Кіріспе

Нейротензин - 13 амин қышқылы бар нейропептид, ол лютеинизациялау гормоны мен пролактинді босатуды реттейді және дофаминергиялық жүйемен елеулі өзара әрекеттеседі. Нейротензин алғаш рет сиыр гипоталамусының экстракттерінен оның анестезияға ұшыраған тышқанның ашық тері аймақтарында көрінетін тамыр кеңейуіне себепкер бола алатынына байланысты оқшауланды. Нейротензин орталық жүйке жүйесіне таралады, оның ең жоғары деңгейі гипоталамуста, миндалинада және аккумбенс ядросында болады. Ол әр түрлі әсерлерге, соның ішінде анальгезияға, гипотермияға және қозғалыс белсенділігінің артуына әкеледі. Ол сондай-ақ дофамин жолдарын реттеуге қатысады. Нейротензин шеткі жағында жұқа ішек энтероэндокринді жасушаларында болады, онда ол секреция мен тегіс бұлшық еттің жиырылуына әкеледі.

Тізбе және биосинтез

Нейротензиннің 6 С- терминал амин қышқылдарының реттілігі басқа невропептидтермен, соның ішінде невромедин N (осы прекурсордан алынған) - міндетті түрде ұқсас. Бұл C терминалды аймақ толық биологиялық белсенділікке жауап береді, N терминалды бөлігі модуляциялық рөл атқарады. Нейротензин / нейромедин N прекурсоры сондай-ақ олардың C- терминалында нейротензин немесе нейромедин N тізбектері бар 125138 үлкен аминқышқыл пептидтерін өндіру үшін өңделуі мүмкін. Бұл ірі пептидтер кішігірім аналогтарына қарағанда аз күшті болып көрінеді, бірақ деградацияға сезгіштіктері төмен және бірқатар патофизиологиялық жағдайларда эндогенді, ұзақ мерзімді активаторларды білдіруі мүмкін. Ірі қара малдың нейротензиннің реттілігі пироGlu Leu Tyr Glu Asn Lys Pro Arg Arg Pro Tyr Ile Leu OH болып анықталды. Нейротензин 169 немесе 170 амин қышқылының прекурсорлық ақуыздарының бір бөлігі ретінде синтезделеді, онда сонымен қатар байланысты нейропептид нейромедин N бар. Пептидті кодтайтын домендер прекурсордың карбоксил терминалды шетінің жанында тандемде орналасқан және жұпталған негізгі амин қышқылымен (лизин аргинин) өңдеу орындарымен шектеледі және бөлінеді.

Клиникалық маңызы

Нейротензин - қалың ішек қатерлі ісігінің күшті митогені. Нейротензин дофаминді сигнал беруді модуляциялауға қатысады және антипсихотикалық препараттарға ұқсас фармакологиялық әсерлер спектрін тудырады, бұл нейротензин эндогенді нейролептик болуы мүмкін дегенге әкеледі. Нейротензин тапшылығы бар тышқандар бірнеше антипсихотикалық препараттарға жауап беруде ақаулықтарды көрсетеді, бұл нейротензин сигнализациясы кем дегенде кейбір антипсихотикалық препараттардың әсерінің негізгі компоненті болып табылады деген ойға сәйкес келеді. Бұл тышқандарда жаншылу рефлексін препульстік ингибициялау (PPI) кішігірім кемшіліктері бар, бұл модель жануарларда антипсихотикалық препараттардың әсерін зерттеу үшін кеңінен қолданылған. Антипсихотикалық препараттарды қолдану белгілі бір жағдайларда PPI- ні арттырады. Нейротензин тапшылығы бар және нормальды тышқандарды салыстыруда әртүрлі антипсихотикалық препараттардың ППИ- ні күшейту қабілетінде айтарлықтай айырмашылықтар байқалды. Нейротензин тапшылығы бар тышқандарда атипиялық антипсихотикалық препарат клозапин әдетте PPI- ні арттырғанмен, әдеттегі антипсихотикалық препарат галоперидол және жаңа атипиялық антипсихотикалық кветиапин бұл тышқандарда тиімді емес, бұл дәрілер PPI- ні едәуір арттырған қалыпты тышқандарға қарағанда. Бұл нәтижелер кейбір антипсихотикалық препараттардың әсерінің кейбір бөлігі нейротензинді қажет ететінін көрсетеді. Нейротензин тапшылығы бар тышқандарда да галоперидолдан кейін стриальдық активациядағы ақаулар байқалады, бірақ клозапинді қалыпты жабайы типтегі тышқандармен салыстырғанда, бұл стриальдық нейротензин антипсихотикалық препараттардың кіші топтарына нейрондық жауаптардың толық спектрі үшін қажет екенін көрсетеді. Нейротензин - терморегуляцияға қатысатын эндогенді нейропептид, ол ми ишемиясының эксперименталды модельдерінде гипотермия мен нейропротекцияны тудырады.

