The Golden Branch

Кіріспе

Француз әдеби ертегісі "Алтын бұтақ" - Мадам д'Оуной жазған француз әдеби ертегісі. Эндрю Лэнг оны "Қызыл ертегі кітабына" енгізді.

Қысқаша мазмұны

Бір қатал патшаның сұм, бірақ жақсы жүректі ұлы болды. Патша өзінің ұлын өзі сияқты сұмдықты қызға үйлендіріп, одақ құруды көздеді. Өзін-өзі көруден шаршаған ханзада оған үйленгісі келмеді. Патша оны мақұлдағанша мұнараға қамап қойды да, елшілерін жіберді. Бірақ әкесінің сөзіне сенбей, оны елшілермен бірге жіберді. Осы арада ханзада өзі сияқты адамның оқиғаларын бейнелейтін шыны терезелері бар бөлмені тауып алды. Содан кейін орталық фигура оған ұнамайтын биік, келбетті жігітке айналды. Ол қайта барып, кітап тауып алды, онда да дәл сол оқиғалар бейнеленген, жанданып тұрған. Бірде халық оған өздерінің патшайымын табуды тапсырады. Ақырында, ол кілт пен шкафты терезелер мен кітаптарда суреттелгендей табуға тырысты. Ол сәттілікке жетіп, адам қолын тапты, бұл оны қорқытты, бірақ дауыс оған оны адамға қайтара алатынын айтты және оған галереяға барып, жарық ең жарқын жерде іздеуді тапсырды. Ол кезде ол портрет, және оның артында жасырын бөлмеде жатқан әйел ұйықтап, және жалын тағдыры оның сүйікті оның ұйқы. Бір бүркіт оған вишня ағашының бұтағын алып келді, ол онымен әйелге тиді, ол оянып қалды. Ол бүркітке қалуға жалбарынып өтінді, бірақ ол кетіп қалды. Ол өзінің сүйіктісін қайтарып бере ала ма деп сұрады, ал ол олай ете алмайтынын айтты, бірақ ол өзіне бір нәрсе қалағанын сұрады. Ол одан өзін күлкілі етіп көрсетуін сұрады. Ол оны биік, келбетті жігітке айналдырып, мұнарадан алып шықты. Күзетшілер оның жоғалып кеткенін жасыруға тырысып, патшаға оның науқас екенін айтты. Бұл оған ханзада әлсіреп бара жатқанына үміт берді. Принцесса келді, бірақ ол әлі де дайын емес еді. Содан соң күзетшілер ханзаданың өлгенін хабарлады. Патша ханшайымды мұнараға қамап қойды. Ол боялған шыны терезелері бар бөлмені тапты, кейбір терезелерде өзін бейнелейді, ал басқаларында арық, сүйкімді жас қойшы қызды бейнелейді, ол қарама-қайшылықты жасау үшін оны пайдаланады деп санайды. Бір қарт әйел келіп, оған жақсылық пен ізгілік арасында таңдау жасауды ұсынды; ол жақсылықты таңдады. Ол принстің кілт-сатығын және қораптың кілт-сатығын тапты. Ол оны көргенде бүркітке берсін деп бұйырған. Әйел солай істеді де, бала еркек болып өсті. Ол оған зұлым сиқыршының өзін қалай өзгерткенін айтты, өйткені екеуі де бір жұлдызды жақсы көретін, ал ол оны артық көретін. Ол қызды әдемілеуді ұсынды, ол да келісті. Ол оны түрлендіріп, мұнарадан алып шықты. Сол жерде ол өзгерген ханзадамен кездеседі. Олар бір-біріне ғашық болды. Ол өзінің шынайы бағушы емес екенін ұмыта алмай, кедей бағушыға үйленуге батылы жетпеді. Ол сиқыршымен ақылдасуға шешім қабылдады. Ол үйінде 12 мысықты мысықтардың қол жетпейтін жерден қинағанын, ал мысықтарды қол жетпейтін беконның бір бөлігінен қинағанын тапты. Ол қашып құтылуға тырысты, бірақ жәндіктер оны ұстады. Ол қызға өзінен үйленуге ұсыныс жасады және мысықтар мен мысықтар бір кездері сүйікті ханзадалар мен ханшайымдар болған, бірақ олар оны ренжіткенін айтты. Бірақ ол одан бас тартты. Ол оны шегірткеге айналдырды. Ол қашып кетіп, сыртқа шыққан соң, қойшы жігітке үйленгісі келмегеніне мақтанышымен көзін жұмып, өкініш білдірді. Принц оны іздеуге аттанды, бірақ жынды оны қамалға шақырды, онда қорқынышты ескі қалыңдық оған үйленуге өтініш жасады. Ол бас тартқанда, әйел оған гоблиндерді жіберді. Ол солармен жақсы күресті, сондықтан ол оларды тоқтатты, оған арбақты көрсетті және оны қабылдамаса, өлтіремін деп қорқытты. Ол құтқарып алған жұлдызды шақырып алды да, бір дауыстың оған табанды болып, Алтын бұтақты іздеуді тапсырғанын естіді. Ол бұдан бас тартты да, жұлдыз оны шырыққа айналдырды. Сырғалақтың және шегірткедің кездескенін, екеуінің де сөйлейтінін білгенін және бір-біріне олар ханзада мен ханшайым болғандығын түсіндіргенін. Екі тышқан, екеуі де сөйлесіп, олардың жасырын жерге келді, және бір Алтын бұтақ жолды білетін. Олар барып, қайта қалпына келтірілді. Әулие мен оның сүйікті келді және бірден оларды үйлену үшін ұйымдастырды. Егіздер мысық болған ханшайымдар көмек сұрады, ал жұлдыз осы қуанышты жағдайда ештеңеден бас тарта алмады. Ол олардың бәрін қайтадан өзгертіп, ханзада мен ханшайымына Алтын бұтақтың сарайы мен бағын берді.

