Кіріспе

Әскери офицердің түрі

Комиссиясыз офицер (NCO) – комиссиясы жоқ әскери шенді тұлға. Комиссиясыз офицерлер көбінесе әскери қызметтегі қатардан жоғарылау арқылы өкілеттік дәрежесіне жетеді. Ал, комиссиялық офицерлер әдетте әскери академиядан, офицерлік дайындық корпусынан (OTC) немесе резервтік офицерлік дайындық корпусынан (ROTC), офицертік үміткерлер мектебінен (OCS) немесе офицерлік оқу мектебінен (OTS) жоғары білім алғаннан кейін тікелей келеді. NCO құрамына әдетте түрлі дәрежедегі қатардағы әскери қызметшілер, ефрейторлар және сержанттар кіреді; кейбір елдерде кіші офицерлер де NCO міндеттерін орындайды. Әскери-теңіз күштеріндегі баламасы кейбір немесе барлық кіші сержант шендерін қамтиды. Комиссиясыз офицерлердің түрлі санаттары бар, оның ішінде кіші (төменгі шенді) комиссиясыз офицерлер (JNCO) және аға/штабтық (жоғары шенді) комиссиясыз офицерлер (SNCO). Барлық комиссиясыз офицерлер кез келген комиссиялық (немесе кіші офицер) офицерінен төмен саналады, бірақ NCO-ның комиссиялық офицерге қатысты белгілі бір деңгейде билікке ие болуы мүмкін сирек жағдайлар кездеседі.

Функция

Кезексіз офицерлер корпусы қарулы күштердің "тірегі" деп аталады, себебі олар көптеген әскери қызметшілер үшін негізгі және ең көрінетін басшылар болып табылады. Бұдан өзге, олар әскери ұйымның міндетін орындауға және әскери қызметкерлерді өз міндеттерін орындауға дайын болу үшін даярлауға жауапты басшылар болып саналады. Кезексіз офицерлерді оқыту мен білім беру әдетте басшылық пен басқаруды, сондай-ақ қызметтік ерекшеліктері мен жауынгерлік дайындықты қамтиды. Жоғары дәрежелі кезексіз офицерлер әскери ұйымдағы қатардағы әскери қызметшілер мен офицерлер арасындағы басты байланыс саналады. Олардың кеңестері мен нұсқаулары кіші офицерлер үшін, және көп жағдайда жоғары дәрежелі офицерлер үшін де аса маңызды деп есептеледі.

Австралия

Австралия армиясында ланце-ефрейторлар мен ефрейторлар кіші НCO (JNCO), сержанттар мен штаб-сержанттар (қазіргі уақытта алынып тасталып жатыр) аға НCO (SNCO) деп жіктеледі, ал екінші сыныпты және бірінші сыныпты уоррант-офицерлер – уоррант-офицерлер (WOs) деп жіктеледі. Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясында НCO-лар бақылау және үйлестіру функцияларын атқарады. Сынақ мерзімінен бастап жетекші аға констебль деңгейіне дейінгі шендер "констебльдер" деп аталады. Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясының барлық НCO-ларына комиссардың қолы мен мөрімен тағайындама туралы жарлық беріледі. Австралия қорғаныс күштері кадеттерінің барлық офицерлері офицерлік шенде емес, ADFC офицерлері өздерінің тиісті тармағының бас директоры тағайындайды.

Бразилия

Бразилияда кіріспе сынағынан өтпеген офицерлер "градуадо" немесе "праса-градуадо" деп аталады және үшінші сержанттан бастап кіші лейтенантқа дейінгі шендерді қамтиды, соңғысы уоррант-офицерлеріне баламалы.

