Кіріспе

Музыкалық аспап

Сүйектер, сондай-ақ ырғақ сүйектері деп аталатын бұл халық аспабы бастапқыда жануарлардың сүйектерінен жасалған, бірақ қазір ағаш немесе оған ұқсас материалдан да жасалып ойнатылады. Ең көп қолданылатыны – ірі қабырға және тізе сүйектерінің бөліктері, алайда бүгінде нағыз сүйектерге ұқсас ағаш таяқтар жиі қолданылады. АҚШ-та кең таралған "қасықтармен ойнау" сияқты, олардың орнына металл қасықтар да пайдаланылуы мүмкін. Бұл ойнау әдісі, болжам бойынша, ирланд және басқа еуропалық көшпенділер арқылы АҚШ-қа келген. Оның тарихы ежелгі Қытай, Египет, Грекия және Рим дәуірлеріне дейін жетеді. Сүйектер 19 ғасырлық миньстрель шоулары, дәстүрлі ирланд және шотланд музыкасы, блюз, блюграсс, зидеко, француз канадалық музыкасы және Нова-Шотландиядағы Кейп-Бретон музыкасы сияқты көптеген музыка жанрларына үлес қосты. Бос қабырға сүйектерінің шалдырлауы зидеконың жуу тақтасынан (washboard) немесе фротоирден шығатын дыбыстан гөрі әлдеқайда өткір болады, ол сүйектің бекітілген қабырға бойымен жоғары-төмен қозғалуын еліктейтін дыбыс.

Сипаттама

Ритмдік сүйектердің ұзындығы әдетте 12 см-ден 18 см-ге дейін (5" -тен 7") болады, бірақ одан да ұзын болуы мүмкін, көбінесе иілген, шағын бөшке таяқшаларына ұқсайды. Сүйектер тегіс болуы да мүмкін, мысалы, өлшеу таяқты кесу арқылы. Оларды ойнау үшін, дөңес беттері бір-біріне қарап, саусақтардың арасында ұстап, білекпен қозғап, бір-біріне соқтырады. Бір тәсіл бойынша, сүйектерді ортаңғы саусақтың екі жағына орналастырады, олардың шамамен үштен екі бөлігі алақан бойымен созылып, қалған бөлігі саусақтардың арт жағынан шығып тұрады. Қолды бос жұдырықтай ұстап, сүйектер мен бүктелген саусақтар алақанға шамамен параллель болады. Сақина саусағының ұшымен сақина саусағына жақын сүйекті алақанға жұмсақ қысып ұстаса, екінші сүйек көрсету және ортаңғы саусақтар жасаған "ілмек" қозғалысында еркін қозғалады. Жоғарғы (көрсетуші саусақтың) сүйекті алақанға бекітіп, төменгі (сақина саусақтың) сүйекте "ілмек" қозғалысын жасауға да болады.

Техника

Ойыншы әр қолында екі жұп сүйекті немесе бір қолында бір жұп сүйекті пайдалана алады. Сүйектерді ойнаудың маңызды элементі – оларды саусақтармен манипуляциялау арқылы бір-бірімен соқтығысуға мәжбүрлеу емес, олардың инерциясын жұмыс істеуге мүмкіндік беру. Қолды көкірекке қарай алға-артқа қозғап, сүйектерге оларды қолдан түсірмейтіндей жеткілікті күш салу арқылы, шыдамды оқушы үш рет шертілуін (трипл клик) шығара алады. Осы "click it y" дыбысы – сүйектерді ойнаудың қажетті шарты. Екі рет шерту (double click) қолдың сол қозғалысымен, бірақ сүйектерге сәл қысым жасап, үшінші шертуді тоқтату арқылы жасалуы мүмкін. Осы негізгі үш және екі рет шертулерді меңгергеннен кейін, оларды ырғақты дыбыстардың күрделі комбинацияларын жасау үшін біріктіруге болады. Бұл әсер екі жұп сүйекті пайдалану арқылы, әр қолда бір жұптан, одан да күшейеді. Шебер орындаушы, шлеп билеушілердің дыбыстарын еске түсіретін әртүрлі соққылы дыбыстарды шығара алады. Ирландия дәстүрі осы аралға ғана тән. Солтүстік Америкадағы ойнаушылар көбінесе екі қолмен ойнаса, Ирландияда сүйектерді ойнағандардың көп бөлігі бір қолды ғана қолданады, бұл әдістемелік айырмашылық музыкалық айқындығына күшті әсер етеді. Ансамбльдегі банжо ролдерінің функцияларын сүйектермен салыстыру, сүйектерде әдетте бөлінген қосымша үлгі ойналатындығын көрсетеді. "This Old Man" әні сүйек ойнауды, әсіресе қой сүйектерін ойнауды (содан paddywhack пайда болды) сипаттайды.