemical Co. in the 1960s as a lightweight material for use in the aviation industry. Luthiers use the honeycomb sheet (calendered paper) version of the product: the low mass, strength, and ease of shaping make it ideally suited for guitar soundboards. Though the construction of a double top significantly differs from the traditional soundboard, a double top guitar often looks just like a traditional guitar. A thin soundboard is often incorporated and used to obtain the most vibration and to allow for optimal sound.
Бүйірлік дыбыс порты
Қазір көптеген аспап жасаушылар гитараның жағында, әдетте, ойнауға қаратып, қосымша кішкентай дыбыс тесігін қосады. Бұл гитараның ішіне және сыртына еркін қозғалуға мүмкіндік береді және гитарашы гитарадан шығатын дыбысты жақсырақ ести алады. Соңғы тақырып бойынша жарияланған жалғыз ресми зерттеулер ойыншылар дыбыс портымен жабдықталған гитарада ешқандай айырмашылықты естімеуі мүмкін екенін көрсетеді.
A number of luthiers are now incorporating a soundport, an additional small soundhole on the guitar's side, usually facing the player. This is said to allow air to move more freely in and out of the body of the guitar as it is vibrating, and to have the advantage of allowing the player to better hear the sound projecting from the guitar. The only published formal research on the latter subject suggests however that players may not be able to hear any difference in a soundport equipped guitar.
Жеңіс тақтасы
Интонация мен ойнатуды жақсарту.
Improvement of intonation and playability.
Жоғарылатылған саусақ тақтасы
Кейбір гитара жасаушылар, мысалы, американдық Томас Хамфри (ол АҚШ-тың патенті 4,873,909 осындай жүйені патенттеді), итальяндық гитара жасаушы Ренато Барон, француз Антуан Паппалардо және канадалық Фриц Мюллер, жоғарылатылған саусақ гитараларын жасайды. Оның басты артықшылығы - жоғарғы жиектердегі сол қолды ойнауды жақсарту, бірақ сырғалар мен жоғарғы ара қашықтығы оң қол үшін де тиімді. Жоғарылатылған саусақ тақтасы алдыңғы жағынан көрінбейді, ал аспап өзінің дәстүрлі түрін сақтайды.
Some guitar makers like American Thomas Humphrey (who patented such a system in US patent 4,873,909), Italian guitarmaker Renato Barone, Frenchman Antoine Pappalardo, and the Canadian Fritz Mueller, make elevated fingerboard guitars. The primary advantage is to improve left hand playability on the upper frets, although the increased distance between the strings and the top is also advantageous for the right hand. The elevated fingerboard is visually unobtrusive from the front, and the instrument retains its traditional appearance.
Бұрышты саусақ тақтасы
Француз Антуан Паппалардо сияқты кейбір гитара жасаушылар ойнатуды жақсарту үшін Бұрышты саусақ тақтасын жасайды.
Some guitar makers like the French Antoine Pappalardo make a Curved fingerboard to improve the playability.
Жоғары фрестер
Биік фрестер вибрато мен барерингті жеңілдетеді және әдетте "жеңіл" сол қолды дамытуға көмектеседі.
High frets facilitate vibrato and barreing, and generally aid in the development of a "lighter" left hand.
Ұзындығы бірнеше масштабты фретбордтар
17 ғасырдағы сым жіпті аспаптар, Орфарион және Бандора - бірнеше масштабтағы фретбордтар бар аспаптардың алғашқы мысалдары.
The 17th century wire strung instruments, Orpharion and Bandora are early examples of instruments featuring multiple scale fretboards.
Қол тіреу
Қояндырма үш негізгі пайданы қамтамасыз етеді: ол оң қолдың алдыңғы жағының салдарынан жоғары жақтың тұншығуын азайтады; ол ойыншы үшін ыңгайлы болуы мүмкін; және ол жоғары жақта, байлауда және бүйірде болатын тозуды сіңіреді. Бұл артықшылықтар Смоллманның гитарасы сияқты өте жұқа аспаптар үшін ерекше маңызды, бірақ кез-келген гитараны, оның ішінде қос гитараны да, жақсырақ ете алады.
An armrest provides three primary benefits: it lessens damping of the top caused by the right forearm; it is potentially more comfortable for the player; and it absorbs the wear to the finish that would otherwise happen on the top, the binding, and the side. These benefits are of particular importance for ultra thin topped instruments, such as Smallman's, but could subtly improve any guitar, including double tops.