Канада

Канадалық қарулы күштерінде Корольдік ережелер мен бұйрықтар кіші офицерді "Сержант немесе капрал шені бар Канада қарулы күштерінің мүшесі" деп ресми түрде анықтады. 1990 жылдары "комиссиясыз мүше" (NCM) термині Канада қарулы күштеріндегі жаңадан келгеннен бастап бас сержантқа дейінгі барлық шендерді көрсету үшін енгізілді. Анықтама бойынша, Канада қарулы күштерінің бірігуімен сержант шеніне 2-ші сынып теңіз сержантының шені кіреді, ал капрал шеніне 1-ші сынып теңізшінің шені кіреді; капралға сондай-ақ бас капрал (бас теңізші) лауазымы да кіреді. Кіші офицерлер ресми түрде екі санатқа бөлінеді: капралдар/1-ші сынып теңізшілер мен бас капралдар/бас теңізшілерден тұратын кіші кіші офицерлер; және сержанттар мен 2-ші сынып теңіз сержанттарынан тұратын аға кіші офицерлер. Алайда, Канада Корольдік теңіз күштерінде "NCO" терминінің қабылданған анықтамасы терминнің халықаралық қолданылуын көрсетеді (яғни, барлық теңіз сержанттарының шендері). Кіші кіші офицерлер жеке сарбаздар мен теңізшілермен бірге тұрады және тамақтанады; олардың тамақтану орны әдетте кіші шендердің тамақтану орны деп аталады. Керісінше, аға кіші офицерлер кіріспе офицерлермен бірге тұрады және тамақтанады; олардың тамақтану орны әдетте кіріспе офицерлер мен сержанттар (армия және әуе күштерінің мекемелері) немесе басшылар мен теңіз сержанттары (теңіз мекемелері) деп аталады. Топ ретінде, кіші офицерлер сарбаздардан жоғары және кіріспе офицерлерден төмен тұрады. "Комиссиясыз мүшелер" термині осы шендерді қамтиды.

Финляндия

Финляндия қорғаныс күштеріндегі NCO (aliupseeristo) атауы капралдан (alikersantti, lit. кіші сержант) бастап бас сержантқа (sotilasmestari, lit. әскери шебер) дейінгі барлық шендерді қамтиды. Ланце-корпораль (korpraali) және жетекші теңізші (ylimatruusi) шендері NCO шендері деп есептелмейді. Бұл ереже барлық әскер түрлеріне, сондай-ақ Шекара қызметінің әскерлеріне де қолданылады.

Германия

Германияда және Австрия сияқты неміс тілді елдерде Unteroffizier термині қатардағы әскери қызметшілердің (Mannschaften немесе Австрияда Chargen) және офицерлердің (Offiziere) арасындағы шендер класын сипаттайды. Осы шендер тобында Германияда тағы екі кластық бөлініс бар: Unteroffiziere mit Portepee (қылыш баулы) және Unteroffiziere ohne Portepee (қылыш баусыз), олардың екеуі де бірнеше шендерді қамтиды, ал Австрияда бұл Unteroffiziere (NCO) және Höhere Unteroffiziere (аға NCO немесе тура мағынасында "жоғары төменгі офицерлер") деп аталады. (Unteroffiziere сөзбе-сөз "офицердің астында" деп аударылуы мүмкін, немесе тілдік ерекшеліктерді ескере отырып, "кіші офицер" немесе "қосалқы офицер" деп аударуға болады.)

