Кіріспе

Ұлы Манчестердегі аудан, Англия.

Бұл аймақ 1-ғасырдың екінші жартысында Рим империясының бақылауына түсті. Ардоталия фортынан Дербиширдегі Мамуциумға (Манчестер) Тамесайдтан батысқа және солтүстіктегі Кастлшоу римдік фортына дейін жолдар салынды. Аймақтағы романо-британдық археологиялық табыстарының ішінде Аштон Мосс, Вернет Лоу, Харридж Пайк, Роу Крос және Мотрамдағы тұрақтар бар. Дэнтоннан 4-ғасырға тән монеталар қоймасы табылды, ол Мерси бассейніндегі 4-ғасырға тән төрт қойманың бірі. Дэнтоннан табылған 6-шы немесе 7-ші ғасырға тән Византия монетасы, римдіктердің 5-ші ғасырдың басында Британиядан кеткеннен кейін аймақтағы тұрудың жалғасқанын немесе жаңадан басталғанын көрсетеді. Стретфордтан Аштонға дейін созылатын Нико Дич атты жер жұмысы, Тамесайдтегі англосаксондық белсенділіктің куәсі. Ол, мүмкін, 7-9 ғасырлар аралығында қазылған және Мерсия мен Нортумбрия патшалықтары арасындағы шекара ретінде қолданылған. Тамесайдтегі англосаксон дәуірінің белсенділігіне қосымша дәлел – ескі ағылшын тілінен алынған елді мекендердің атаулары, мысалы, «тун» – шаруа қожалығы, ал «леа» – тазаланған жер. 1086 жылғы Domesday Survey мәліметтеріне сәйкес, Тамесайд төрт иелікке бөлінген: Тинтвистл, Холлингворт, Вернет және Мотрам. Таме өзенінің шығысындағы жер Чеширдегі Хаместан жүзінде болды және Честер графына тиесілі болды, ал өзеннің батысындағы жер Роджер де Пуатевиннің басқаруындағы Салфорд жүзінде болды. Бұл иеліктер одан әрі бөлініп, 13-шы ғасырға қарай олардың көпшілігі жергілікті отбасыларға тиесілі болды және 16-шы ғасырға дейін сол отбасылардың қолында қалды. Манориализм 19-шы ғасырдың ортасына дейін әкімшілік пен басқарудың басты түрі болып қала берді. Өнеркәсіптік революция Тамесайдқа зор әсер етті; бұрын Аштон-андер-Лайне және Лонгдендейлдегі Мотрам болған негізгі қалалары бар аймақ, ауылдық шаруа қожалықтарынан диірмен қалаларына айналды. Аштон-андер-Лайне, Дукинфилд, Хайд, Моссли және Сталибридж қалалары «Солтүстік-Батыстағы ең танымал диірмен қалаларының бірі» деп сипатталған. 1861-1865 жылдар аралығындағы Ланкашир мақта аштығынан қысқа ғана үзіліс болды, бірақ 18-шы ғасырдың соңынан 20-шы ғасырдың ортасына дейін Тамесайдтегі мата өндіру және өңдеу зауыттары негізгі өнеркәсіп болып табылды. 1964 жылы Дукинфилд кенттік кеңесі Таме аңғарындағы аудандар үшін әлеуметтік жақсарту саясатын жасау мақсатымен көршілес жергілікті билік органдарының отырысын шақырды. Бұл бірлескен жобаға он жылдан кейін Тамесайд болып құрылатын тоғыз аудан және Стокпорт кенттік округі кірді. Бұл ұжым «қала тұрғындарының пайдалануы үшін және Манчестер мегаполисіндегі маңызды демалыс орны ретінде [Таме өзенінің] аңғарында сызықтық саябақ құруға» келісті. Аштон-андер-Лайне кенттік округі, Ауденшоу кенттік округі, Дентон кенттік округі, Дройлсден кенттік округі, Дукинфилд кенттік округі, Хайд кенттік округі, Лонгдендейл кенттік округі, Моссли кенттік округі, Сталибридж кенттік округі. Дукинфилд, Хайд, Лонгдендейл және Сталибридж 1974 жылғы реформаларға дейін Чешир әкімшілік округіне кірген, ал қалған бес аудан Ланкашир әкімшілік округіне кірген. Жаңа ауданға атау беру мәселесі қиындық тудырды. Жаңа аудан құрылғаннан бастап қала мәртебесі берілді, бұл кеңес төрағасына қала әкімі атағын алуға мүмкіндік берді. 1986 жылы Ұлы Манчестер округі кеңесі таратылғаннан кейін Тамесайд бірлік билігіне айналды.

