Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1835 жылдан 1848 жылға дейін Австрия императоры
Emperor of Austria from 1835 to 1848
Фердинанд 1835 жылдың 2 наурызында қайтыс болған әкесі Франциск I-нің орнына келді. Ол ауыр эпилепсияға шалдыққандықтан империяны басқаруға қабілетсіз болды, сондықтан әкесі қайтыс болғанға дейін Фердинандтың барлық ішкі саясат мәселелері бойынша ағасы, эрцгерцог Луимен кеңесуі керек екенін және Австрияның Сыртқы істер министрі, князь Меттернихтің ықпалында болуын қалаған өсиетнама қалдырды. 1848 жылғы революциялардан кейін Фердинанд 1848 жылдың 2 желтоқсанында тақтан бас тарды. Оның орнына жүрегі туысқан немересі Франц Иосиф келді. Тақтан бас тарғаннан кейін ол 1875 жылы қайтыс болғанға дейін Прагадағы Градчаны сарайында тұрды. Фердинанд Сардинияның Виктор Эммануэль I-нің алтыншы баласы, Мария Анна Савойяға үйленді. Олардың балалары болмады.
Ferdinand succeeded his father Francis I upon his death on 2 March 1835. He was incapable of ruling the empire because of severe epilepsy, so his father, before he died, made a will promulgating that Ferdinand should consult his uncle Archduke Louis on all aspects of internal policy and urged him to be influenced by Prince Metternich, Austria's Foreign Minister. Following the Revolutions of 1848, Ferdinand abdicated on 2 December 1848. He was succeeded by his nephew, Franz Joseph. Following his abdication, he lived in Hradčany Palace, Prague, until his death in 1875. Ferdinand married Maria Anna of Savoy, the sixth child of Victor Emmanuel I of Sardinia. They had no children.
Ерте өмір
Фердинанд – Франциск II, Киелі Рим императоры мен Неаполь және Сицилияның Мария Терезиясының үлкен ұлы. Ата-анасының генетикалық жақындығының (олар екі рет бірінші туысқан болған) салдарынан, Фердинанд гидроцефалиямен, эпилепсияны қоса алғанда неврологиялық проблемалармен және сөйлеу кемістігімен ауырған. Оны барон Йозеф Каласанц фон Эрберг және оның әйелі графиня Жозефина фон Аттемс тәрбиелеген.
Ferdinand was the eldest son of Francis II, Holy Roman Emperor and Maria Theresa of Naples and Sicily. Possibly as a result of his parents' genetic closeness (they were double first cousins), Ferdinand had hydrocephalus, neurological problems including epilepsy, and a speech impediment. He was educated by Baron Josef Kalasanz von Erberg, and his wife Countess Josephine von Attems.
Билік
Фердинанд эпилепсиямен ауыратын. Ол ақыл-ойының әлсіз және билік жүргізуге қабілетсіз деп есептелсе де, дұрыс әрі түсінікті күнделік жазып, тіпті өткір зейінді болған. Дегенмен, күніне жиырмаға дейін ұстамаға шалдығуы оның тиімді билік ету мүмкіндігін қатты шектеді. Ол әрекетке қабілетсіз деп жарияланбаса да, Регенттік кеңес (архиегерцог Людовик, граф Колоурат және принц Меттерних) үкіметті басқарды. Фердинанд Савойялық Мария Анна ханшайымына үйленгенде, сарай дәрігері оның некені толыққанды орындай алмауы мүмкін деп санады. Некеге тырысқанда бес ұстамаға шалдықты. Ол сондай-ақ аспазшысына айтқан сөзімен де есте қалады: маусымы өткендіктен әбзел кнедлингтерін (Marillenknödel) жеуге болмайтыны туралы естігенде, ол: "Мен императормын, мен кнедлингтерді қалаймын!" деді. ("Мен императормын және мен кнедлингтерді қалаймын!")
Ferdinand suffered from epilepsy. Although he has been depicted as feeble minded and incapable of ruling, he kept a coherent and legible diary and has even been said to have had a sharp wit. However, suffering as many as twenty seizures per day severely restricted his ability to rule with any effectiveness. Though he was not declared incapacitated, a Regent's Council (Archduke Louis, Count Kolowrat, and Prince Metternich) steered the government. When Ferdinand married Princess Maria Anna of Savoy, the court physician considered it unlikely that he would be able to consummate the marriage. When he tried to consummate the marriage, he had five seizures. He is also remembered for his command to his cook: when told he could not have apricot dumplings (Marillenknödel) because apricots were out of season, he said "I am the Emperor, and I want dumplings!" (Ich bin der Kaiser und ich will Knödel! ).