Үндістан

Үндістан қарулы күштерінде кіші офицерлер қатардағы әскери қызметшілерден тағайындалады және Батыс армияларындағы уоррант-офицерлеріне шамамен тең келеді. Жоғары лауазымды қатардағы әскери қызметшілер еңбек өтілі мен еңбектеріне байланысты JCO шеніне көтеріледі, бірақ бұл бос орындар санымен шектеледі. Комиссиялық офицерлер мен қатардағы әскери қызметшілердің арасында кіші комиссиялық офицерлер орналасады. Олар кемінде 28 жыл қызмет еткендіктен барлық шендерде зор құрметпен қарастырылады және "сахаб" деп аталады. JCO-ларқа бақылаушылық рөлдер жүктеледі, ал үш JCO шені – бас субедар, субедар және наиб субедар. JCO-лар Үндістан үкіметінің B тобына (аттестатталған) тең дәрежеде. JCO-лар қазіргі уақытта жауынгерлер ретінде тіркеледі, ал олардың кейбіреулері өзінің жетістіктеріне және жоғарылату емтихандарын тапсыру қабілетіне байланысты уақыт өте келе офицерлерге көтеріледі. Кейбір JCO-лар тікелей діни ұстаздар ретінде және инженерлер корпусы сияқты белгілі бір техникалық бөлімдерге тіркеледі. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Үндістан армиясы комиссиялық офицерлердің жетіспеушілігін жою мақсатында барлық әскер түрлерінде кіші комиссиялық офицерлерді (JCO) тікелей қабылдау туралы ұсынысты талқылауда. Ұсынысқа сәйкес, Үндістан армиясы Әскери таңдау кеңесінің (SSB) әңгімелесуінен өткен JCO-ларды тікелей қабылдайды. UPSC кіру емтиханын өткізеді, одан кейін SSB әңгімелесуі және медициналық тексеру жүргізіледі. Таңдалған үміткерлер бір жарым жылдық оқудан өткеннен кейін бөлімдерге JCO ретінде қосылады. Содан кейін олар қызмет мерзімі мен біліктілігіне байланысты полковник шеніне дейін офицерлер болып көтеріледі.

Ирландия

Ирландияда Ирландия қорғаныс күштері Ирландия армиясы мен әуе корпусында капрал (Cpl) (OR 4) шенінен бастап, полк сержант-майорына (RSM) (OR 9) дейінгі кәсіби сержанттар құрамын қамтиды. Ирландия теңіз күштерінде NCO шендері жетекші қолдан немесе жетекші дәрежеден (OR 4) бастап, урант офицерге (OR 9) дейін көтеріледі. Ирландия теңіз күштері терминологиясында дәреже немесе рейтинг – қызметшінің мамандығын білдіреді. Сондықтан, L/S – жетекші теңізші, L/RRT – жетекші радиорадар техникасы маманы, және т.с.с. Ирландия қорғаныс күштеріндегі айырмашылықтарға қоса, кіші және аға сержанттар бар. Кіші сержанттар – капралдар мен сержанттар (OR 4 және OR 5), ал аға сержанттар – рота сержанттары және рота квартирмейстер сержанттарынан полк сержанттары мен полк квартирмейстер сержанттарына дейін (OR 7-ден OR 9-ға дейін). Ирландия теңіз күштерінде бұл кіші және аға рейтингтердің болуымен одан да күрделенеді. Кіші рейтингтер қарапайым рейтингтен (OR 1) жетекші рейтингке (OR 4) дейін, ал аға рейтингтер – боцманнан (OR 5) урант офицерге (OR 9) дейін. Сондықтан, кейбір адамдар өзін аға сержант деп қате айтуы мүмкін, бірақ шын мәнінде аға рейтинг екенін білдіреді.

Норвегия

2016 жылдың 1 қаңтарында Норвегия қарулы күштері барлық әскер түрлеріндегі сержанттар лауазымын қайта енгізді, 1945-1975 жылдардағы кейбір техникалық және техникалық құралды күту бөлімшелерін есептемегенде, 1930 жылдан бері бір деңгейлі шенділік жүйесі болған еді. Бұл сержанттар «мамандар» деп аталады және сержанттан бастап аға сержантқа дейін шенделеді (НАТО шендері OR5–OR9). Мамандар корпусының кіші сержант және сержант (OR2–OR4) шендері қатардағы әскери қызметшілерге арналған, ал қатардағы (OR1) шендері тек мерзімі өткен әскери қызметшілерге беріледі. Мамандар әскери оқу, тәртіп, практикалық басшылық, үлгі болу, бөлімше стандарттарын сақтау және, әсіресе, жас офицерлерге кеңес берумен айналысады. Взвод командирлері мен жоғары лауазымды офицерлерге бөлімнің ең жоғары шенді маманы болып табылатын аға сержант немесе бас сержант тағайындалады, бірақ аға сержанттар мен бас сержанттар шен емес, лауазым болып табылады. Норвегия Мамандар корпусын құруға жоғарыдан төменге қарай тәсіл қолданды. 2015 жылдың тамыз айынан бастап ерікті офицерлер аға сержант, командир сержант және бірінші сержант лауазымдарына ауысты.

