Кіріспе

Черногория 1918 жылға дейін орта ғасырдың аяғынан бастап тәуелсіз болды, содан кейін Сербиямен одақ құрғанын жариялады және кейіннен Югославияның әртүрлі инкарнацияларының және Сербия мен Черногорияның мемлекеттік одағының бөлігі болды. Осы уақыт ішінде Черногориядағы футбол Югославияның кең құрылымдарының бір бөлігі болды. 2006 жылы 21 мамырда Черногорияда өткен референдумның нәтижесінде Черногория екі аптадан кейін, 3 маусымда тәуелсіздігін жариялады және өзінің жеке футбол қауымдастығын құрды.

2006 жылға дейінгі

Черногориядағы футболды Югославияның бір бөлігі ретінде 1919 жылы құрылған Югославия футбол қауымдастығы ұйымдастырды. Югославия, кейін Сербия мен Черногория Еуропа футболының жетекші елдерінің бірі болды. Олар екі рет әлем чемпионатының жартылай финалына (1930 және 1962) және екі рет Еуропа чемпионатының екінші орынды иеленді (1960 және 1968). Черногориядан әлем чемпионатында ойнаған алғашқы ойыншы 1930 жылғы әлем чемпионатында Югославияның қақпашысы болған Милован Якшич болды. Содан бері Черногориялықтар Югославия мен Сербия мен Черногория командаларында жақсы танымал болды, кейбіреулері Драголюб Брнович, Деян Савичевич және Предраг Миятович сияқты Югославияның барлық уақыттағы ең көрнекті ойыншыларының қатарына кірді. Бастапқыда, екі дүниежүзілік соғыс аралығында Югославиядағы футбол өңірлік деңгейде ұйымдастырылды. Әр өңірдің өзінің футболдық кіші бірлестігі болды, ол өзінің лига жүйесін ұйымдастыруға жауапты болды, ол клубты тігінен ұйымдастырылған лигалармен бөлінген лигалық жарыстарда ұйымдастыратын. Жоғарғы лиганы кіші ассоциация ішіндегі ең үздік клубтар құрайтын болады, ал жеңімпаз Югославия чемпионатына қатысады, онда ол барлық басқа кіші ассоциациялардың жеңімпаздарымен кездеседі. Сол кезде Черногория жоқ еді, бірақ қазіргі Черногорияның аумағы сәл кеңейтілген Зета бановинасына кірді, оған қазіргі Черногориядан басқа Дубровник жағалауы, оның ішінде Пелещак түбегі, Шығыс Герцеговина, қазіргі Сербияның Рашка аймағы және Косово мен Метохияның батыс бөліктері кірді. Zeta banovina өзінің футболдық кіші бірлестігін 1931 жылдың наурызында Цетиньеде құрды, осылайша Цетинье футбол кіші бірлестігі ретінде белгілі болды. Сол жылдан бастап Цетинье суб-қауымдастығы өзінің лига жүйесін құрды және басқа югослав суб-қауымдастықтары сияқты тұрақты түрде жарыстар ұйымдастырды. Cetinje субассоциациясының жоғары лигасы екі ірі клубтың, Cetinje-дің SK Crnogorac және Podgorica-ның SK Balšić арасындағы бәсекелестікпен ерекшеленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Черногорияның жалғыз клубы болды, ол Югославия чемпионатының соңғы кезеңінде ойнады, және бұл тек бір рет, 1935-1936 жылғы жарыста кубок жүйесімен ойналды. Кейін, 1945 жылдан кейін, ең жақсы Черногория клубтары әдетте Югославия бірінші лигасында ойнады. Черногория Республикасы лигасы - Черногория деңгейінде ойналатын ең жоғары лига. Ол Югославиядағы үшінші немесе төртінші (нақты кезеңге байланысты) футбол деңгейінің бөлігі болды. Черногория бірінші лигасы 2004 жылы жергілікті екінші деңгей ретінде құрылды, ал Черногория тәуелсіздік алғаннан кейін 2006 жылы елдің ең жоғарғы деңгейіне айналды.

2006 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

2006 жылы маусымда Черногория тәуелсіздік алғаннан кейін Сербия құрамасы Сербия мен Черногория құрамасының мұрагері ретінде қаралды. Алайда 2006 жылғы маусымның екінші жартысында және шілдеде өткен ФИФА әлем чемпионатында Сербия мен Черногория екі тәуелсіз мемлекет Сербия мен Черногорияның атынан ойнауды жалғастырды. Турнирге іріктеуде таңғажайып рекорд жасағанына қарамастан, команда бірінші раундтың қиын топтарында күресті және ешқандай ойын жеңіп, он гол соқты және тек екі гол соқты. Турнирден кейін команда тарады және оның орнына Сербия командасы келді.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

Черногория футбол ассоциациясы 1931 жылдың наурызынан бері субфедерация ретінде жұмыс істеді, бірақ 2006 жылдың 30 маусымында ФИФА мен УЕФА-ға тәуелсіз мүшелікке өтініш берді. 2007 жылдың қаңтарында УЕФА-ға толық мүшелікке қабылданды. Бұл арада қауымдастық жаңа елдің бас футбол жарысы ретінде Черногория бірінші лигасын жүргізуді жалғастырды. Жеңімпаздар 2007 жылы Еуропалық жарысқа қатысады. Жаңа ұлттық құрама ұйымдастырылды және оның алғашқы матчы 2007 жылдың 24 наурызында Подгорицада Венгрияға қарсы өтті. Черногория құрамасы 2 - 1 есебімен жеңіске жетті.