Гендік экспрессия

Нейротензин гендерінің экспрессиясы эстрогенмен адамның SK N SH нейробластомалық клеткалар мәдениетінде де, мысықтарда циклдік AMP (cAMP) сигнализациясымен өзара әрекеттесу арқылы модуляцияланады. Нақты айтқанда, эстроген невроцензин генінің транскрипциясын индукциялағанға дейін нейробластома жасушаларында cAMP белсенділігін және cAMP реакция элементімен байланысатын белок фосфорилирленуін арттырды. Сонымен қатар, протеинкиназа А голоферменінің RIIβ суббұтағының жетіспеушілігі бар миларды нокаутқа жібергенде нейротензин генінің транскрипциясы бұғатталды. Бұл зерттеулер мидағы гормондық белсенділік пен гормонмен байланысты гендердің экспрессиясындағы өзара сөйлесу сигналдарының механизмдерін көрсетеді. Нейротензин экспрессиясындағы басқа жыныстық гормондармен байланысты өзгерістер преоптикалық аймақтағы белсенділікпен байланысты. Еркек қасқырларда нейротензин экспрессиясы эструс циклінің проэструс фазасында медиалдық преоптикалық аймақта (mPOA) ең жоғары деңгейінде екені анықталды. Нейротензин гендерінің, сондай- ақ нейротензин рецепторлары гендерінің өзгерген экспрессиясы босанғаннан кейінгі аналық тышқандарда байқалды. Гипоталамустың паравентрикулярлық ядросындағы (ПВН) нейротензин рецепторы 1 (Ntsr1) мРНК төмендеуімен қатар, ПВН- де нейротензиннің, бірақ нейротензин мРНК- нің жоғары екені анықталды. Нейротензин мРНК және пептидтің өзі медиалдық преоптикалық аймақта (mPOA) жоғары экспрессияға ие болды. Бұл экспрессиялық үлгілер қыз-келіншектер бақылау тобында көрсетілмеген және аналық мінез-құлықты реттеуде нейротензин гендерінің экспрессиясының өзгеруіне байланысты басқа зерттеулермен сәйкес келеді. Нейротензиннің медиалдық преоптикалық аймаққа қатысты басқа өрнектері әлеуметтік сыйақының модуляциясына байланысты. Нейротензин гендерімен таңбаланған нейрондардың талдауы мида mPOA- дан вентральды тегментальді аймаққа (VTA) нейротензинді қамтитын нейрондар иістену белгілерін кодтаумен және әлеуметтік тартымдылықпен байланысты екенін көрсетті, бұл нейротензинді гормональдық және сыйақы сигналдауына қатысты. Нейротензин оқу процестеріне де қатысы бар. Ер жебе қыранның әнін зерттеу барысында нейротензин мен нейротензин рецепторларының гендік экспрессиясының әртүрлі сатыларында өзгерісі байқалды. Сенсорлық және сенсомоторлық кезеңдер арасындағы ауысудың ерте кезеңінде нейротензиннің және нейротензин рецепторларының мРНК экспрессиясының төмендеуі байқалды, бұл нейротензиннің сенсомоторлық оқытуды бастаудағы рөлін көрсетеді. Сенсомоторлық субдоу кезеңінде нейротензин генінің экспрессиясы мен нейротензин рецепторының 1 (Ntsr1) генінің экспрессиясы әнге байланысты ми аймақтарында өзара толыққанды экспрессия үлгілерін көрсетті, бұл даму барысында нейротензинге нейрондық жауаптардың өзгеруін көрсете алады. Нейротензин жүйке жүйесінен тыс шеткі тіндерде, негізінен асқазан- ішек жолдарында да қызмет етеді және қатерлі ісік дамуына қатысы бар. ДНҚ- ның промоторлы метилирленуі колоректальды қатерлі ісік жасушаларында нейротензин рецепторлары 1 және 2 гендерінің экспрессиясының негізгі регуляторы болып табылады. Сонымен қатар, NTSR1 генін жою және NTSR1 антагонистін қолдану колоректальдық қатерлі ісік жасушаларының көбеюі мен көшіп кетуін тежеді. Сонымен қатар, жатыр тініндегі лейомиомалар немесе фиброидтық ісіктер нейротензин мен NTSR1 экспрессиясының жоғарылауымен байланысты.