Сингапур

Сингапур қарулы күштерінде "коммиссиялық емес офицер" термині енді ресми түрде қолданылмайды, оның орнына 3-ші сержанттан бастап шебер сержантқа дейінгі барлық шендер үшін "маман" термині қолданылады (штаб-сержанттар мен шебер сержанттар "аға мамандар" деп аталады). Уоррент-офицерлер мен мамандарды біріктіретін термин – "WOSpec". Дегенмен, "NCO" термині әскерде әлі де жиі ресми емес түрде қолданылады.

Швеция

1983 жылы 1972 жылдан бері «Взвод офицерлері корпусы» деп аталған NCO корпусы таратылды, ал оның мүшелеріне Швецияның жаңа, бірыңғай әскери басқару жүйесінде екінші немесе бірінші лейтенант шені беріліп, офицерлік құрамға қабылданды. 2009 жылы NCO корпусына ұқсас жүйе қайта құрылды, ол «мамандық офицерлері» деп аталды. Азаматтық өмірден тікелей қабылдаудан кейін негізгі және дайындық басшылық оқытудан өтеді, содан кейін Хальмстадтағы әскери академияда 1,5 жыл бойы мамандық курсанттары ретінде жоғары деңгейдегі басшылық оқытудан өтеді, OR 6 дәрежесі беріліп, одан кейін мамандық бойынша техникалық оқытудан өтеді. Швецияның мамандық офицерлерінің дәрежелері штатты офицерлердің дәрежелерімен сәйкес келеді; мысалы, OR 7 екінші лейтенанттан жоғары тұрады.

Түркия

Түрік тілінде "astsubay" деп аталатын офицерлік емес офицер – әскери иерархияда офицерден төменгі, офицерлік емес шендік құрамға жататын шен. Түркия Республикасы Армиясының Құрлық, Теңіз және Әуе күштерінде, Жандармерия Бас Басқармасында және Жағалау күзеті Бас Басқармасындағы бағынышты басқару деңгейлерінде офицерлерге оқу, әкімшілік және басқа да әкімшілік жұмыстарда көмекші ретінде тағайындалған әскери қызметшілер офицерлік емес офицерлер деп аталады.

Ұлыбритания

Британдық қарулы күштерінде NCO екі санатқа бөлінеді. Ланс-капралдар (оның ішінде ланс-бомбардиерлер) және капралдар (оның ішінде ланс-сержанттар, бомбашылар және атты әскер капралдары) – кіші NCO. Сержанттар (оның ішінде атты әскер сержанттары), штаб-сержанттар (оның ішінде түсті сержанттар және штаб-капралдар), сондай-ақ RAF бас техниктері мен ұшу сержанттары – аға NCO. Уоррант-офицерлер көбінесе аға NCO санатына жатқызылады, бірақ шындығында өздерінің жеке класын құрайды, көп жағынан NCO-ға ұқсас, бірақ патшалық жарлыққа ие. Аға NCO және уоррант-офицерлердің өздерінің әскери клубы бар, ол офицерлердің клубына ұқсас (әдетте сержанттар клубы деп аталады), ал кіші NCO қатардағы қызметшілермен бірге тұрады және тамақтанады, бірақ олардың жеке капралдар клубы болуы мүмкін, осылайша оларға қосымша әлеуметтену орыны беріледі. Корольдік теңіз күштері өзінің кіші офицерлерін және бас кіші офицерлерін NCO деп атамайды, оларды аға сатылы қызметкерлер (немесе аға шенділер) деп атайды. Басты сатылы қызметкерлер мен төменгі сатылы қызметкерлер кіші сатылы қызметкерлер болып табылады.