A cruel king had a hideous but good hearted son. The king wanted to arrange an alliance by marrying his son to a princess who was as ugly as he was. The prince, being tired enough of seeing himself, did not want to marry her. The king imprisoned him in a tower until he consented, and sent his ambassadors anyway. The princess did not want to consent, but her father sent her off with the ambassadors. Meanwhile, the prince found a room with stained glass windows, that were depicting the adventures of a man like himself, and then the central figure became a tall and handsome young man, which no longer pleased him. He went back, and found a book, which he found depicted the same scenes, coming to life. In one, the people told him to find them their queen. Finally, he tried to find the key and the cabinet as depicted in the windows and book. He succeeded and found a man's hand, which horrified him, but a voice told him he could restore it to the man and directed him to go to the gallery and search where the light was brightest. There he found a portrait, and behind it a hidden room where a lady lay sleeping, and lamenting the fate of her beloved in her sleep. An eagle brought him a branch of a cherry tree, he touched the lady with it, and she came to. She implored the eagle to remain, but it left. He asked if he could restore her beloved, and she told him he could not, but asked if he wanted something for himself. He asked her to make him look less ridiculous. She turned him into a tall and handsome young man and transported him from the tower. The guards, trying to cover his disappearance up, told the king he was ill. This gave him hope that the prince was weakening. The princess arrived, and she was still unwilling. Then the guards reported that the prince had died. The king locked the princess up in the tower. She found a room with stained glass windows, depicting herself in some windows and a slim, charming young shepherdess in others, which she thinks uses her to make the contrast. An old woman appeared and offered her a choice between goodness and virtue; she chose goodness. She found the same cabinet and key as the prince, and the box with the hand. She was told to give it to an eagle as soon as she saw him. She did so, and he became a man. He told her how a wicked enchanter had changed him to this form because they both loved the same fairy, and she preferred him. He offered to make her beautiful, and she accepted. He transformed her and transported her from the tower. There, she met with the transformed prince, who was now a shepherd. They fell in love. The princess, unable to forget that she was not really a shepherdess, could not bring herself to marry a poor shepherd. She decided to consult an enchanter. She found at his house, twelve cats being tormented by mice just out of reach, and the mice being tormented by a piece of bacon just out of reach. The enchanter appeared, and she tried to flee, but spiderwebs caught her. He asked her to marry him and told her that the cats and mice were once princes and princesses in love, but they had offended him. She still refused him. He turned her into a grasshopper. She fled and, once outside, lamented the pride that had made her reluctant to marry a shepherd. The prince set out to find her, but was lured by a phantom into a castle where a hideous old fairy asked him to marry her. When he refused, she set goblins on him. He made such a good fight against them that she stopped them, showed him the phantom, and threatened to have her killed if he refused her. He called on the fairy he had saved, and heard a voice telling him to stand firm and seek the Golden Branch. He refused, and the fairy turned him into a cricket. The cricket and grasshopper met, discovered they could both speak, and explained to each other that they had been a prince and a princess. Two mice, both speaking, arrived at their hiding place, and one knew the way to the Golden Branch. They went and were restored. The fairy and her beloved arrived and arranged for them to marry at once. The princesses who had been mice asked for help, and the fairy could not refuse anything on this happy occasion. She transformed them all back, and gave the prince and princess the castle and garden of the Golden Branch to live in.

Мұра

18 ғасырдың аяғындағы аудармасында бұл ертегі "Алтын бұта" деп аталады. Бұл ертегі Джеймс Планше өзінің "Фейри экстравагансасының" бөлігі ретінде сахнаға бейімделген д'Оульнойдің қаламнан шыққан көптеген әңгімелердің бірі болды. Ол бұл ертегіді "Алтын бұтақ" пьесасының негізі ретінде қолданды.