Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстың Мұңышы: Біздің Заманымыздағы Эволюцияның Тарихы – Джонатан Вайнердің 1994 жылы жазған эволюциялық биология туралы ғылыми-танымдық кітабы. Ол 1995 жылы Басқа да Әдебиет Санаты бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 2014 жылы автордың кіріспесімен бірге, мазмұны көбінесе өзгермеген 20 жылдық мерекелік электрондық кітап жарық көрді.
The Beak of the Finch: A Story of Evolution in Our Time is a 1994 nonfiction book about evolutionary biology, written by Jonathan Weiner. It won the 1995 Pulitzer Prize for General Non Fiction. In 2014, a substantially unchanged 20th anniversary edition e book was issued with a preface by the author.
Мазмұны
1995 жылғы кітапқа жасалған шолуда: «Финктың мүсінінде» Джонатан Вайнер қазіргі эволюциялық биологияның қызығушылығын оның ең маңызды екі зерттеушісі Питер және Розмари Гранттың көзқарасы мен қызметі арқылы керемет бейнелейді. Кітап атауындағы сүңгірткелер – Галапагос аралдарындағы әнші құстар, яғни Галапагос немесе «Дарвиннің сүңгірткелері». Бұл түрлер соншалықты ерекше болғандықтан, Чарльз Дарвин оларды аралдарда жинағанда мүлдем басқа құстар деп ойлаған, ал 1837 жылы Лондонға оралған соң ғана орнитолог Джон Гулд олардың тығыз байланыста екенін анықтады, бұл Дарвиннің «түрлер өзгермейтін емес» деген пікірін нығайтты. Олардың көптеген түрлерінің үш туысына жататын бейімделулері Галапагос аралдарының құнарсыз және шұғыл жағдайындағы әртүрлі экологиялық орталарды пайдалануға бағытталған эволюциялық дамуды көрсетеді. Вайнер екі биолог – Питер және Розмари Гранттың, сондай-ақ Долф Шлютер, Тревор Прайс, Джеймс (Джейми) Смит және Питер Бог сияқты бірнеше аспиранттарының карьералық жолын бақылайды. Гранттар отыз жылдан астам (соның жиырмасы кітапта сипатталған) Галапагос сүңгірткелерінің морфологиясын (әсіресе, мүсінін), көбеюін, тіршілік етуін және тұтас популяциялардың мінез-құлқын зерттеді. Олардың жұмысы эволюцияның қарқынын түсінуде ғалымдардың көзқарасын өзгертіп, эволюцияны «нақты уақытта» байқауға болатынын дәлелдеді. Вайнер Галапагос аралдарындағы Дафне-Мейор шөлейтіндегі жылдар бойы атқарылған қажырлы еңбектерді суреттейді. Ұзақ жылдар бойы ауыр құрғақшылық немесе су тасқынынан кейін Грант және олардың студенттері табиғи іріктеудің қажетті шарттарын көрсетті: қасиеттердің жарамдылыққа әсері бар, іріктеуге жауап береді және мұрагерлікке ие. Ким Стерлни (2007) бұл жылдам табиғи іріктеуді Найлс Элдредж бен Стивен Джей Гулдтың үзілісті тепе-теңдік гипотезасындағы салыстырмалы тұрақтылық кезеңдері туралы маңызды тұжырымның мысалы ретінде келтіреді: «Түрлер түзілгеннен кейін әдетте эволюциялық өзгеріске ұшырамайды деп мәлімдегенде, олар бір ұрпақтан келесісіне дейін ешқандай өзгеріс болмайды деп айтпайды. Туыстар өзгеріп отырады. Бірақ ұрпақтар арасындағы өзгерістер жинақталмайды. Керісінше, уақыт өте келе түрлер фенотиптік орташасының айналасында тербеліп тұрады. Джонатан Вайнердің «Финктың мүсіні» атты еңбегінде осы процесс сипатталған». Кітап Грант пен Дарвиннің сүңгірткелеріне баса назар бергенмен, Добжанскийдің жеміс шымыртқылары (12-тарау) және Джон Эндлер басқарған Тринидад гуппилері (6-тарау) туралы зерттеулер де қамтылған. Қорытындысында автор эволюцияның жылдамдығын жәндіктердің инсектицидтерге, бактериялардың пенициллинге және басқа да антибактериялық препараттарға қарсы күшейген төзімділігімен байланыстырады.