География

Тамесайд шығысында Дербиширдегі Хай Пик, солтүстігінде Олдхэм метрополиялық округі, оңтүстігінде Стокпорт метрополиялық округі және батысында Манчестер қаласымен шектеседі. Тамесайдтың батысында жазық төмендіктер, ал шығысында Пэннин тауларының батыс жағы қала аумағына енген биік жерлер орналасқан. Шығысқа қарайғы төбелердің арасында Хартсхед Пайк және Вернет Лоу бар, сондай-ақ ол ауылдық саябақ болып табылады. Тамесайд аумағының ортасымен солтүстіктен оңтүстікке қарай көмір қабаттары өтеді, сонымен қатар солтүстік-шығыста торфты алқаптар және Тамесайдтың барлық аймақтарында ірі тас балшықтар кездеседі. Аштон Мосс – шамамен аумақты қамтитын торфты батпақ, ал Дентон Мур – шамамен аумақты құрайтын торфты алқап. Тамесайдтағы су жолдарына Медлок және Этероу өзендері жатады, олар тиісінше Тамесайдтың батыс және шығыс шекараларының бөліктерін құрайды, ал Тейм өзені солтүстіктен оңтүстікке қарай қала арқылы өтеді және Тамесайдқа оның атын береді. Тамесайд шекарасындағы елді мекендерге мыналар кіреді: Лайн астындағы Эштон, Ауденшоу, Бродботтом, Каррбрук, Копли, Дентон, Дройлсден, Дюкинфилд, Флори Филд, Джи Кросс, Годли, Годли Грин, Гид Бридж, Хартсхед Грин, Хаттерсли, Хаутон Грин, Хейзелхерст, Хейрод, Холлингворт, Хайд, Ландслоу Грин, Лузли, Миллбрук, Моссли, Лонгдендейлдегі Мотрам, Ньютон, Парк Бридж, Роу Кросс, Сталибридж, Уорхилл және Вулли Бридж.

Парламент сайлау округтері

Темзайд тұрғындары Ұлыбритания Парламентіне үш сайлау округінің Парламент мүшелері (депутаттар) арқылы өкілдік етеді. Аштон-андер-Лайнда, сонымен қатар Олдхэм метрополиялық округінің бір бөлігі де кіреді, Анжела Рейнер (Еңбек партиясы) өкілдік етеді. Дентон және Реддиш, оған Стокпорт метрополиялық округінің аймақтары да кіреді, Эндрю Гвинн (Еңбек партиясы) өкілдік етеді. Сталибридж және Хайд, толығымен Темзайд ішінде орналасқан, оны Джонатан Рейнольдс (Еңбек партиясы) өкілдік етеді.

Ұлты

Этникалық топЖыл2021Сан%Ақ: Жалпы197,67685.6Ақ: Британдық190,30582.4Ақ: Ирландтық1,5360.7Ақ: Рома100<0.05Ақ: Цыган немесе Ирланд саяхатшысы112<0.1Ақ: Басқа5,6232.4Азиялық немесе Азиялық британдық: Жалпы21,1989.1Азиялық немесе Азиялық британдық: Үндістандық3,7371.6Азиялық немесе Азиялық британдық: Пәкістандық8,9663.9Азиялық немесе Азиялық британдық: Бангладештік5,8422.5Азиялық немесе Азиялық британдық: Қытайлық1,4020.6Азиялық немесе Азиялық британдық: Басқа азиялық1,2510.5Қара немесе қара британдық: Жалпы5,2752.3Қара немесе қара британдық: Африкалық4,1151.8Қара немесе қара британдық: Карибтік6120.3Басқа қара5480.2Аралас немесе британдық аралас: Жалпы4,9632.2Аралас: Ақ және қара карибтік1,8540.8Аралас: Ақ және қара африкалық8590.4Аралас: Ақ және азиялық1,3440.6Аралас: Басқа аралас9060.4Басқа: Жалпы1,9580.8Басқа: Араб5400.2Басқа: Кез келген басқа этникалық топ1,4180.6Жалпы231,071100%

2011 жылғы Ұлыбритания халық санауында Тамесайд метрополиялық округінің жалпы халқы 219,324 адамды құрады. Тамесайдтағы 94,953 үй шаруашылығының 30.8% -ы бірге тұратын үйленген жұбайлар, 32.7% -ы бір адамнан тұратын үй шаруашылықтары, 11.5% -ы бірге тұратын жұбайлар және 12.8% -ы жалғыз басты ата-аналар болды. Халық тығыздығы және әр 100 әйелге 96.4 еркек келеді. Тамесайдта 16 жастан асқандардың 28.1% -ы академиялық білімі жоқ, бұл Англияның барлық айманындағы 22.5% -дан айтарлықтай жоғары. Тамесайд тұрғындарының 7% -ы Ұлыбританиядан тыс жерде туған, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен 13.8% -дан төмен. Ең ірі азшылық тобы азиялықтар, олар халықтың 6.6% -ын құрайды.

