Кіріспе
Карл I патшасына адал ақын. Кавалерлік ақындар – 17 ғасырдағы ағылшын ақындарының мектебі, олар Англия азамат соғысы (1642–1651) кезінде король Карл I-ді қолдаған топтардан шыққан. Көркем өнерді білетін Карл, өзі қалаған өнерді жасайтын ақындарды қолдады. Бұл ақындар өз кезегінде патшаға және оның ісіне қосылып, кавалер ақындары атанды. Кавалер – дәстүрлі түрде атты әскер немесе рыцарь болған, бірақ бұл термин Карлді қолдағандарға қатысты қолданылғанда, оларды той-қуанышқа құмар, әдемі мінезді адамдар ретінде көрсету мақсатында болды. Осылайша, бұл термин оларды кемсіту және қорлау үшін пайдаланылды. Олар парламентті қолдаған «дөңгелекбастардан» өмір салтымен және дін бойынша ерекшеленді, олар көбінесе пуритандықтардан (пресвитериандықтар немесе тәуелсіздер) құралды. Кавалерлік ақындардың ең танымал өкілдері – Роберт Херрик, Ричард Лавлейс, Томас Кэрью және сэр Джон Саклинг. Кавалер ақындарының көпшілігі сарай қызметкерлері болған, бірақ ерекше жағдайлар да болды. Мысалы, Роберт Херрик сарай қызметкері емес еді, бірақ оның стилі оны кавалер ақыны ретінде көрсетеді.
The cavalier poets was a school of English poets of the 17th century, that came from the classes that supported King Charles I during the English Civil War (1642–1651). Charles, a connoisseur of the fine arts, supported poets who created the art he craved. These poets in turn grouped themselves with the King and his service, thus becoming Cavalier Poets. A cavalier was traditionally a mounted soldier or knight, but when the term was applied to those who supported Charles, it was meant to portray them as roistering gallants. The term was thus meant to belittle and insult. They were separate in their lifestyle and divided on religion from the Roundheads, who supported Parliament, consisting often of Puritans (either Presbyterians or Independents). The best known of the cavalier poets are Robert Herrick, Richard Lovelace, Thomas Carew, and Sir John Suckling. Most of the cavalier poets were courtiers, with notable exceptions. For example, Robert Herrick was not a courtier, but his style marks him as a cavalier poet.
Кавалер поэзиясының ерекшеліктері
Кавалерлік поэзия тақырыптық жағынан дәстүрлі поэзиядан өзгеше. Дін, философия және өнер сияқты мәселелерді қарастырудың орнына, кавалерлік поэзия мерекелік нәрселердің қуанышы мен қарапайым ләззатын, алдыңғы буын поэзиясынан гөрі күштірек жеткізуге ұмтылады. Олардың туындыларының басты мақсаты көбінесе патшаны (әсіресе I Карл) дәріптеу болды, ал кавалер ақындары патшаға қарсы бүлік көтерген Румп Парламентін қолдаған «дөңгелекбас»тарға қарсы ашық сөйледі. Кавалерлік туындылардың көптегені аллегориялық және/немесе классикалық сілтемелерге толы. Олар Гораций, Цицерон және Овидийдің біліміне сүйенді. Осы ресурстарды пайдаланып, I Карл патшаға әсер ететін поэзия жасай алды. Кавалер ақындары ләззат пен ізгілік бірге гүлденетін поэзия жасауға тырысты. Олар ежелгілерге қатысты бай және әдемі туындылар жазды. Кавалерлік поэзияның ерекше белгілерінің бірі – «әдемілік, махаббат, табиғат, сезімталдық, ішу, жақсы қарым-қатынас, құрмет және қоғамдық өмірді» жырлау. Көп жағдайда, бұл поэзия «carpe diem» көзқарасын бейнелейді. Кавалер ақындары патшалық принциптерді қолдау