Кіріспе

Демосфеннің сөйлеуі "Бірінші Филиппик" - афиналық мемлекет қайраткері және оратор Демосфеннің б.з.б. 351 - 350 жылдар аралығында сөйлеген сөзі. Бұл көрнекті саясаткердің Македонияның Филипп II-ге қарсы алғашқы сөзі болып табылады. Бұл сөйлеу Демосфеннің өмірінде жасаған алғашқы күшті сөйлеуі деп айтылады; оның бұрынғы сөйлеуі тон мен аргумент бойынша әлсіз болды, соның нәтижесінде ол Бірінші Филиппикті өзінің ең әсерлі сөздерінің бірі ретінде шығару үшін жылдар бойы жаттығуға мәжбүр болды. Кейбір ғалымдар Демосфеннің филиппиктерін сөйлеулер деп атауға бола ма, жоқ па, "саяси памфлеттер, сөйлеулер түрінде, қоғамдық пікірге бірден әсер ету үшін жасалған" деп талқылады. Басқаша айтқанда, оларды оның одақтастары өзінің саяси көзқарастарын тарату үшін пайдаланады. Алдыңғы автор өзінің баяндамаларын алдын ала дайындаған болуы мүмкін деген мүмкіндігін де талқылайды; Дайындық кезінде Демосфен көрнекті егжей-тегжейлі және контексттік ақпаратты сүзгілеп тастады және аудитория үшін қажет деп санаған кейбір негізгі тұстарды ғана қалдырды. Нәтижесінде олар баяндамалардың толық, тек қысқартылған нұсқалары болған жоқ. Бір жылдан кейін ол Філіпті "қадірсіз адам" деп қарастырғандарды қатты сынға алып, оның Персия патшасы сияқты қауіпті екенін ескертті. 352 жылы афиналық әскерлер Філіпке Термопилада сәтті қарсы шықты, бірақ сол жылы македондық әскер Фракияда шабуыл жасап, Фессалиядағы фокийлерге қарсы шешуші жеңіске жетті, бұл оқиға ораторды шайқалдырды. Сол уақытта Македония патшасы Халкидикия федерациясына қарсы алғашқы шабуыл жасап, Стагеираны басып алды.

Сөз мазмұны

Бірінші Филиппийдің тақырыбы дайындық болды. Демосфен Филиптің Пидна, Потидея және Метонияны жаулап алғаны үшін айыптайды. Ол осы бір кездері тәуелсіз болған қалалардың жоғалғанын, енді Филиптің бақылауында екенін қайғырады. Ол өзінің филиппилік хаттарын жолдаған халықты "бұл кісінің намыстығын жазалауға" шақырады. Демосфен афиналықтарды қарсылық көрсетуге шақырып, соғысқа дайын болуға шақырды. Ол тіпті теориялық қордың ("теорика") реформасын ұсынды, ол Евбул саясатының негізгі тірегі болды. "Теорика" - бұл мемлекет кедей афиналықтарға драмалық фестивальдарды көру үшін төлейтін жәрдемақылар еді. Евбул мемлекеттік қаражатты, оның ішінде "теориканы" шағын әскери операцияларға аударуды қиындататын заң шығарды. Демосфен өз елдестерін жігерлендіріп, олардың жеңілістеріне өздерінің қателіктері мен Филиптің біліктілігі себеп болғанын сендіруге тырысты. Ол Афина әскерінде жалдамалыларды қолдануға қарсылық білдірді және Македонияда қалып, Филиптің әскерін қинауға мүмкіндік беретін икемді әскери күш құруды ұсынды. Ол елу кемеге шақырып, соларға әскери көліктер мен басқа да құрал-жабдықтар береді. Осылайша олар Термопиль, Херсонес (қазіргі Крым) және Олинф қалаларына кез келген шабуылға дайын болатын. Демосфен өзінің сөзінде тыңдаушыларына шұғыл әрі эмоционалды түрде сөйлейді. Ол Филиптің билікке құмар екенін және одан әрі кеңейуге құштар екенін ескертеді. Ол тоқтамайды. Демосфеннің айтуынша, ол "қазіргі жетістіктеріне қанағаттанбай, әрдайым одан да үлкен жеңістерді аңсауда; біз әрекетсіз және шешімсіз отырғанда, ол бізді барлық жағынан қоршап алады". Басқаша айтқанда, егер халық Филипп жеңіп жатқанда, бей-жай болып, ештеңе жасамаса, олар жеңіліп, оның бақылауында болады. Демосфен сондай-ақ македониялықтарға қатысты қандай бейбітшілік жоқ екенін айтады. Ол Филипті үлкен жау деп ғана емес, сонымен қатар "македониялық адамның афиналықтарды жеңіп, Грекияға заң беруі" дұрыс емес деп санайды.