Халық санының өзгеруі

Теймссайд 1974 жылдан бері ғана Метрополитендік округ ретінде қалыптасқан. Төмендегі кестеде 1801 жылдан бері аумақтағы халық санының өзгеруі көрсетілген, соның ішінде соңғы санақтан 10 жыл бұрынғы көрсеткішпен салыстырғандағы пайыздық өзгеріс, ал деректер кейіннен Теймссайд құрамына кірген қалалардың, ауылдардың және азаматтық приходтардың мәліметтерінен алынған.

1801 жылдан бері Теймссайдтағы халық санының өсуі

| Жыл | 1801 | 1811 | 1821 | 1831 | 1841 | 1851 | 1861 | 1871 | 1881 | 1891 | 1901 | 1911 | 1921 | 1931 | 1941 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Христиандар | 140,322 | | 110,539 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 64.0 | | 47.8 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Мұсылман | 9,705 | | 16,945 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 4.4 | | 7.3 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Яһуди | 89 | | 87 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | <0.1 | | <0.1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Индустар | 3,223 | | 3,096 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 1.5 | | 1.3 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Сикх | 102 | | 181 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | <0.1 | | 0.1 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Буддизм | 511 | | 588 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 0.2 | | 0.3 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Басқа дін | 651 | | 879 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 0.3 | | 0.4 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Дін жоқ | 51,674 | | 87,910 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 23.6 | | 38.0 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Дін көрсетілмеген | 13,047 | | 10,846 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 5.9 | | 4.7 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Барлығы | 219,324 | | 231,071 | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| Пайыз | 100.00% | | 100.00% | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Теймссайд Шрузбери және Салфордтың Рим католик епархияларымен, сондай-ақ Манчестер және Честердің Англия шіркеу епархияларымен қамтылған. Теймссайдта I дәрежелі екі шіркеу бар: Хаутон қаласындағы Сент-Анн шіркеуі 1881 жылы J Medland Taylor салған, ол Готикалық жаңғыру стилінде салынған. Аштон-андер-Лин қаласындағы Сент-Михаэль және барлық періштелер шіркеуі – 15 ғасырдағы шіркеу, ол 19 ғасырда жаңадан салынған. Бұл жердегі шіркеудің тарихы кем дегенде 1262 жылға дейін жетеді. Дентон қаласындағы Сент-Лоуренс шіркеуі – ІІ дәрежелі* мұражай және ағаштан жасалған шіркеу. Оны 1872 жылы Дж. Медленд Тейлор қайта жаңғыртқан.