Америка Құрама Штаттары

Армияда, Әуе күшінде және Теңіз жаяу әскерлері корпусында сержанттардың барлық шендері, сондай-ақ Армия мен Теңіз жаяу әскерлері корпусындағы ефрейторлар NCO (Non-Commissioned Officer – сержанттық құрамы емес офицер) деп аталады. Теңіз жаяу әскерлері корпусындағы қара сержант (E 3) шені NCO емес, ол ефрейтордан бір саты төменгі кіші құрам болып табылады. Армия мен Теңіз жаяу әскерлері корпусындағы ефрейтор (E 4) шені кіші NCO болып саналады және басқа NCO-лар сияқты құрметке лайық. Алайда, АҚШ Армиясындағы мамандық шені, сондай-ақ E 4 жалақысымен, әскерге басшылық етуге құқығы жоқ және NCO ретінде қарастырылмайды. Әуе күшінде E 5 (штабтық сержант) және E 6 (техникалық сержант) NCO деңгейіне жатады, ал E 7 (бас сержант), E 8 (аға бас сержант) және E 9 (бас аға сержант) аға сержанттық құрам (SNCO – Senior Non-Commissioned Officer) саналады. Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзетінде барлық мичмандық шендер осылай белгіленеді. Кіші NCO-лар (E 4-тен E 6-ға дейінгі шендер) немесе Теңіз жаяу әскерлері корпусы терминологиясында жай ғана "NCO-лар" (тек E 4 және E 5) бірінші деңгейдегі жетекшілер және техникалық мамандар ретінде қызмет етеді. Жоғары үш шенде (E 7, E 8 және E 9) қызмет ететін NCO-лар аға сержанттық құрам (Әскери-теңіз күштері мен Жағалау күзетіндегі бас мичман) деп аталады. Аға NCO-лардың жалпы деңгейде басшылық етуі күтіледі. Олар үлкен топтарға жетекшілік етеді, кіші офицерлерге кеңес береді және өздерінің жауапкершілік салаларына қатысты мәселелерде жоғары офицерлерге кеңес береді. Теңіз жаяу әскерлері корпусында аға NCO-лар штабтық сержанттар (SNCO) деп аталады және штабтық сержант (E 6) шені де олардың құрамына кіреді. SNCO-лар – бұл E 6-дан E 9-ға дейінгі шендерде қызмет ететін, бөлімшелерге жетекшілік ететін және қадағалайтын, офицерлерге көмекшілер және техникалық кеңесшілер, сондай-ақ командирлерге, бас қолбасшыларға және басқа да жоғары деңгейдегі командирлерге кеңесшілер. Бұл шендерге штабтық сержант, пулемет сержанты (E 7), бас сержант / бірінші сержант (E 8) және бас пулемет сержанты / сержант-майоры (E 9) кіреді. Әуе күштері бөлімнің, эскадрильяның, топтың, штабтың, дирекцияның немесе ұқсас ұйымның жауапты офицеріне (NCOIC – Non-Commissioned Officer in Charge) атағын "суперинтендант" деп атайды. Бұл лауазымдар жоғары сержанттық құрамға (SNCO) беріледі, ал "NCOIC" және "бас" атақтары кіші NCO-ларға тиесілі. "Командир" және "директор" атақтары бірлік командирі немесе штаб агенттігінің, дирекцияның немесе ұқсас ұйымның басшысы ретінде тағайындалған офицерлерге қолданылады. E 9 жалақы шені бар бірнеше аға NCO-лар әрбір әскер түріндегі жоғары командирлерге "аға кеңесшілер" ретінде қызмет етеді (мысалы, бас қолбасшылық, флот, күштер және т.б.), сондай-ақ Қорғаныс министрлігінің біріктірілген қолбасшылықтарында, мысалы, АҚШ Стратегиялық қолбасшылығы, АҚШ Еуропалық қолбасшылығы, АҚШ Тынық мұхиты қолбасшылығы және т.б., сондай-ақ Қорғаныс министрлігінің агенттіктерде, мысалы, Қорғаныс ақпараттық жүйелер агенттігі, Қорғаныс барлау агенттігі және Ұлттық қауіпсіздік агенттігі. Әскердің штаб бастығы таңдаған бір аға E 9 сол әскер түріндегі NCO/PO болып табылады, ол осы әскер түріндегі ең жоғары шенді иеленеді және олардың әскер хатшысына және штаб бастығына кеңес беруге жауапты. Бір E 9 Біріккен штабтар төрағасының аға кеңесшісіне (SEAC) ұқсас SEA-ға ие. Аға әскери кеңесшілер, әскери қызметтегі кеңесшілер және төрағаға (SEAC) қызметтегі кеңесшілер жоғары лауазымды қызметкерлерге және азаматтық басшыларға операциялық міндеттерге, әскерге алынған күштердің дайындығына, пайдалануына, моральдық жағдайына, техникалық және кәсіби дамуына және өмір сүру сапасына қатысты барлық мәселелерде кеңес береді. АҚШ Қарулы күштеріндегі уаррант офицерлері арнайы офицерлер болып саналады және әскери және офицерлік шендердің арасында орналасқан. АҚШ уаррант офицерлерінің де өз шендері мен жалақылары бар. Алайда, АҚШ уаррант офицерлері бас уаррант офицер (CWO2) немесе одан жоғары шенге жеткен кезде, олар басқа офицерлер сияқты АҚШ офицерлері болып саналады, бірақ әрқашан басқа жалақы шеніне ие болады.

