Ферне-Вольтер: Французский коммуна және Вольтердің мұрасы
Ferney-Voltaire
Ферне-Вольтер: Францияның Овернь-Рона-Альп аймағындағы коммуна. Вольтер 1758 жылдан бастап тұрған тарихи қала, Женева маңында орналасқан. Жаңа аты 1791 ж. берілді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аувернь-Рон-Альп, Франциядағы коммуна.
Commune in Auvergne Rhône Alpes, France
Ферни-Вольтер (fɛʁ'nɛ vɔl'tɛʁ) – Францияның шығысындағы Аувернь-Рон-Альп аймағындағы Эн департаментіндегі коммуна. Ол Юра таулары мен Швейцария шекарасы арасында орналасқан; Женева қаласының қалалық аймағының бір бөлігі. 1758 жылдан бастап мұнда тұрған Вольтердің құрметіне аталған.
Ferney Voltaire (fɛʁ'nɛ vɔl'tɛʁ) is a commune in the Ain department in the Auvergne Rhône Alpes region of eastern France. It lies between the Jura Mountains and the Swiss border; it forms part of the metropolitan area of Geneva. It is named for Voltaire, who lived there from 1758.
Тарих
Ферни алғаш рет 14-шы ғасырдағы Бургундия тіркемелерінде "Фернекс" деп тіркелген, және 19-шы ғасырға дейін "Ферней", "Фернаж", "Фернай" немесе "Фернекс" деп бірнеше рет өзгерген. 1791 жылы Франция революциясынан кейін көптеген қалалардың ескі атаулары алынып, республикалық атаулар берілді, сол кезде қала атына "Ферни-Вольтер" деген атау қабылданды. 18-шы ғасырдың екінші жартысында Вольтер Ферниде тұрған кезеңде қала қарқынды дамыды. Бүгінде Ферни – тыныш қала, сенбі күні жәрмеңкесі бар және ЦЕРН мен Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымы кеңсесіне жақын болғандықтан, ірі халықаралық қауымдастыққа ие. Ферни өте жылдам өсіп келеді. Сондай-ақ, қалада Халықаралық лицей орналасқан. Вольтердің қала орталығындағы ескерткіші арқылы оның рухы Ферниде әлі де сақталған.
Ferney was first noted in 14th century Burgundian registers as "Fernex" and changed several times until the 19th century to Fernay, Fernaj, Fernai or Fernex before adopting its current name as 'Ferney Voltaire' in 1791, after the French Revolution which saw a number of city names unchristened and then given more republican names. During Voltaire's residence in Ferney in the second part of the 18th century, the town saw rapid expansion. Today Ferney is a peaceful town with a Saturday market and a large international community, due to the proximity of CERN and the United Nations Office at Geneva. Ferney is growing very quickly. It is also home to the Lycée International. Voltaire still presides over Ferney with his statue in the centre of town.
Вольтер
1758 жылдан 1778 жылға дейін Ферниде француз жазушысы және философы Вольтер тұрды, оны кейде "Фернидің патриархы" деп атайды. Оның қалаға тигізген әсері зор болды. Ол жергілікті шіркеуді салып, қазіргі Францияның ең шебер қыш құмырашылары мен сағатшыларын дайындаған шағын өнеркәсіптерді құрды. Қала соңында оның құрметіне "Ферни-Вольтер" деп аталды. 1758 жылы Женевада екі жылдан да аз тұрғаннан кейін Вольтер Швейцария шекарасына жақын Францияда Ферни мүлігін сатып алды. Оның Женевадан кетуінің басты себебі – сол кальвинисттік қалада театрға тыйым салынғандықтан, ол кішкентай Ферни ауылының ағартушы "патриархы" болуға шешім қабылдады, қыш құмыра жасау, сағат жасау өнеркәсібін және, әрине, театрларды ашты, Женевадан келген бай адамдарды өзінің пьесаларын тамашалауға шақырды. Вольтер тұрған кезеңде Ферни халқы 1000-нан асып кетті. Ол 1778 жылы қайтыс болған Парижге оралғанға дейін өмірінің соңғы 20 жылын сол жерде өткізді.
From 1758 to 1778 Ferney was home to French writer and philosopher Voltaire, sometimes referred to as "the patriarch of Ferney." His influence on the town was profound. He built the local church and founded cottage industries that produced some of the finest potters and watchmakers of modern France. The town was eventually renamed "Ferney Voltaire" in his honour. In 1758, after having lived in Geneva for less than two years, Voltaire purchased the estate of Ferney in France, near the Swiss border. A prime reason for his leaving Geneva was that theatre was forbidden in that Calvinist city, so he had decided to become the enlightened "patriarch" of the little village of Ferney, setting up potteries, a watchmaking industry and, of course, theatres, attracting rich people from Geneva to watch his plays. During Voltaire's residence, the population of Ferney increased to more than 1,000. Voltaire lived there for the last 20 years of his life before returning to Paris, where he died in 1778.