Экономика

Қазіргі уақытта Тамесайд «Vision Tameside» жобасы арқылы қайта жаңартылуда, ол 2018 жылға дейін аяқталуы тиіс. «Vision Tameside» – Тамесайд кеңесі мен Тамесайд колледжінің серіктестігі – қайта құру стратегиясы. Аштон қаласының орталығында және колледждің Бофорт-роудтағы үйінде үш «жетілдіргіш оқу орталығы» салынуда. Бірінші кезең екі нысанды қамтиды. 2015 жылдың күзінде студенттерді қабылдай бастаған жаңа Кларендон алтыншы форма колледжі 2016 жылдың 9 наурызында «Coronation Street» актрисасы Брук Винсент ресми түрде ашты. Колледж театрына Бруктің құрметіне ат қойылды. «Алдыңғы технологиялар орталығы» Стэмфорд көшесінде, Аштонда салынуда. 2017 жылы ашылғанда, ол Тамесайдтағы озық инженерлік және технологиялық дамуды қолдау үшін оқу құралын ұсынады. «VisionTameside» жобасының екінші кезеңі Тамесайд колледжіне жаңа біліктілік орталығын құрумен қатар Тамесайд кеңесі мен серіктестер үшін жаңа бірлескен қызмет көрсету орталығын құруға мүмкіндік береді. Оқу орталығы студенттерге түрлі мамандықтарды, соның ішінде шаштараздық және сұлулық, қонақжайлылық және тамақтандыру, нан пісіру және кондитерлік өнімдер, саяхат және туризм және бизнес дағдыларын үйрету мүмкіндіктерін ұсынады. Аштонның Виктория дәуіріндегі қалалық ғимараты мен ескі су басқармасы кеңселері сақталып қалды. Жұмыс 2018 жылдың басында аяқталуы тиіс. Үшінші кезең Бофорт-роудтағы кампус оқушыларға заманауи, әсерлі оқу орындарын ұсынады. Жаңа озық технологиялар орталығымен қатар, олар инженерлік, құрылыс және құрылыс ортасы, автокөлік, спорт және қоғамдық қызметтер, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек көрсету бойынша құрал-жабдықтарға қол жеткізеді. Оқу қиындықтары мен/немесе мүгедектері бар студенттерге арналған қызмет Бофорт-роудта жалғасады, онда 2015 жылдың ақпан айында «Манчестер Юнайтед» және Англия футболшысы Пол Скоулз жаңа спорт академиясын ашты. Сонымен қатар, көп жылдар бойы ескірген Аштонның ескі қоғамдық моншалары Еуропалық өңірлік даму қоры мен Heritage Lottery қорының көмегімен «жоғары технологиялы бизнес инкубаторы» ретінде қайта құрылды. 1975 жылы суға түсу моншасы ретінде жабылған орта викториандық ғимаратты тазарту, жөндеу және сыртқы тас құрылысын ауыстыру жұмыстары жүргізілді. Жаңа кеңсе бұрынғы бассейннің ішінде ағаштан жасалған бос тұрған қорабасында орналасқан. Сонымен қатар, Аштондағы базарда дәстүрлі дүкендермен қатар дүңгіршектер орнатылды. 1995 жылы ашылған «Ashton Arcades» сауда орталығы. Орталықта 40-тан астам дүкен бар, екі қабатты. 2006 жылы IKEA көршілес Стокпорт ауданында алаң ашуға екі рет рұқсат ала алмады, содан кейін Лайнның Аштонда алғашқы қала орталығында дүкен салу жоспарларын жариялады. Бұл дүкен 500 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді және басқа да бизнесті ауданда тартуға мүмкіндік береді деп күтілуде. Дүкен 2006 жылдың 19 қазанда ашылды. Ол құрылған кезде Ұлыбританиядағы ең биік дүкен болды. Өмір ғылымдары салалары Үлкен Манчестерде өсу салалары ретінде анықталды және Олдхэм мен Тамесайдта шоғырландырылған. Тамесайдтағы үйлердің орташа бағасы Үлкен Манчестердегі он округтің ішіндегі ең төменгі 5-орында тұр және олардың бағасы Англиядағы орташа бағаның 60% -ын құрайды. Tameside Compared2011 UK CensusTamesideGreater ManchesterEnglandЖұмыс істейтін жастағы халық саны161,459940,43838,881,374Толық жұмыс уақытылы жұмыспен қамтылғандар40.6%31.6%38.6%Жұмыс уақытылы жұмыспен қамтылғандар13.2%19.6%13.7%Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар7.4%4.1%9.8%Жұмыссыздар5.0%3.8%4.4%Жұмыспен қайтқандар14.7%14.6%13.7%2011 жылғы Ұлыбритания санағында Тамесайдта 16 мен 74 жас аралығындағы 161,459 тұрғын бар еді. Олардың 4,3% студенттер, 4,0% үйде немесе отбасында қамқорлық жасайтын адамдар, 6,2% ұзақ уақыт ауыратын немесе мүгедек және 2,2% басқа себептермен экономикалық белсенді емес адамдар. I дәрежелі ғимараттар саны екіге дейін өсті, олар – Хаутондағы Сент-Аннн шіркеуі; Лайн астындағы Аштондағы Сент-Микаэль және Барлық періштелер шіркеуі. (бірақ ағылшын мұрасы ІІ дәрежеде тізімделген.) Тамесайдта Үлкен Манчестердің арнайы ғылыми қызығушылыққа ие үш жері бар, Боар Флат, Дарк Пиктің бөлігі, Холлинвуд тармақ каналы және Хаддерсфилд тар каналы. Хаддерсфилд тар каналы Хаддерсфилдтен Лайн астындағы Эштонға дейін жүреді; ол биологиялық қызығушылығы үшін қорғалған және «Үлкен Манчестердегі ағып жатқан эвтрофты су жүйесінің ең жақсы үлгісі». Қалалық округте үш Ежелгі ескерткіш бар, Сталибридждегі қола дәуірі, Бактон замогы және Нико Дич. Бактон замогы – 12-ғасырдағы Карбрук маңындағы қоршаудағы замогы. Оны, бәлкім, Честер графтарының бірі салған. 1360 жылы қамал қираған күйде қалды және ол «Англиядағы ең маңызды қамалдардың бірі» деп сипатталды. Нико Дич – Аштон астындағы Лайндан басталып, Траффорд округіндегі Стретфордқа дейін созылатын жер жұмысы. Кейбір жерлерде оның тереңдігіге жетеді және еніне дейін жетеді. Манчестер полкінің мұражайы Аштон астындағы Лайндағы қалалық әкімшіліктің ғимаратында орналасқан. Мұражай Манчестер полкіне қатысты жәдігерлерді көрсетеді, соның ішінде полк мүшелеріне берілген бес Виктория кресі. Медлок аңғарындағы Парк Бридж мұражайы Парк Бридж елді мекенінің тарихы мен өнеркәсібіне арналған мұражай. Бродмиллс мұражайы, Бродботтомда, 19 ғасырдың басындағы тоқыма фабрикасының қалдықтарын сақтайды. Округтағы көркем галереяларға Сталибридждегі Астли Читамарт көркем галереясы және Аштон астындағы Лайндағы Орталық көркем галереясы кіреді. Тамесайдта сегіз белгіленген Жергілікті табиғат қорықтары бар, олар Кнотт Хилл, Холлинвуд тармақ каналы, Ұлы орман, Хаутон Дэйл, Хулмес және Харди орман, Касл Клау және Каубури Дэйл, Херст Клау және Рочер Вейл. Тағы төртеуін белгілеуге жоспарлануда.

