Людвиг I: Бавария Королі және өнерге демеушісі

Кіріспе

12 және 13 ғасырдағы Бавария герцогы, 1825 жылдан 1848 жылға дейін Бавария королі

Людвиг I немесе Людовик I (Людвиг I; 25 тамыз 1786 – 29 ақпан 1868) – 1825 жылдан бастап 1848 жылғы неміс мемлекеттеріндегі революцияларға дейін Бавария королі болды. Ол тақ мұрагері кезінде Наполеон соғыстарына қатысты. Король ретінде ол Баварияның индустриялануына қолдау көрсетіп, Майн және Дунай өзендері арасындағы Людвиг каналын ашты. 1835 жылы оның иелігінде Фюрт және Нюрнберг қалалары арасында алғашқы неміс темір жолы салынды, ал Бавариясы 1834 жылы Zollverein экономикалық одағына қосылды. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін Францияда Людвигтің бұрынғы либералды саясаты күшейе түсті; 1844 жылы Людвиг Бавариядағы сыра көтерілісі кезінде наразылыққа тап болды. 1848 жылғы революция кезінде король студенттер мен орта таптың күшейе түскен наразылықтары мен демонстрацияларына қарсы тұрды. 1848 жылдың 20 наурызында ол үлкен ұлы Максимилианның пайдасына тақтан бас тарды. Людвиг тақтан бас тарғаннан кейін тағы жиырма жыл өмір сүрді және ықпалды болып қалды. Ежелгі Грекия мен итальяндық Ренессанстың жанкүйері Людвиг өнерді демеушілік етіп, әсіресе Мюнхенде бірнеше неоклассикалық ғимараттар салдырды. Ол ерте неміс және ерте голланд кезеңдерінен суреттерді, сондай-ақ грек-рим мүсіндерін жинаған өнер коллекционері болды. Виттельсбах әулетінің барлық заңды эркек мүшелері одан таратылған.

Тақ мұрагері

Страсбургтегі Цвайбрюкер Хофта Людвиг Карл Август фон Пфальц Биркенфельд Цвайбрюкен атымен дүниеге келді, ол Цвайбрюкеннің графы Максимилиан Иосифтің (кейіннен Баварияның Максимилиан I Иосифі) бірінші әйелі Гессен-Дармштадт ханшайымы Августа Вильгельминаның ұлы болды. Ол туған кезде әкесі француз армиясының Страсбургтегі офицері болған. Ол Францияның Людовик XVI-ның құдасы және оның құрметіне аталған. 1795 жылғы 1 сәуірде әкесі Людвигтің емілгісі Карл II-нің орнына Цвайбрюкен герцогы болды, ал 1799 жылғы 16 ақпанда Баварияның курфюрсі, Рейн граф-палатині, Империяның архивариусы және Берг герцогы атанды. Әкесі 1806 жылғы 1 қаңтарда Бавария королі атағын алды. 1803 жылдан бастап Людвиг Ландсхутта оқыды, онда оған Иоганн Михаэль Сайлер және Геттингенде сабақ берді. 1810 жылғы 12 қазанда ол Саксен-Хилдбургхаузен герцогы Фридрихтің қызы Тереза Хилдбургхаузенге (1792–1854) үйленді. Бұл той алғашқы Октоберфесттің тууына себеп болды. Людвиг әкесінің Францияның Наполеон I-мен одақтасуын қатаң қабылдамады, бірақ өзінің французға қарсы саясатына қарамастан, тәж мұрагері 1806 жылы императордың одақтас бавариялық әскерлерімен соғыстарға қатысуға мәжбүр болды. VII корпустағы 1-бавариялық дивизияның командирі ретінде 1809 жылы маршал Франсуа Жозеф Лефеврдің басшылығымен қызмет етті. 20 сәуірде Абенсберг шайқасында дивизиясын жетектеді. 1813 жылғы 8 қазандағы Рид шарты бойынша Бавария Рейн конфедерациясынан шығып, Наполеонға қарсы Алтыншы коалицияға қосылуға келісті, мұның орнына өзінің мәңгілік тәуелсіздігіне кепілдік алды. 14 қазанда Бавария Наполеон Франциясына қарсы соғыс жариялады. Бұл шартқа тәж мұрагері Людвиг және маршал фон Вреде ықыласпен қолдау көрсетті. 1815 жылғы Вена конгресінде Людвиг неміс ұлттық саясатын жақтады. 1816 жылға дейін тәж мұрагері Зальцбург герцогтығының генерал-губернаторы болып қызмет етті, оның Австрияға берілуіне қарсы болды. Оның екінші ұлы Отто, кейіннен Грекия королі, сол жерде дүниеге келді. 1816–1825 жылдары Вюрцбургте тұрды. Ол Италияға көп сапарлар жасады және Римдегі Вилла Мальтада (Пинчо) жиі болды, кейіннен оны сатып алды (1827). Людвиг грек Тәуелсіздік соғысына филеллен ретінде жомарт қолдау көрсетті, онда ол 1821 жылғы соғыста жеке қаражатынан 1,5 миллион флорин несие берді. 1817 жылы Людвиг премьер-министр граф Макс Йозеф фон Монтгеластың құлауына қатысты, оның саясатына қарсы болды. Ол 1825 жылы әкесінен тақ мұрагері болды.

