Кіріспе
Монблан туннелі – Альп тауларындағы Монблан тауының астында орналасқан Франция мен Италия арасындағы автомобиль жолының туннелі. Ол Франциядағы Шамони, Жоғарғы Савойя және Италиядағы Аоста аңғарындағы Курмайорды Францияның Route Nationale 205 және Италияның Traforo T1 (Еуропалық E25 бағытын құрайтын), атап айтқанда Женеваға (Францияның A40) және Туринге (Италияның A5) қызмет көрсететін автомобиль жолдары арқылы байланыстырады. Бұл туннель – маңызды трансалпілік көлік бағыттарының бірі, әсіресе Италия үшін, ол солтүстік Еуропаға жүк тасымалының үштен бір бөлігін осы туннель арқылы тасымалдайды. Ол Франциядан Туринге дейінгі қашықтықты қысқартады, ал Миланға дейінгі жол ұзындығын азайтады. Монблан шыңына солтүстік-шығыстан, туннель Мон Долентке жақын Швейцариямен үштік шекарадан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Франция мен Италия арасында туннель салу туралы келісімге 1949 жылы қол қойылды. Екі операциялық компания құрылды, әрқайсысы туннельдің жартысына жауапты: француз Autoroutes et tunnel du Mont Blanc (ATMB), 1958 жылдың 30 сәуірінде құрылды, және итальяндық Società italiana per azioni per il Traforo del Monte Bianco (SITMB), 1957 жылдың 1 қыркүйегінде құрылды. Бұрғылау жұмыстары 1959 жылы басталып, 1962 жылы аяқталды; туннель 1965 жылдың 19 шілдесінде қозғалысқа ашылды. Туннельдің ұзындығы , ені және биіктігі бар. Өтпе көлденең емес, кері бұрылған "V" пішінді, бұл желдетуге көмектеседі. Туннель екі жолақты, екі бағытты жолмен бір галереядан тұрады. Құрылыс кезінде ол қазіргі кез келген магистральдық туннельден екі есе ұзын болды. Туннель Аигуй-дю-Миди шыңының астынан өтеді. Бұл жерде ол жер бетінен төмен орналасқан, бұл Готтард базалық туннелінен кейін әлемдегі екінші ең терең жұмыс істейтін туннель. Монблан туннелін бастапқыда екі құрылыс компаниясы басқарды. 1999 жылы 39 адам қаза тапқан өрттен кейін, үйлестірудің болмауы туннельдің қауіпсіздігіне қалай кедергі келтіретінін көрсетті, барлық операцияларды бір ұйым басқарады: MBT EEIG, ATMB және SITMB бірлесіп бақылайды, акциялардың 50–50 бөлісі арқылы. Франция мен Италия арасындағы автомобиль қозғалысының баламалы жолы – Фрежус жол туннелі. Көлік қозғалысы 1994 жылға дейін, тіпті Фрежус туннелі ашылғанға дейін тұрақты түрде өсті. Содан бері бұл екі туннельдің арасындағы қозғалыс көлемі шамамен тұрақты болып келеді.