Ішкі жарыстар

Черногорияда 1931 жылы Цетинье футбол суб-қауымдастығы өзінің тұрақты лига чемпионатын бастаған кезде ғана отандық бәсекелестік басталды. Оның үй стадионы Подгорица қалалық стадионы, ал жаттықтырушысы - Черногория футболшысы Зоран Филипович. Черногория УЕФА-ның мүшесі болып табылады және сары түстегі қызыл киіммен ойнайды. 2006 жылы маусымда тәуелсіздік алғаннан кейін, Черногорияда 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысқан Сербия мен Черногория құрамасы әлі де бар еді. Сербия мен Черногорияның осы турнирдегі соңғы ойыны, Кот-д'Ивуарға қарсы 32 жеңілісі біріккен жақтағы соңғы ойын болды. Черногория құрамасының бейресми дебют матчы 1939 жылы 18 мамырда өтті. Бұл дау ұлттық құраманың мағынасына немесе атауына қатысты. 1939 жылдың мамыр айының ортасында Югославияның (Сербия) астанасы Белградқа барған Черногория футболшыларының командасы Подгорица, Тиват, Котор және Цетинье футболшыларынан құралған. Бұл команда Черногорияның ең үздік ойыншыларын бір командаға жинап, қарсыласқа қарсы ойнауға арналған алғашқы әрекетті жүзеге асырды. Команда Черногория немесе осыған ұқсас деп аталмаған, бірақ Цетинье суб-ассоциациясының ең үздік ойыншыларын таңдады. Югославияның басқа суб-ассоциациялары өздерінің үздік ойыншыларын таңдап, команда құрайтын дәстүрге ие болды, бірақ Цетинье суб-ассоциациясы жағдайында бұл бірінші рет болды, және Цетинье суб-ассоциациясы Зета бановинаға сәйкес келгендіктен, бұл команда бастан-ақ Черногорияның үздік ойыншыларын таңдады, сондықтан бейресми түрде Черногория ұлттық құрамасы. Олар Белградқа күшті Бекград командасына қарсы ойнауға барды. Бұл ойын Югославия мен Англия арасындағы ФИФА демеушілігімен өткізілетін үлкен ойынның прелюдиясы болды. Алдымен Цетинье мен Белградтың қосалқы қауымдастықтары, содан кейін Югославия мен Англия арасындағы ойындар БСК стадионында ойналуы керек еді, ол сол кезде 30.000 көрерменге арналған және Балқандағы ең үлкен және ең заманауи болды (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін және қайта құрудан кейін ол Партизан стадионы болды). Сол жылы Югославия футбол ассоциациясы өзінің 20 жылдығын атап өтті, ал бұл мерекені көрнекі ойынмен атап өту шешімі қазіргі заманғы футболдың биігі Англиямен бірге болды, Югославия ФА-ның құны 240.000 Югославия динары болды. Ойынның прелюдиясы Белград пен Цетинье суб-ассоциациялары арасындағы матч болуы туралы шешім негізінен Цетинье суб-ассоциациясының президенті болған Дзюро Чеховичтің арқасында қабылданды. Ол Драгиша Цветкович кабинетінде спорт министрі болу процесінде еді. Белград пен Цетинье арасындағы ойынды ұйымдастыру Цетинье субассоциациясының хатшысы Милан Боканға және оның көмекшісі Влада Митровичке тапсырылды, ал техникалық мәселелер 33 жастағы Милан Бецичтің жауапкершілігіне тиді. Олар дайындауға уақыт тапқандықтан, ойын моногориктер үшін мақтаныш пен беделге толы болды, ал Чехович 60 000 динар ұсынды, бұл сол кезде айтарлықтай сома болатын, cetinje субассоциациясының командасын таңдап алып, оны мүмкіндігінше жоғары сапалы футбол көрсетуге дайындады. Таңдалған ойыншылар 25 сәуірде Тиват қаласында жиналды, онда 3 апталық дайындық басталды. Тиват логикалық таңдау болды, өйткені ол кезде ол дұрыс өлшемді жалғыз алаң болды және оған душ сияқты барлық басқа тауарлар болды. Басында 27 ойыншы таңдалды, олар Цетинье командалары Слога мен Крногорактың, содан кейін Подгорица командалары Балшич пен Крна Гораның, Тиваттан Арсеналдың, Котордан Югославияның, Требиньеден Леотар мен Билечтен Герцеговацтың мүшелері болды. Билік коммунистік идеалдарға негізделген жастар жинады деп айыптаған Budućnost немесе Lovćen ойыншылары елемеді. Бұл команданың алғашқы ойындары Дубровникке және Котор мен Тиваттың біріккен командасына қарсы дайындық ойындары болды. Бұқаралық ақпарат құралдары екіге бөлініп, күмәнмен қарады. "Зета" журналы бастысы - өзін кемсіту емес, әсіресе, бұл ойынның барлық монтенегрендер үшін, өз отаны мен Белградта тұратын көптеген адамдар үшін маңызы зор екенін жазды. Осы арада Белградтағы "Правда" басылымы сияқты БАҚ-тар, Черногория сияқты провинцияларда футболдың айтарлықтай жақсарғанын және біраз уақыттан бері көбірек көңіл бөлінуге тұрарлық екенін атап өтті. Ойын күні стадион таңертеңнен бері толы болды, тіпті велосипедшілер тобы 3 күн ішінде Скопьеден велосипедтермен келді. Сағат 15-те 30 мың көрермен алдында Черногория құрамасы алаңға шықты. Оны Иконтие Накич, Владо Божович, Владо Мугоша, Вожо Мугоша,...