Born in the Zweibrücker Hof in Straßburg as Ludwig Karl August von Pfalz Birkenfeld Zweibrücken, he was the son of Count Palatine Maximilian Joseph of Zweibrücken (later Maximilian I Joseph of Bavaria) by his first wife Princess Augusta Wilhelmine of Hesse Darmstadt. At the time of his birth, his father was an officer in the French army stationed at Strasbourg. He was the godson and namesake of Louis XVI of France. On 1 April 1795 his father succeeded Ludwig's uncle, Charles II, as duke of Zweibrücken, and on 16 February 1799 became Elector of Bavaria and Count Palatine of the Rhine, the Arch Steward of the Empire, and Duke of Berg on the extinction of the Sulzbach line with the death of the elector Charles Theodore. His father assumed the title of King of Bavaria on 1 January 1806. Starting in 1803 Ludwig studied in Landshut where he was taught by Johann Michael Sailer and in Göttingen. On 12 October 1810 he married Therese of Saxe Hildburghausen (1792–1854), the daughter of Frederick, Duke of Saxe Hildburghausen. The wedding was the occasion of the first ever Oktoberfest. Ludwig strongly rejected the alliance of his father with Napoleon I of France but in spite of his anti French politics the crown prince had to join the emperor's wars with allied Bavarian troops in 1806. As commander of the 1st Bavarian Division in VII Corps, he served under Marshal François Joseph Lefebvre in 1809. He led his division in action at the Battle of Abensberg on 20 April. With the Treaty of Ried of 8 October 1813 Bavaria left the Confederation of the Rhine and agreed to join the Sixth Coalition against Napoleon in exchange for a guarantee of her continued sovereign and independent status. On 14 October, Bavaria made a formal declaration of war against Napoleonic France. The treaty was passionately backed by Crown Prince Ludwig and by Marshal von Wrede. Already at the 1815 Congress of Vienna, Ludwig advocated a German national policy. Until 1816 the crown prince served as governor general of the Duchy of Salzburg, whose cession to Austria he strongly opposed. His second son Otto, the later King of Greece, was born there. Between 1816 and 1825, he spent his years in Würzburg. He also made numerous trips to Italy and stayed often in the Villa Malta (Pincio) in Rome, which he later also bought (1827). Ludwig supported generously as a Philhellene the Greek War of Independence, in which he in the war of 1821 provided a loan of 1.5 million florins from his private funds. In 1817 Ludwig was also involved in the fall of Prime Minister Count Max Josef von Montgelas whose policies he had opposed. He succeeded his father on the throne in 1825.