1848 жылғы төңкеріс
1848 жылғы революционерлер сарайға қарай жорық жасағанда, ол Меттернихтен түсіндірме сұраған деседі. Меттерних революция басталғанын айтқанда, Фердинанд: "Оларға мұндай іс жасауға рұқсат па?" (Веналық неміс тілінде: Ja, dürfen's denn des?) деген сұрақ қойған көрінеді. Ол князь Феликс Шварценбергтің ықпалымен тағын немере інісі Франц Иосифке (алғашқы кезекте Фердинандтың кіші інісі Франц Карл тұрған, бірақ ол ұлының мұрагерлік құқығына қолдау көрсету үшін құқығынан бас тартты) беруге көндірілді, ол келесі 68 жыл бойы Австрия тағында отырды. Фердинанд осы оқиғаны күнделігіне былай деп жазды: "Бұл іс жаңа императордың ескі императоры мен тәңірлігінің алдында, яғни менің алдымда тізе бүгіп, бата сұрауымен аяқталды. Мен оған екі қолымды басына қойып, қасиетті крест белгісін жасап бата бердім, содан кейін оны құшақтап, жаңа билеушімізді сүйдім, одан кейін бөлмемізге кеттік. Соңынан әйелім мен мен қасиетті миссаға қатыстық. Одан кейін әйелім мен мен заттарымызды жинадық."
As the revolutionaries of 1848 were marching on the palace, he is supposed to have asked Metternich for an explanation. When Metternich answered that they were starting a revolution, Ferdinand is supposed to have said "But are they allowed to do that?" (Viennese German: Ja, dürfen's denn des?) He was convinced by Prince Felix of Schwarzenberg to abdicate in favour of his nephew, Franz Joseph (the next in line was Ferdinand's younger brother Franz Karl, but he was persuaded to renounce his succession rights in favour of his son) who would occupy the Austrian throne for the next 68 years. Ferdinand recorded the events in his diary: "The affair ended with the new Emperor kneeling before his old Emperor and Lord, that is to say, me, and asking for a blessing, which I gave him, laying both hands on his head and making the sign of the Holy Cross then I embraced him and kissed our new master, and then we went to our room. Afterwards I and my dear wife heard Holy Mass After that I and my dear wife packed our bags."
Зейнеткерлік өмірде (18481875)
Фердинанд Богемияның соңғы патшасы болды, осы мәртебемен тәж киген соңғы патша. Богемияға деген ықыласынан (өмірінің қалған бөлігін Прага қамалында өткізгендіктен) оған чехтер "Фердинанд V, Жақсы" (Фердинанд Добротивý) деген лақап ат берді. Австрияда Фердинандты "Фердинанд дер Гютиге" (Фердинанд игілікші) деп те атады, бірақ оны "Гютинанд дер Фертиге" (Гудинанд аяқталған) деп қысымға алды. Фердинанд Ломбардия-Венеция королі ретінде Ломбардияның Темір тәжін киген соңғы билеуші де болды. Ол Венадағы Императорлық мазардағы 62-ші қабірге жерленген.
Ferdinand was the last King of Bohemia to be crowned as such. Due to his sympathy with Bohemia (where he spent the rest of his life in Prague Castle) he was given the Czech nickname "Ferdinand V, the Good" (Ferdinand Dobrotivý). In Austria, Ferdinand was similarly nicknamed "Ferdinand der Gütige" (Ferdinand the Benign), but also ridiculed as "Gütinand der Fertige" (Goodinand the Finished). Ferdinand was also the last ruler to be crowned with the Iron Crown of Lombardy in his capacity as King of Lombardy Venetia. He is interred in tomb number 62 in the Imperial Crypt in Vienna.
Шығу тегі
Фердинандтың ата-анасы екі рет туысқан болған, себебі олардың барлық төрт ата-бабасы ортақ болған (Францисктің әкесінің ата-анасы оның әйелінің анасының ата-анасы еді, және керісінше). Сондықтан Фердинандтың тек төрт арғы ата-бабасы болды, ол олардың әрқайсысынан екі рет туыстаған. Одан да ертеректегі шежіресінде Австрия және Испания үйлерінің, сондай-ақ басқа да католик монархиялары арасындағы жақын туыстық некелердің салдарынан тұқым қуалаудың одан әрі құлдырауы байқалады.
Ferdinand's parents were double first cousins as they shared all four grandparents (Francis' paternal grandparents were his wife's maternal grandparents and vice versa). Therefore, Ferdinand only had four great grandparents, being descended from each of them twice. Further back in his ancestry there is more pedigree collapse due to the close intermarriage between the Houses of Austria and Spain and other Catholic monarchies.