Білім

2007 жылдан бері Тамесайд мектептері көп миллиондық инвестициялардың нәтижесінде жаңарып, өзгерді. Іс жүзінде барлық жоғары мектептер жаңадан салынды немесе қайта жаңартылды. Соңғы жылдары 18 бастауыш мектеп қайта салынды, ал тағы 20-сы күрделі жөндеуден өтті. Бұған қоса, қала тарихында алғаш рет толығымен жаңа мектептер ашылды: Эштон қаласындағы Мосли жолындағы «Inspire Academy» және Хаттерслидегі Порлок даңғылынан тыс орналасқан «Discovery Academy». Екі мектепте де 420 орын және балабақша бар. 2015 жылы Теймссайдте ТМЭЖ (GCSE) нәтижелері Солтүстік-Батыс аймағындағы басқа аймақтардан артық жақсарды, ал аудан ең жақсы нәтижелер бойынша ұлттық деңгейдегі алғашқы 10-дыққа кірді. 4-кезеңде аудандағы оқушылардың 57,3%-ы ағылшын тілі мен математиканы қоса алғанда, бес немесе одан да көп A*–C бағасын алды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 3,6%-ға жоғары. Ағылшын тілінде күтілетін үлгерімді көрсеткен оқушылардың 73%-ы Тамесайдта осы үлгерімге жетті, бұл ұлттық көрсеткіштен (71%) жоғары. Математика бойынша оқушылардың 66%-ы күтілетін үлгерімді көрсетіп, ұлттық орташа көрсеткішпен (67%) тең. 2-кезеңде Тамесайдтағы оқушылардың 80%-ы оқу, жазу және математикадан 4-тен жоғары деңгейге жетті, бұл 2013-2014 жылдар аралығында ауданның нәтижелеріндегі 6%-дық жақсаруды сақтап тұрды.

Трамвай

Манчестер метрожелісінің 260 миллион фунт стерлинг сомасына жететін кеңейту жұмыстары 2008 жылы басталды. Трамвайлар 2013 жылдың ақпан айында Дройлсденге, ал қыркүйек айында Аштонға қарай жүруге көшті.

Автобустар

Аштондағы автобус бекеті жаңа көлік түйініне айналдырылды. Жабық күту залы бес аралды платформалардың орнына салынды және нысан Метролинк терминалымен байланыстырылды. Жаңа күту аймақтары, велосипед тұрақтары, саяхат ақпаратына және билеттерге қол жеткізу оңайлатылды. Жақсартылған жаяу жолдары енді адамдарды қала орталығына жетелейді. Құрылысы 2020 жылдың қазан айында аяқталды. Жаңа Хайд автобус станциясы 2007 жылдың 23 тамызында ашылды, оның құрылысына 3,7 миллион фунт стерлинг жұмсалды.

Жаяу жүргіншілер жолдары

Тамесайд кеңесі ауданның қоғамдық өту құқықтарын, оның ішінде жаяу жолдарды күтіп ұстауға жауапты.