Кіріспе

Хилф әл Фудул (حلف الفضول) - 590 жылы Меккеде құрылған одақ немесе конфедерация, ол барлық адамдар үшін, әсіресе ешқандай кланның қорғауында болмағандар үшін, ұжымдық іс-қимыл арқылы әділдік орнату үшін құрылған. Мұхаммедтің оның құрылуындағы рөліне байланысты одақ ислам этикасында маңызды рөл атқарады. Фудул әдетте "әдепті" дегенді білдіретіндіктен, одақ көбінесе "Әдептілер лигасы" деп аударылады. Хилф принципі бұрын Хашим ибн Абд Манафтың мекеліктер мен шетелдіктер арасында ұқсас күш-қуатты саудагерлер арасында жаңа одақтар құру жолы ретінде құрылған. Бұл Меккеден тыс одақ құруға және Меккедегі саудаға қатысты күштер тепе-теңдігін өзгертуге мүмкіндік берді. Кейде Хилфтің нәтижесінде Бану Хашим сияқты жаңа тайпалар пайда болды. Бұл өзгерістер дәстүрлі тайпалық отарлау мен Меккедегі әлеуметтік қатынастарды өзгертті.

Құрылу

Забидтің бір йемендік саудагері әл-Ас ибн Ваил әл-Сахмиге (Амр ибн әл-Астың әкесі) кейбір тауарлар сатып жіберген. Құрайшилер тауарды иеленіп алған соң, саудагердің Меккеде көмекке жүгіне алатын одақтасы немесе туысы жоқ екенін білгендіктен, келісілген бағаны төлеуден бас тартты. Ал әлгі саудагер оны жібермей, Құрайш руына барып, әділдік орнатуды сұрады. Мұхаммедтің ағасы Аль Зубайр ибн Абд әл Мүтәлиб пайғамбар келісімге шақырған алғашқы адам деп саналады. Мұхаммед, болашақ ислам пайғамбары, Хилфке қатысқан. Бірнеше кландар Каабаның солтүстігіндегі Дар-әл-Надва ғимаратында кездесті, бұл кланның көшбасшысының (малах) жиналатын орны, онда олар йемендік саудагерді қорғауға және оның шығындарын жабуға шешім қабылдады. Абдулла ибн Жадданның үйінде жиналыс өтті. Кездесуде тайпалардың әртүрлі басшылары мен мүшелері әділетсіз қаралғандарға көмек көрсетуге, сотқа әділдік орнату үшін және Меккеде шетелдік болған немесе бір тайпаның қорғауында болмаған адамдарды қорғауға ұжымдық түрде араласуға уәде берді: Әл-Зубайр ибн Абд әл-Мұтталиб осы келісім туралы мынадай тармақтар айтты: Келісімді міндетті және қасиетті ету үшін мүшелер Қағбаға кіріп, ыдысқа су құйды, сондықтан ол қара тасқа ағып кетті. Содан соң әркім одан су ішті. Содан кейін олар осы іс-әрекетте бірлікте болатынын көрсету үшін оң қолдарын бастарының үстіне көтерді. Олар әл-Ас ибн Уайлдан тауарды алып кетті. Келісімнің тағы бір аспектісі - бұл бұрыннан бері тыйым салынған Йемен саудагерлеріне Мекке нарығын ашу еді.

Қатысқан тайпалар

Бұл келісімге келесі тайпалар қосылды: Бану Хашим, Бану Зухра, Бану Мутталиб, Бану Асад және Бану Тайм. Монтгомери Уотт Құсайдың мұрагерлігі үшін болған жанжал кезінде бұрынғы Хилф әл Мутайабунмен сабақтастықты атап өтті. Бұл сайыста кландардың бір-біріне қарама-қарсы топтары, Хилф әл Мутайабун деп аталатын кландар тобы Ахлафқа топтасқан Бану Махзум мен Бану Сахмға қарсы тұрды. Бұған ерекшелік ретінде Бану Науфал мен күшті Абд Шамс (Бану Умайя) болды, олар коммерциялық кәсіпорнынан бай болды, 605 жылы Мутайябун фракциясынан бөлініп, Ахлафпен сауда-саттыққа кірісті. Уатттың айтуынша, Махзум мен Абд Шамс Фиджар соғысынан кейін Йеменмен сауда жолдарын өз бақылауына алғандығы, егер Йемен саудагерлері Меккеге келуді тоқтатса, кіші кландар Йеменмен саудадан шеттетілетінін білдірді. Бұл олардың йемендік саудагерді қорғау қажеттілігін түсіндіреді. Ол сондай-ақ, сол кландар Бадр шайқасына дейін қақтығыста болғанын атап өтті, онда барлық Мекке басшылары Хилф әл Фудулға қарсы шыққан сол кландарға тиесілі болды. Кейіннен, ислам дінін қабылдағаннан кейін, Мұхаммед пайғамбар келісімнің жарамдылығы мен құндылығын мойындады, оның мүшелерінің көпшілігі мұсылман емес болғанына қарамастан. Алғашқы Омейяд халифасы Муавияның кезінде Мединаның хакимі әл-Валид ибн Утба ибн Әби Суфян ('Абд Шамс) халифаның немере інісі болған, Хусейн ибн Әлиге әділетсіздік жасады. Хусейн бұл істі Хилф әл Фудулдың мүшелеріне берумен қорқытты. Абдулла ибн әл-Зубайр (Асад), әл-Мисвар ибн Махрама (әл-Зухри) және Абд әл-Рахман ибн Ауф (әл-Тейми) сияқты ықпалды Меккеліктер келісімге сәйкес Хусейнге көмектесуге ант бергенде, Омейяд губернаторы ықтимал салдарынан қорқып, артқа шегінді.

Исламдық этика

Анас Малик келісімді исламдағы либертариандықтың үлгісі ретінде қарастырады, ал Энтони Салливан оны мұсылман демократтарына қолдау ретінде қарастырады. Мұхаммед мұсылман болған соң, негізінен мұсылман еместер жасаған келісімнің мәнін қабылдады. Тарик Рамазан мұның үш қағидасын айтады: Ислам діні ислам дәстүрінен тыс, адам ар-ожданынан шыққан құндылықтарды қабылдайды. Мұның себебі Мұхаммед пайғамбардың Ислам дініне дейінгі дәуірде, аянға дейін келісім жасағаны. Ислам діні мұсылман еместердің әділдігін мойындайды. Бұл жағдайда мұсылман еместер әділдік пен қанаушылықты қорғады. Ислам, жабық қауымға адал болудың орнына, жалпыға бірдей принциптерге адал болуды талап етеді. Исламның хабары - бұл тұйық құндылықтар жүйесі емес, басқа құндылықтар жүйесімен қайшылықта немесе қайшылықта емес.