Кіріспе

Геза Гёни:Геза Гёни (25 маусым 1884 - 25 маусым 1917) - венгр соғыс ақыны. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейдің тұтқын лагерінде қайтыс болды.

Ерте өмір

Геза Ахим Австрия-Мажарстанның Дабас қаласына жақын орналасқан Гьон деген шағын ауылда "кресттік лютерандық отбасында" дүниеге келген. Гюни Венгриядағы евангелистік-лютеран шіркеуінің пасторының жеті баланың бірі еді. Жас ағасы қайтыс болғаннан кейін, Гюнидің анасы психикалық аурумен ауырады және болашақ ақынды өзінің ағасы, сонымен қатар лютеран дін қызметкерімен бірге тұруға жіберді. Сабадкада Гюни Сибирьдегі тұтқын лагерінде оның есінде қалған адал емес әйелге ғашық болады. Бастапқыда Гюни солдат өмірін жақсы көретін көрінді, ол үнемі поэзия жазатын, оны фронттан баспаға жіберген. Питер Шервудтың айтуынша, "Гйонидің Польша майданындағы алғашқы, әлі күнге дейін қуанышты өлеңдері 16-ғасырдағы венгр ақыны Балинт Балассидің түріктерге қарсы жорық кезінде жазылған жауынгерлік әндерін еске түсіреді". Пжемысли қоршауы кезінде Гёни қала қорғаушыларын жігерлендіру үшін өлеңдер жазды және бұл өлеңдер Ленгель мезонконда (Польша даласындағы лагерь оттарымен) деген атпен басылып шықты. Бір данасы Будапештке ұшақпен жетті, бұл сол заманда ерекше іс еді. Осы кезеңдегі өлеңдерінің бірі, Csak egy éjszakára (Бір түнге ғана), ол Венгрияның соғыс пайда табушыларын, өнеркәсiпшілерін және креслодағы патриоттарды келіп, окопта бір түн ғана өткізуге шақырады. Ол соғыс қарсы өлеңге айналды және оның танымалдығы Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейін де жалғасты.