үшін жазды, бірақ олардың тақырыптары одан да терең болды. Кавалер ақындары өздеріне және туған-туыстарына берілген мүмкіндіктерді пайдаланып, күнді бағалауды насихаттады. Олар қоғамда өмір сүріп, сол қоғам шегінде ең жақсы болуға ұмтылды. Кавалер жазушылары үшін өмірді толыққанды өмір сүру, көбінесе материалдық байлыққа ие болу және әйелдермен қарым-қатынасқа түсуді де қамтыды. Осы тақырыптар поэзияның жеңіске толы және көтеріңкі тон мен көзқарасына үлкен үлес қосты. Платондық махаббат – кавалерлік поэзияның тағы бір ерекшелігі, онда ер адам әйелге құдайлық сезіммен қарап, оны мінсіз жаратылыс ретінде құрметтейтін. Сондықтан әйелдің ізгіліктері құдайлық қасиеттердей мадақталды. Кавалерлік поэзияның басты мақсаты – патшаны даңқтау болғандықтан, ол патшалық идеологиямен тығыз байланысты. Осы себепті кавалерлік поэзия көбінесе поэзияның саяси санатына жатқызылады. Осы ақындардың көптегені монархияны қолдағанмен, қазір кавалер ақындары деп санайтындардың барлығы өмірінде осы санатқа жатқандарын білмеген. Кавалерлік поэзия 1642 жылы Англия азаматтық соғысының басталуымен, адамдар патшаны қорғап жазуды бастаған кезде жеке жанр ретінде таныла бастады. Алайда, Томас Кэру мен сэр Джон Саклинг сияқты авторлар соғыс басталғанға дейін көп жыл бұрын қайтыс болды, бірақ олардың поэзиясының саяси сипаты үшін кавалер ақындары ретінде саналады. Монархия мен бүлікші парламент арасындағы қақтығыс басталғаннан кейін, поэзияның мазмұны роялистік идеалдарды қолдауға бағытталды. Көптеген адамдар бұл ақындарды ностальгиялық үнмен жазды деп санайды, өйткені олардың туындылары философиялық және, ақырында, нақты шабуылға ұшыраған монархияның принциптерін және тәжірибесін дәріптеді. Кавалер ақындары арасында I Карлдың монархиясын мақтау да болды. Джонсон, әсіресе, ақыл-ой, міндет, шамалау, әдептілік және сән-салтанат идеяларын атап өтті (олардың өзі де осы қағидаларды сақтады). Бұл идеялар ежелгілерге емес, король сарайына және Англияға тән болды. Осылайша, кавалерлер ежелгі ойшылдардың ескі көзқарастарын қабылдағанмен, өз ойлары мен идеяларын поэзияға енгізді. Бұл олардың туындыларын сол заманға сай етіп, корольдің және Карлдың ұлылығын көрсетті. Кавалерлік поэзияның тағы бір ерекшелігі – метафора мен қиял.
Басқа тілдер
Корольдік армияда капитан болып соғысқан және Стюарттардың қайта орнатылуын көруге жеткен Гвилим Пуудың уэльс поэзиясы оны уэльс әдебиетіндегі кавалер ақыны ретінде ерекшелейді. Кеппох Макдональд руынан шыққан Иен Лом 1645 жылғы Инверлохи шайқасының куәгерлік баяндамасын "Là Inbhir Lochaidh" ("Инверлохи күні") атты соғыс поэмасында жазды. Соның нәтижесінде туған өлең әлі де шотланд гаэл тіліндегі әдебиеттің бағалы мұраларының бірі саналады және тарихшылар үшін шайқас туралы маңызды біріншілік дереккөз болып табылады. 1745 жылғы якобит көтерілісін ата-бабалары Оливер Кромвель мен Рамп Парламентіне қарсы салған соғыстың жалғасы деп қарастырған Аласдейр мак Магистер Аласдейрдің 1751 жылғы "Ais Eiridh na Sean Chánoin Albannaich" ("Ежелгі шотланд тілінің қайта жандануы") атты поэзия кітабында кавалер ақын Джеймс Грэмнің, 1-ші Монтроз маркграфының үш өлеңін гаэл тіліне аударған. Бұл өлеңдер Англия азамат соғысы кезінде король Чарльз I-ге және Стюарт әулетіне деген адалдығын білдірген.