Билік

Людвигтің билігіне оның өнерге, әйелдерге деген құлшынысы және патшалық билікті асыра пайдалануы зор әсер етті. Неміс орта ғасырының жақтасы Людвиг Бавариядағы бірнеше монастырларды қайта құруға бұйырды, олар неміс медиатизациясы кезінде жабылған еді. Ол 1837 жылы Баварияның әкімшілік аймақтарын қайта ұйымдастырды және бұрынғы атауларды – Жоғарғы Бавария, Төменгі Бавария, Франкония, Швабия, Жоғарғы Пфальц және Пфальцті – қайта енгізді. Ол өзінің патшалық титулдарын Людвиг, Бавария королі, Франкония герцогы, Швабия герцогы және Рейн Палатин графы деп өзгертті. Оның мұрагерлері осы титулдарды сақтап қалды. Людвигтің Палатинаттың шығыс бөлігін Бавариямен біріктіру жоспары іске аспады. Виттельсбахтың бұрынғы иелігі болған Палатинат Франция Рейннің сол жағалауын, оның ішінде Палатинаттың жартысын аннексиялағаннан кейін, 1803 жылы неміс медиатизациясы кезінде Мангейм мен Гейдельбергті қоса алғанда, оң жағалауда қалған жерлерді Баденге берді. 1815 жылы Баденнің Мангейм мен Гейдельбергке иелігі расталды және тек сол жағалаудағы аумақтар Баварияға қайтарылды. Людвиг Мангеймге бавариялық қарсы саясатты жүзеге асыру үшін Людвигшафен қаласын құрды. Людвиг 1826 жылы Людвиг Максимилиан университетін Ландшуттан Мюнхенге көшірді. Король Баварияның индустриализациясына да көмектесті. Ол Майн және Дунай өзендері арасындағы Людвиг каналын салуды бастады. 1835 жылы Фюрт пен Нюрнберг қалалары арасында оның иелігіндегі алғашқы неміс темір жолы салынды. Бавария 1834 жылы кеден одағына (Zollverein) қосылды. Людвиг гректердің тәуелсіздік күресін қолдағандықтан, оның екінші ұлы Отто 1832 жылы Грекия королі болып сайланды. Бастапқыда Оттоның үкіметін Бавария сарай шенеуніктерінен құралған үш адамнан тұратын регенттік кеңес басқарды. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін Людвигтің бұрынғы либералды саясаты көбірек қысым көрсетуге айналды. 1832 жылғы Хамбахер фестивалі жоғары салықтар мен цензураға наразы болған халықтың наразылығын көрсетті. 1832 жылғы мамыр айындағы тәртіпсіздіктерге байланысты 142 саяси сот процесі басталды. Өлім жазасына кесілген жеті адамның жазасы корольдің бұйрығымен ұзақ мерзімді түрме жазасына ауыстырылды. Людвигтің билігі кезінде 1000-ға жуық саяси сот процесі өтті. Ол 1825 жылы жойғаннан кейін қайтадан енгізілген қатаң цензура халықтың көп бөлігінің қарсылығын тудырды. 1837 жылы Рим-католик шіркеуінің қолдауымен ультрамонтанистер Бавария парламентіне басымдық алып, конституцияға өзгерістер енгізу науқанын бастады, мысалы, бұрын протестанттарға берілген азаматтық құқықтарды алып тастау және саяси цензураны күшейту. 14 тамыз 1838 жылы король әскерилердің барлығына Корпус Кристи процессиялары мен шіркеу қызметтері кезінде Қасиетті Тағаланың алдында тізе бүгуге бұйрық берді. Бұл саясат 1803 жылға дейін Бавария толыққанды католик болған кезде қолданылған, бірақ үлкен протестант аймақтары қосылғаннан кейін тоқтатылды. 1841 жылы Баденнің протестант патшайымы Каролинаның жерлеу рәсімі кезінде католиктердің тудырған тәртіпсіздіктері үлкен дау тудырды. Бұл жағдай Каролинаның күйеу баласы Людвиг І-нің көзқарасын өзгертті, ол протестант ханшайымы Тереза Саксен-Гилдбургхаузенге үйленгеніне қарамастан, протестантизмге қарсы болған. Ультрамонтанистердің режимі Людвиг І-нің ирланд туған сүйіктісі Элиза Гилберттің (әдебиетте Лола Монтез деп белгілі) натурализациясына қарсы талаптарымен ғана аяқталды. Людвиг бұл қадамға наразы болды және Карл фон Абель басқаратын ультрамонтанистер қуылды. 1844 жылы Людвиг Бавариядағы сыра төңкерісіне тап болды. 1848 жылғы революция кезінде король студенттер мен орта таптың наразылықтары мен демонстрацияларына тап болды. Король ақпан айында университетті жабуға бұйрық берді, ал 4 наурызда үлкен топ Мюнхен резиденциясына шабуыл жасау үшін қару-жарақ қоймасына шабуыл жасады. Людвигтің ағасы Карл патша наразылық білдіргендерді тыныштандырды, бірақ патша отбасы мен кабинет енді Людвигке қарсы болды. Ол «наурыз жарлығына» қол қоюға мәжбүр болды, онда маңызды жеңілдіктер берілді. 1848 жылғы 16 наурызда Лола Монтез қысқа мерзімді жер аударылудан кейін Мюнхенге оралғандықтан, жаңа толқулар туды. Людвиг 17 наурызда полицияға оны іздестіруге рұқсат беруге мәжбүр болды, бұл оның үшін ең үлкен қорлық болды. Конституциялық монарх ретінде билік жүргізуге дайын болмаған Людвиг 1848 жылғы 20 наурызда үлкен ұлы Максимилианның пайдасына тақтан бас тарды. Людвиг тақтан бас тарғаннан кейін тағы 20 жыл өмір сүрді және ықпалды болды, әсіресе ол өзінің бірнеше мәдени жобаларын жалғастырды. Мюнхендегі уақытының көп бөлігінде оның резиденциясы нео-готикалық Виттельсбахер сарайы болды, ол оның ізбасары үшін салынған және Людвигке ұнамаған. Ол 1868 жылы Ниццада қайтыс болды және Мюнхендегі Святого Бонифация аббаттығында жерленді, оның құрылысын бұйырған.