Мектептер
Қоғамда екі мемлекеттік мектепке дейінгі/бастауыш мектеп бар: Эколь Жан Калас және Эколь Флориан. Жақын жердегі қалааралық мектеп, Prévessin Moëns қаласындағы Эколь Интеркоммуналь Жан де ла Фонтен, сондай-ақ осы қоғамға қызмет көрсетеді. Үш мектептің барлығында 952 оқушы оқиды, олардың ішінде Жан Калас мектебінде 278, Флориан мектебінде 307, ал Жан де ла Фонтен мектебінде 367 оқушы бар. 1940 жыл шамасында Эколь де Ферни Вольтер бастауыш мектебі құрылды. 1970 жылға таяу ол француз ақыны және жазбагер Жан Пьер Кларис де Флорианның құрметіне Эколь Флориан деп аталды, оның ағасы және қамқоршысы, Флориан маркизі, Вольтердің қызы, Мадам Домпьер де Фонтенге үйленген болатын. Бұл мектеп CERN-де орналасқан физиктердің балаларының көптігімен ерекшеленеді. Ферни Вольтерде жеке мектепке дейінгі/бастауыш мектеп, Эколь Сент-Винсент те бар, ол Ферни Вольтерге қызмет көрсетеді. 1961 жылы Ферни Вольтерде Ferney Voltaire халықаралық лицейі құрылды, оған орта мектеп (колледж) және жоғары мектеп (лицей) кіреді. 2016 жылдан бастап лицейдің Saint Genis Pouilly қаласындағы филиалы бар.
The community has two public preschools/primary schools: École Jean Calas and École Florian. A nearby intercommunal school, École Intercommunale Jean de la Fontaine in Prévessin Moëns, also serves the community. the three schools had a combined total of 952 students, with Jean Calas, Florian, and Jean de la Fontaine respectively having 278, 307, and 367 students. Around 1940 a primary school, the École de Ferney Voltaire, was established. About 1970 it was renamed École Florian, after the French poet and fabulist Jean Pierre Claris de Florian, whose uncle and guardian, the Marquis de Florian, had married a niece of Voltaire, Madame Dompierre de Fontaine [fr]. The school is notable for having had a large number of pupils who were children of physicists at CERN, which is located in the vicinity. Ferney Voltaire also has a private preschool/primary school, École Saint Vincent. serves Ferney Voltaire. Lycée international de Ferney Voltaire, including a junior high school/middle school (collège) and a senior high school/sixth form college (lycée) was created in 1961 in Ferney Voltaire. As of 2016, the Lycée includes a branch campus in Saint Genis Pouilly.
Көрікті жерлер
Фернидің басты көрнекілігі – 1758–66 жылдары салынған Вольтердің үйі (шатосы), қазір оның иесі және басқарушысы – Centre des monuments nationaux (Франция Мәдениет министрлігінің бөлімі). Шатоға негізгі ғимарат, Вольтердің бөлмесінің қайта құрылуы (кейінгі жеке меншік иелері оны бастапқы орнынан көшірген), Альп тауларының әдемі көрінісі бар бақ және дәстүрге қайшы, тікелей Құдайға арналған шіркеу кіреді. Шіркеудегі жазуда "Deo erexit VOLTAIRE" ("Құдайға Вольтер орнатты") деп жазылған, мұнда Вольтер есімі ең ірі әріптермен көрсетілген. Шатодан бірнеше ондаған метр қашықтықта 1900 жылы месье Ламберт (Вольтердің мүсінін жасаған мүсінші; оның отбасы француз үкіметі сатып алғанға дейін шатоға ие болған) салған тағы бір әсерлі үй орналасқан. Қазір жеке меншіктегі бұл үй шато үшін азық-түлік пен шарап сақтауға, сондай-ақ үй шаруашылығы қызметкерлерін орналастыруға пайдаланылған. Ауылда XVIII ғасырға жататын үйлер мен шеберханалар, Вольтердің толық мөлшеріндегі мүсіні, оның бейнесі бейнеленген кішкентай бюсті (сурет), көптеген француз және шетелдік мейрамханалар, сонымен қатар Швейцарияның жақын орналасқан, әлемдік қаласы – Женеваға ыңғайлы жақындық бар. Әр сенбі сайын Фернидің басты көшесінде базар өткізіледі. Ауылдың ортасындағы ескі жол – Вольтер Фернидегі шатода тұрған кезеңнің қалдығы. 1890 жылы орнатылған Вольтер мүсінінің тұғыры, осы ескерткішті қаланың "пейілді адамына" арнап, оның тұрғындар үшін жүзден астам үй, мектеп және шіркеу салғанын, қалаға пайызсыз несие бергенін және қажеттілік туғанда тұрғындарды тамақпен қамтамасыз еткенін көрсетеді. 2018 жылдың 31 мамырында президент Эммануэль Макрон жаңартудан кейін қайта ашылу салтанатына қатысу үшін шатоға ресми сапар жасады.
Ferney's main attraction is Voltaire's house (château), built 1758–66, now owned and administered by the Centre des monuments nationaux (an arm of the French Ministry of Culture). The chateau includes the main building, with a reconstruction of Voltaire's room (moved from its original location by later private owners), a garden with a fine view of the Alps, and a church dedicated, contrary to custom, directly to God. In the church's inscription, "Deo erexit VOLTAIRE" ("Erected to God by VOLTAIRE"), Voltaire's name is written in the largest characters. A few dozen metres from the chateau is another impressive house, built in 1900 by Monsieur Lambert (the sculptor of the statue of Voltaire; his family owned the chateau before it was purchased by the French government). The house, now privately owned, had been used to store provisions and wine for the chateau, and to accommodate the household staff. The village features 18th century houses and artisans' workshops; a life size statue of Voltaire; a smaller bust of him, surmounting a fountain; many restaurants, French and foreign; and proximity to the nearby cosmopolitan city of Geneva, Switzerland. Every Saturday, a market is held in the main street of Ferney. The old road at the centre of the village is a remnant of the time when Voltaire resided at the chateau in Ferney Voltaire. The pedestal of the Voltaire statue, erected in 1890, dedicates that memorial to the town's "benefactor", noting that he built over a hundred houses for the inhabitants, as well as a school and church, gave the town interest free loans, and fed its inhabitants in time of need. On 31 May 2018, Président Emmanuel Macron officially visited the Château for the re opening after renovation.