Кіріспе

"Сыртқы патша" немесе "Сыртқы патша" (Il re porco) - Джованни Франческо Страпароланың "Страпароланың әзіл-сықақ түндері" атты еңбегінде жазылған итальяндық әдеби ертегі. Мадам д'Оульно француз, сонымен қатар әдеби нұсқасын жазды, оның аты - Принц Маркасин.

Бастапқы

Il re porco ("Парға патша") әңгімесі Straparola's Nights екінші түнінің бірінші әңгімесі ретінде пайда болады.

Қысқаша мазмұны

Бір патша мен патшайымның жеті жылдан кейін баласы болмады. Бір күні патшайым бақта ұйықтап жатқанда, оны үш жұлдыз көрді. Біріншіден, оған ешкім зиян келтірмеуі үшін, екіншісі, ешкім оны ренжітпеуі үшін, ұлының барлық ізгі қасиеттері болуы үшін, үшіншісі, ол ақылды болуы үшін, бірақ ұлы үш рет үйленгенге дейін шошқа болуы керек. Көп ұзамай патшайымның баласы туып, оның кейпіне шошқаның кейпі енді. Патша басында шошқаны теңізге лақтырып тастауды ойлады, бірақ бұған қарсы шешім қабылдады және оны бала ретінде өсірді. Ол сөйлеуді үйренді, бірақ мүмкіндігінше сазға батпады. Бір күні ол анасына үйленгісі келетінін айтып, патшайым бір кедей әйелді үлкен қызын өзіне беруге көндіргенше, қызды үйленгісі келетінін айтты. Қызды анасы көндірді, бірақ ол күйеу жігітті үйлену тойында өлтіруге бел буды. Түнде ол оны аяқ-қолдарымен түйреді. Содан кейін ол оның әпкесіне үйленуді ұсынды, ол көндірілді, бірақ ол әпкесі сияқты қайтыс болды. Ақырында үшіншісіне де үйленді. Үшінші әпкесі оған сыпайылықпен, және оның caresses қайтарып. Үйленгеннен кейін көп ұзамай ханзада оған бір құпияны ашты: ол өзінің шошқа терісін алып тастады және оның төсегінде әдемі жігітке айналды. Күнде таңертең ол терісін қайтадан кигізіп, бірақ ол күйеуіне қуанышты болды. Көп ұзамай ол адам кейпімен ұл бала туып, оны "Құдайдың рухани Ұлы" деп атады. Бірақ ақырында ханшайым патша мен патшайымға құпияны ашып, түнде жатын бөлмесіне келулерін өтінді. Олар ұлын көріп, онымен кездесті. Патшаның қолында бір жағына жатушы шошқа терісі болды, ол бөлшектермен жарып, содан кейін бас тартты және оның ұлы таққа отырғызды. Ол "Шошқа патшасы" деген атпен танымал болды. Ол патшайыммен ұзақ, бақытты өмір сүрді.