АҚШ армиясының NCO курсына үміткерлер

1967 жылы Форт-Беннингте (Джорджия штаты) басталған АҚШ армиясының сержанттық лауазымға үміткерлер курсы (NCOCC) – Вьетнам соғысы кезеңінде жасақ және взвод деңгейіндегі командирлердің жетіспеушілігін азайту мақсатымен әзірленген бағдарлама. Жауынгерлік даярлықтан жоғары нәтиже көрсеткен сарбаздар орман соғысына қатысты екі кезеңдік оқу курсына жіберілді, бұл курс оларды жауынгерлік жағдайда взвод командирі болуға даярлады. Бұл бағдарлама Офицерлік кандидаттар мектебінің (OCS) үлгісімен құрылған, сол кезде жаңа концепция болып есептелді. Дәстүрлі жолмен (және басқа да тәсілдермен) жоғарылау алған әскерлер, осы үміткерлердің тез жоғарылауына байланысты оларды "Жедел сержанттар", "Shake 'n' Bake" және "Whip n' Chills" деп қысыммен атады. Бағдарламаның табысты болуына байланысты, соғыс аяқталар кезде сержанттарды даярлауды институционалдық деңгейде ұйымдастыру және NCO білім беру жүйесін (NCOES) құру туралы шешім қабылданды, ол NCO үміткерлер курсына негізделген. NCO үміткерлер курсы шамамен 1971-1972 жылдары аяқталды. Кіреберіс емтиханында жоғары нәтиже көрсеткендер, қарапайым жұмыстарға қарағанда (12 айға қарсы 2 апта) көбірек дайындық қажет ететін мамандықтарды таңдай алады. Бұл жұмыстардың техникалық деңгейі жоғары болғандықтан, оқу орнында үзіліс көп, жауапкершілік артады және бастапқы келісім шарты ұзаққа созылады, сондықтан олар үшінші дәрежелі матросқа дейін өсе алады. Матростардың үдемелі түрде жоғарылауының тағы бір жолы – өздерінің "А" мектебіндегі сыныптың алғашқы 10% -ына кіру. Корпусниктер (Corpsman) сияқты кейбір мамандықтар үшін бұл мүмкіндік тоқтатылған.