The Mont Blanc Tunnel is a highway tunnel between France and Italy, under Mont Blanc in the Alps. It links Chamonix, Haute Savoie, France with Courmayeur, Aosta Valley, Italy, via the French Route Nationale 205 and the Italian Traforo T1 (forming the European route E25), in particular the motorways serving Geneva (A40 of France) and Turin (A5 of Italy). The passageway is one of the major trans Alpine transport routes, particularly for Italy, which relies on this tunnel for transporting as much as one third of its freight to northern Europe. It reduces the route from France to Turin by and to Milan by Northeast of Mont Blanc's summit, the tunnel is about southwest of the tripoint with Switzerland, near Mont Dolent. The agreement between France and Italy on building a tunnel was signed in 1949. Two operating companies were founded, each responsible for one half of the tunnel: the French Autoroutes et tunnel du Mont Blanc (ATMB), founded on 30 April 1958, and the Italian Società italiana per azioni per il Traforo del Monte Bianco (SITMB), founded on 1 September 1957. Drilling began in 1959 and was completed in 1962; the tunnel was opened to traffic on 19 July 1965. The tunnel is in length, in width, and in height. The passageway is not horizontal, but in a slightly inverted "V", which assists ventilation. The tunnel consists of a single gallery with a two lane dual direction road. At the time of its construction, it was twice as long as any existing highway tunnel. The tunnel passes almost exactly under the summit of the Aiguille du Midi. At this spot, it lies beneath the surface, making it the world's second deepest operational tunnel after the Gotthard Base Tunnel. The Mont Blanc Tunnel was originally managed by the two building companies. Following a fire in 1999 in which 39 people died, which showed how lack of coordination could hamper the safety of the tunnel, all the operations are managed by a single entity: MBT EEIG, controlled by both ATMB and SITMB together, through a 50–50 shares distribution. An alternative route for road traffic between France to Italy is the Fréjus Road Tunnel. Road traffic grew steadily until 1994, even with the opening of the Fréjus tunnel. Since then, the combined traffic volume of the former has remained roughly constant.
Тарих
Монблан тауының астынан ұзын сапар қажеттігін болдырмау үшін туннель салу идеясы теміржолдың өркендеген кезеңінде, тоғызыншы ғасырда туған. Дегенмен, бұл идеяға 1907 жылға дейін кеңінен назар аударылмады, сол кезде Аоста алқабының парламент депутаты Франческо Фарине туннель құрылысын жақтады. 1908 жылы француз инженері Арнольд Монод итальяндық және француз саясаткерлерінің қызығушылығын оятқан алғашқы жобасын ұсынды.
Ашылу
Туннель 1965 жылғы 16 шілдеде Франция президенті Шарль де Голль мен Италия президенті Джузеппе Сарагаттың қатысуымен салтанатты түрде ашылды. 19 шілдеде туннель көлік қозғалысына берілді.
1990 жылдардағы жаңартулар
1990 жылы туннельде кең ауқымды жаңғырту жұмыстары жүргізілді, оның ішінде жаңа бейнебақылау камералары, 8 қысыммен жабдықталған авариялық паналау орындары, су шашырату жүйесі және басқа да қауіпсіздік шаралары енгізілді. 1997 жылы өртті анықтау жүйесі, сондай-ақ орталықтандырылған қауіпсіздік жабдықтарын басқару және жаңа өзгермелі ақпарат таблолары орнатылды.
1999 жылғы өрт
1999 жылдың 24 наурызы күні таңертең, тұннельде өте қауіпті жүк тасымалдаған бельгиялық жүк көлігінің двигателі өртенді.
2002 ж. қайта ашу
Өрт салдарынан туннель 2002 жылдың 9 наурызына дейін жабылды. Қайта ашылуға қауіпсіздік жүйелерін кең ауқымды жаңарту ілесіп келді. 2007 жылы Аустадан туннельге дейінгі, Италия тарапындағы тас жол толықтай аяқталды.
Жол қозғалысы
2010 жылы күніне орташа көлік өткізілімділігі 4945 көлік құралын құрады, немесе жылына шамамен 1,80 миллион көлік құралы. 2011 жылы күніне орташа есеппен 5113 көлік құралы (жылына шамамен 1,87 миллион көлік құралы) тіркелді. Жол төлемі бекетінде бірнеше көлік кезекке тұрса да, қауіпсіз қашықтықты сақтау үшін бір уақыт аралығында туннельден өте алатын көліктер саны шектеулі. Туннель ішінде ең төменгі жылдамдық 50 км/сағ, ең жоғары жылдамдық 70 км/сағ болып белгіленген, ал көліктер арасындағы қашықтық 150 метр болуы тиіс; жүк көліктері бес көліктен тұратын топтармен кіруге рұқсат етіледі. Бұл қауіпсіздік шаралары 1999 жылғы туннельдегі өрт оқиғасының нәтижесінде қабылданды. Жаяу жүргіншілер туннельді автобуспен басып өте алады, ал велосипедтерді алдын ала брондау арқылы туннель арқылы тасымалдауға болады.