Кіріспе
Атика және Арголи түбектері арасындағы Эгей теңізіндегі шығанақ – Сарон шығанағы (грекше: Σαρωνικός κόλπος, Saronikós kólpos) немесе Грекиядағы Эгина шығанағы. Ол Атика және Арголи түбектері арасында қалыптасып, Эгей теңізінің бір бөлігін құрайды. Бұл шығанақ Коринф мойынының шығыс жағын белгілейді және Коринф каналының шығыс соңы болып табылады, ол мойынды кесіп өтеді. Сарон аралдары Грекия тарихында маңызды рөл атқарды, олардың ең ірісі – Саламис грек-парсы соғыстарындағы маңызды теңіз шайқасының болған жері. Мегара шығанағы Сарон шығанағының солтүстік бөлігін құрайды. Афина қалалық аймағы Сарон шығанағының солтүстік жағалауында жатыр.
The Saronic Gulf (Greek: Σαρωνικός κόλπος, Saronikós kólpos) or Gulf of Aegina in Greece is formed between the peninsulas of Attica and Argolis and forms part of the Aegean Sea. It defines the eastern side of the isthmus of Corinth, being the eastern terminus of the Corinth Canal, which cuts across the isthmus. The Saronic Islands in the gulf have played a pivotal role in the history of Greece, with the largest, Salamis being the location of a significant naval battle in the Greco Persian wars. The Megara Gulf makes up the northern end of the Saronic Gulf. The Athens urban area lies on the north coast of the Saronic Gulf.
Этимология
Бұғаздың атауы Псифаи көлінде (қазіргі Псифта) суға батып кеткен мифологиялық патша Сароннан бастау алады. Сарон шығанағы – тонаушы немесе қарақшы түріндегі хтондық жаулармен сақталған, жер асты әлеміне апаратын алты қақпаның бірі.
Тарих
Саламис шайқасы, қазіргі Пирейден батысқа қарай, Сароник шығанағында болды. Саламис аралының жанындағы бұл теңіз шайқасында афиналықтар Ксерксті жеңіп, Афинаның Еуропаның қазіргі мәдениетінің алқабы ретіндегі орнын нығайтты. Бұл жерде ежелгі Кенхрея порты орналасқан.
География
Бұл шығанаққа Эгина, Саламис және Порос аралдары, сондай-ақ Патроклос және Флев сияқты кішірек аралдар кіреді. Афина порты Пирей шығанақтың солтүстік-шығыс жағасында орналасқан. Бұрынғы Эллиникон халықаралық әуежайы да солтүстік-шығыста орналасқан. Шығанақтың жағалауында Поростан Эпидаврға, Галатакиден Кинетаға, Мегарадан Элеусиске және Пирейден Анавыссосқа дейін жағажайлар созылып жатыр. Афина қалалық аймағы осы шығанақтың солтүстік және шығыс жағалауларын қоршап тұр. Шығанақтағы шығанақтар: Фаларон шығанағы, солтүстікте Элефсина шығанағы, солтүстік-батыста Кехриз шығанағы және шығыста Софико шығанағы. Метана жанартауы Кромёниямен бірге оңтүстік-батыста, Коринф бұғазында, Эгина және Порос аралдарында орналасқан. Метана – ең жас және ең белсенді жанартау орталығы, және ол Милос, Санторини және Нисирос аралдарын қамтитын белсенді жанартаулардың циклды аркасының солтүстік-батыс ұшын құрайды. Метанадағы шипалық институт аймақта әлі де кездесетін ыстық күкіртті суды пайдаланады. Соңғы жарылыс 17 ғасырда Метананың солтүстігіндегі теңіз асты жанартауында болған. Шығанақтың солтүстік бөлігінде, Коринф шығысында және Агиои Теодорои батысында, Элеусис, Аспропиргос, Скарамангас және Керациниде мұнай өңдеу зауыттары орналасқан. Бұл зауыттар Грекияның мұнай өнімдерінің көп бөлігін өндіреді, олардың үлкен бөлігі экспортқа жөнелтіледі. Мұнай өңдеу зауыттарына, Пирейге және каналға жүк тасымалдау кемелерінің қозғалысы шығанақты өте қарбалас аймаққа айналдырады. Әсіресе солтүстік-батыс бөлігінде геологиялық жарылымдар басым.
Желкендеу
Сарон шығанағында желкендеу танымал, ол көршілес Арголь шығанағы сияқты, Аттика материгінің жазғы Мелтеми желiнен қорғанышқа ие, бұл жел Эгей теңізіндегі аралдарда 7 балдан жоғары күшке жетеді. Шығанақта екі аса маңызды археологиялық ескерткіш орналасқан: Эпидаурдағы ежелгі театр және оған жақын Асклепион, сондай-ақ Эгинадағы Афая ғибадатханасы.
Басқа
Сарон шығанағы Эгей теңізіндегі қысқа мүңкілікті әдеттегі дельфиндердің жиналатын аймақтарының бірі болып табылады. Жақында, жақсарған экологиялық жағдайларға байланысты, шығанақта қашалоттар сияқты ірі киттердің көбірек көрінуі байқалды.