Принц Маркасин

Мадам д'Олной бұл әңгімені кеңінен түсіндірді. Оның ертегісі кейде "Жабайы шошқа" немесе "Жабайы шошқа ханзадасы" деп аударылады. Балалы болуды қатты қалаған патшайым үш феяның бала беру туралы сөйлесіп жатқанын түсінеді: біреуі оған әдемі, сүйкімді және сүйікті ұл береді; екіншісі ұлының барлық нәрседе табысқа жетуін көруге мүмкіндік береді; ал үшіншісі тыныштап бірдеңе деп күңкілдеді. Патша үшінші жұлдыздың жаман ниетпен келгенін ойлайды, бірақ патшайым балаға деген құштарлығы оның арманына себеп болғанын айтады. Көп ұзамай ол баласын дүниеге әкеледі. Бала ұлы емес, жабайы шошқа. Оның әкесі оны суға батырмауға әйелінің көндіргенін айтады, ол баланың шошқа болып туылғаны жеткілікті бақытсыздық деп санайды. Олар оны ханзада ретінде тәрбиелеуге тырысады. Сол жерде, ол түсінеді, патшайым бір күні ханзада оған әдемі көрінеді деп айтады. Маркасин сөйлеуді және артқы аяқтарымен жүруді үйреніп, көптеген жолдармен ханзада ретінде әрекет етуді үйреніп алады. Үш қыздың ең үлкені Исмен Коридонды жақсы көреді. Маркасин оған кедергі келтіреді және оның анасы онымен некеге тұруға тырысқан кезде де, оған қарсы тұруға тырысады, өйткені бұл оның дәрежесінен төмен, ал ханшайымдар басқа әйелдерге қарағанда аз еркін, оған үйленетін. Исменнің анасы, амбициялы болғандықтан, Маркассинды толық қолдайды. Той өткізіледі, бірақ Исмена мен Коридон үйлену тойынан бұрын өздерін өлтіреді. Маркасин Исмененің өліміне қайғыра қараса да, оның екінші әпкесі Зелонидаға ғашық болады. Ол онымен бауыры сияқты үйленуге көндіреді, ал үйлену күні оны өлтіруге сөз байласады, бірақ ол өзінің сенімді адамын тексермейді, ал ол - ханзада. Ол оны өз бетімен өлтіруге тырысады, ал ол оны өлтіреді. Ол бұдан былай мұндай оқиғалар болмасын деп, орманға қашады. Исмен мен Зелонидтің анасы қыздарын қалай мәжбүрлегеніне өкініп, кіші қызы Мартезиямен бірге елге кетеді. Мартези Маркассинге ғашық болады, бірақ оған өзінің отбасына соншама көп зиян келтіргенін айтып, оны мүмкін емес етеді. Ол оған үйленуге шешім қабылдайды, бірақ ол орманнан кетеді. Ол оны құтыла алмайтын үңгірге алдайды, ал ол оған үйленуге шешім қабылдайды. Олар ұйықтап жатқанда, ол оны еркек деп біледі. Бір күні ол ұйықтап жатқанда, қыз оның шошқа терісін тауып алады. Ол оны оятып, үшінші феяның оны үш рет үйленгенге дейін жабайы шошқа болғанын тілегенін және үшінші әйелі оның шошқа терісін тапқандығын айтады. Үш ақ және үш қара дистаф олардың бөлмесіне кіреді, және дауыс олар кім екенін білсе, бақытты болатынын айтады. Маркасин ақ түстілерді - жұлдыздар, ал Мартезия қара түстілерді - оның әпкелері мен Коридон деп ойлайды. Бұл олардың шынайы кейіп-құлқын көрсетеді, өйткені жұлдыздар осы үшеуін өлімнен құтқарған.

Басқа әдеби нұсқалары

Француз жазушысы Генриетт Джули де Мурат та 1699 жылы жарық көрген "Le Roy Porc" әдеби ертегісімен шошқаға деген қызығушылық тақырыбына тоқталды. Ғалымдар оның тақырыпты Страпарола нұсқасынан алған көрінеді деп мойындайды. Де Мураттың нұсқасында он жеті жасар ханшайым Ондина титуллы Шошқа патшасының және Пактольдің, өзен құдайы Пактолдың махаббат ниетін жүзеге асырады.

Тарихы

Ол 441 типті "Ханс Менің Едігегім" деп топтастырылған, оның типтік ертегісі Гриммстің KHM 108 ертегісі, "Ханс Менің Едігегім".

Нысандар

"Сыртқы патша" романында анасы қыздарын отбасының қаржылай пайдасына бола жыртқышқа үйленуге шақырады - патшайым өзінің және патшаның қайтыс болғаннан кейін патшалықты мұра ететінін айтты - бұл үйлестірілген некелерде анық кездесетін фактор. Бұл аңызды үйлену тойының символы ретінде түсіндіреді; келіннің бейтаныс адаммен некеге тұрудан бас тартуы оның айуандық түрінде бейнеленеді.

Жануар күйеуі

Польша филологы Марк Лиджбарскидің айтуынша, шошқа ханзадасы әдетте роман тілдеріндегі аңыздарда кездеседі, ал еркек ретінде қарақұйрық герман және славян аңыздарында кездеседі. Сонымен қатар, швед фольклористи Вальдемар Лингманның айтуынша, АТУ 441 типінде жануардың күйеуі елік, жабайы шошқа немесе көгершін болуы мүмкін. Гриммдердің жазбаларында бұл ертегілерде "Ейек, шошқа және шошқа мысық пен шошқа сияқты синонимдер" деп жазылған. Итальян жазушысы Итало Кальвино "Шошқа патшасы туралы ертегі Италияда кеңінен таралған ертегілердің бірі" екенін айтқан. Letterio di Francia да осыған ұқсас пікір айтты: ол көптеген итальяндық нұсқаларда ханзада жыланға айналады немесе сиқырланған шошқа болып табылады деген қорытындыға келді.