Ludwig's rule was strongly affected by his enthusiasm for the arts and women and by his overreaching royal assertiveness. An enthusiast for the German Middle Ages, Ludwig ordered the re erection of several monasteries in Bavaria which had been closed during the German mediatisation. He reorganized the administrative regions of Bavaria in 1837 and re introduced the old names Upper Bavaria, Lower Bavaria, Franconia, Swabia, Upper Palatinate and Palatinate. He changed his royal titles to Ludwig, King of Bavaria, Duke of Franconia, Duke in Swabia and Count Palatine of the Rhine. His successors kept these titles. Ludwig's plan to reunite the eastern part of the Palatinate with Bavaria could not be realized. The Electoral Palatinate, a former dominion of the Wittelsbach, had disappeared under Napoleon when France first annexed the left bank of the Rhine, including about half of the Palatinate, and then gave what remained on the right bank including, Mannheim and Heidelberg, to Baden during the German Mediatization of 1803. In 1815, Baden's possession of Manheim and Heidelberg was confirmed and only the left bank territories were given back to Bavaria. Ludwig founded the city of Ludwigshafen there as a Bavarian rival to Mannheim. Ludwig moved the Ludwig Maximilians Universität from Landshut to Munich in 1826. The king also encouraged Bavaria's industrialization. He initiated the Ludwig Canal between the rivers Main and the Danube. In 1835 the first German railway was constructed in his domain, between the cities of Fürth and Nuremberg. Bavaria joined the Zollverein in 1834. As Ludwig had supported the Greek fight of independence his second son Otto was elected king of Greece in 1832. Otto's government was initially run by a three man regency council made up of Bavarian court officials. After the July Revolution of 1830 in France, Ludwig's previous liberal policy became more and more repressive. The Hambacher Fest in 1832 revealed the discontent of the population caused by high taxes and censorship. In connection with the unrest of May 1832, some 142 political trials were initiated. The seven death sentences that were pronounced were commuted to long term imprisonment by the king. About 1,000 political trials were to take place during Ludwig's reign. The strict censorship, which he had reinstated after having abolished it in 1825, was opposed by large sectors of the population. In 1837 the Ultramontanes backed by the Roman Catholic Church gained control of the Bavarian parliament and began a campaign of changes to the constitution, such as removing civil rights that had earlier been granted to Protestants, as well as enforcing political censorship. On 14 August 1838, the King issued an order for all members of the military to kneel in the presence of the Blessed Sacrament at Corpus Christi processions and church services. The policy, which had been in place when Bavaria was still almost purely Catholic before 1803, had been discontinued after the inclusion of large Protestant areas. Catholic disturbances during the funeral of the Protestant Queen Caroline of Baden in 1841 caused a scandal. This treatment of his beloved stepmother permanently softened the attitude of Caroline's stepson Ludwig I, who had been a strong opponent of Protestantism in spite of his marriage to a Protestant princess, Therese of Saxe Hildburghausen. The Ultramontanes' regime only ended due to their demands against the naturalization of Ludwig I's Irish born mistress Eliza Gilbert (better known by her stage name Lola Montez). Ludwig resented that move, and the Ultramontanes under Karl von Abel were pushed out. Already in 1844, Ludwig was confronted with the Beer riots in Bavaria. During the revolutions of 1848 the king faced increasing protests and demonstrations by the students and the middle classes. The king had ordered to close the university in February, and on 4 March, a large crowd assaulted the Armory to storm the Munich Residenz. Ludwig's brother Prince Karl managed to appease the protesters, but the royal family and the Cabinet now turned against Ludwig. He had to sign the so called "March Proclamation" with substantial concessions. On 16 March 1848 it was followed by renewed unrest because Lola Montez had returned to Munich after a short exile. Ludwig had to let her be searched by the police on 17 March, which was the worst humiliation for him. Not willing to rule as a constitutional monarch, Ludwig abdicated on 20 March 1848 in favour of his eldest son, Maximilian. Ludwig lived for another 20 years after his abdication and remained influential, especially as he continued several of his cultural projects. For most of his time in Munich his residence was the neo Gothic Wittelsbacher Palais, once built for his successor and unloved by Ludwig. He died at Nice in 1868 and was buried in St. Boniface's Abbey, Munich, which he had ordered to be built.