In a 1995 review of the book states "In The Beak of the Finch, Jonathan Weiner vividly describes the excitement of modern evolutionary biology through the eyes and activities of two of its most important students, Peter and Rosemary Grant. " The finches of the title are the Galapagos or 'Darwin's Finches,' passerine songbirds in the Galapagos Islands. The species are so distinct that when Charles Darwin collected them in the islands he thought they were completely different birds, and it was only when he was back in London in 1837 that the ornithologist John Gould revealed that they were closely allied, reinforcing Darwin's growing view that “species are not immutable.” The adaptations of their numerous species, in three genera, show diverging evolution to exploit several ecological niches in the rugged and dry Galápagos Islands. Weiner follows the careers of two biologists, Peter and Rosemary Grant, and several of their graduate students, including Dolph Schluter, Trevor Price, James (Jamie) Smith, and Peter Boag. The Grants spent more than thirty years (twenty of which are covered in the book) studying the morphology (especially bill shape), reproduction, survival, and behaviour of entire populations of Galapagos finches. Their work revolutionized scientists understanding of the pace of evolution, proving that evolution can be observed in 'real time'. Weiner describes years of painstaking field work on a desert island among the Galapagos, Daphne Major. Following years of intense drought or flooding, the Grants and their students were able to demonstrate all the necessary requirements for natural selection: traits have fitness consequences, respond to selection, and are heritable. Kim Sterelny (2007) cites this rapid natural selection as illustrating an important point about periods of relative stasis in the punctuated equilibrium hypothesis of Niles Eldredge and Stephen Jay Gould: "In claiming that species typically undergo no further evolutionary change once speciation is complete, they are not claiming that there is no change at all between one generation and the next. Lineages do change. But the change between generations does not accumulate. Instead, over time, the species wobbles about its phenotypic mean. Jonathan Weiner's The Beak of the Finch describes this very process". While the book focuses on the Grant's and Darwin's finches, it also covers work on fruit flies by Dobzhansky (Chaper 12) and Trinidadian guppies led by John Endler (Chapter 6). In the conclusion the author relates the speed of evolution to the growing resistance of insects to insecticides and of bacteria to penicillin and related anti bacterial drugs.
Қабылдау
Бұл кітап биологтар тарапынан жақсы қабылданып, далалық жұмыстың қиындықтары мен табыстарын, күтпеген нәтижелердің қуанышын және үлгілерді анықтау үшін күшейе түскен сындық статистикалық талдауды сипаттағаны үшін мақтау алды. Гранттардың зерттеулеріне артық көңіл бөлгені үшін де сынға ұшырады, мысалы, Вайнердің тұщы су көлдерінде бұрыннан мәлім болған үшқырлы балықтардың жұптарын ашқандығы туралы айтқан сөзі. Бірақ, сыншылардың пікірінше, бұл кітап тартымды, әдемі жазылған және эволюцияның қалай жүзеге асырылатыны туралы тамаша нұсқаулық.
The book is well received by biologists, and has been praised for its description of the ups and downs of fieldwork, the excitement of unexpected results, and the growing emphasis on critical statistical analysis to uncover patterns. It received some criticism for over emphasizing the research by the Grants, e. g. Weiner's claim that they discovered species pairs of sticklebacks in freshwater lakes that were already well known. But reviews agree that the book is compelling, well written, and an excellent primer on how evolution works.