Кіріспе

Демосфеннің "Ақ таққа қатысты" (πὲρ Κτησιφῶντος περὶ τοῦ Στεφάνου, Hyper Ktēsiphōntos peri tou Stephanou) - 330 жылы өткен көрнекті афиналық мемлекет қайраткері және оратор Демосфеннің ең әйгілі сот сөйлеуі.

Тарихи негіздер

Македонияның Филипп ІІ мен Ұлы Ескендірге қарсы сәтсіз әрекеттерге қарамастан, афиналықтар Демосфенді әлі де құрметтеп, оған құлшылық етті, тіпті Македониялық саясаткерлерге қарағанда, әсіресе Демад пен Фокионға қарағанда, осы кезеңде қалада билік жүргізді. 336 жылы оратор Ктесифон Афинаның қалаға қызмет еткені үшін Демосфенді сыйлауды ұсынды. Бұл ұсыныс б.з.б. 330 жылы саяси мәселеге айналды, ал Эскин Ктесифонды үш жағдайда заң бұзғаны үшін соттады: Өзінің өкілеттігі туралы есеп бермеген мемлекеттік лауазымды адамға (Демосфен) заңсыз түрде тәж бергені үшін. Дионисияда патшалық тәжді заңсыз ұсынғаны үшін.

Сөз мазмұны

"Ақтөбе туралы" шығармасында Демосфен Ктесифонды қорғап қана қоймай, Македониямен бейбітшілік орнатуды қалайтындарға да қатты шабуыл жасайды. Бұл сот процесінде Демосфеннің бүкіл саяси мансабы талқыға салынды, бірақ оратор оның жасаған ісінің ешқайсысын мойындамады. Ол саясатқа кірген кездегі Грекияның жағдайы туралы жалпы түсінікпен бастайды және Филиппен күрестің кезеңдерін сипаттайды. Содан кейін ол Филократтың бейбітшілігімен айналысады және келіссөздер мен келісімді ратификациялау кезінде оның рөлі үшін Эскинді айыптайды. Ол сондай-ақ, ата-анасы төмен және атақты емес деп мазақтап, Эскинге жеке шабуыл жасайды. Осыған ол жемқорлық пен сатқындық туралы айып тақты және Хаеронея апатын өзінің саяси қарсыласының жүріс-тұрысына, Амфиктион лигасының кеңесінде Афинаны білдірген кезде. Ол тек өзінің ғана Фивамен одақтасуға бел буғанын атап көрсетті. Оратор Афина жеңілгенімен, бостандық мұрасын тапсырудан гөрі, тәуелсіздік үшін салтанатты күресте жеңілгені жақсы деп мәлімдейді. Ақырында Демостен Аэскинді басым дауыспен жеңді. Нәтижесінде Ктесифон ақталды, ал Эскин айыппұл төлеп, елден қууға мәжбүр болды. Көптеген ғалымдар Эскиннің сөйлеген сөзі өте сендірікті, бірақ даусыз емес, заңды жағдайды ұсынды деген тұжырымға келді.

Бағалаулар

"Ақтөбе патшасы туралы" атты баяндама "дүниедегі ең ұлы оратордың ең ұлы баяндамасы" деп аталады. 330 жылы Демосфен мен Эскин арасындағы ораторлық айтысты талдаған ғалым Ричард Клеверхаус Джебб бұл қызу пікірталастың Афинадағы саяси өмірдің соңғы үлкен кезеңін көрсететінін атап өтті. Айта кетерлігі, сөздік ұрысы Афинаға көптеген көрермендерді тартты. "Грек тілінің теориясы өзінің соңғы және ең керемет көрінісін болды сол сот екі сөйлеуді шығарды Тақ туралы: біздің талқылаудың бұл бөлігі де Аэскинге қарсы тұрған үлкен іс-әрекеттегідей, Демосфеннің кейбір әлсіз бейнесін шақыруға тырысудан гөрі дұрыс аяқталмады. "