Мәдени мұра

Ежелгі Грекия мен Италия Ренессансын жақсы көрген Людвиг, Мюнхендегі көптеген неоклассикалық ғимараттардың басшысы және өнерді ынталы түрде қолдаған коллекционер болды. Ол, басқалармен қатар, Вальхалла ғибадатханасын, Бефрейунгшалле, Вилла Людвигшёе, Помпеянум, Людвигштрассе, Бавария мүсінін, Румшалле, Глиптотеканы, Ескі және Жаңа Пинакотеканы салдырды. Оның сәулетшілері Лео фон Кленце мен Фридрих фон Гартнер де қазіргі Афина қаласының келбетіне зор әсер етті. Тақ мұрагері кезінде Людвиг ерте неміс және ерте голланд суреттерін, итальян Ренессансының шедеврлерін және заманауи өнерді өз музейлері мен галереялары үшін жинады. Ол грек және рим мүсіндерін жинауға да ерекше мән берді. Агенттері арқылы ол Медуза Ронданини, Барберини фауны және 1813 жылы Эгина аралындағы Афея ғибадатханасынан алынған мүсіндерді сатып алды. Оның ең танымал туындыларының бірі – Мюнхендегі Нимфенбург сарайының оңтүстік павильонында орналасқан "Шёнхайттенгалерия" (Сұлулар галереясы). Бұл 1827 мен 1850 жылдар аралығында Джозеф Карл Штилердің көбінесе салған 36 әдемі әйелдің портретінен тұрады. Тақтан бас тарғаннан кейін де Людвиг өнерді жан-жақты қолдауын жалғастырды. Бұл оның ұлы және мұрагері Максимилианмен бірнеше қайшылықтарға әкелді. Соңында Людвиг өзінің жобаларын жеке қаражатымен қаржыландырды. Людвиг патшаның гректерге деген құрметінің арқасында Баварияның неміс тіліндегі атауы бүгінде "Бавария" емес, "Байерн" деп жазылады, ал онда сөйленетін неміс диалектісі өзінің бастапқы "Байришь" жазуын сақтап қалды. Людвиг эксцентрикалық және нашар ақын болды. Ол кез келген, тіпті ұсақ-түйек тақырыптарда да рифмаланған шумақтармен жазатын. Осы себепті патшаны Генрих Гейне қысымға алып, Людвигтің стилінде бірнеше мазақ өлеңдер жазды. Айырықша жағдай, Людвигтің Вальхалла ғибадатханасы 2009 жылы Гейне бюстін өз коллекциясына қосты.