Кіріспе
1934 жылы Роберт Грейвстің романы «Мен, Клавдий» – ағылшын жазушысы Роберт Грейвстің 1934 жылы жарық көрген тарихи романы. Рим императоры Клавдийдің өмірбаян түрінде жазылған бұл кітап Юлий-Клавдий әулетінің және Рим империясының алғашқы жылдарындағы оқиғаларды баяндайды – б.з.д. 44 жылы Юлий Цезарьдің қазасынан бастап, б.з. 41 жылы Калигуланың қазасына дейін. Бұл оқиғалар көбінесе ойдан шығарылған болса да, олардың көпшілігі римдік тарихшылар Светоний мен Тациттың сол дәуірдегі тарихи жазбаларынан алынған. «Өмірбаян» «Клавдий Құдай» (1935) атты жалғасымен толықтырылады, онда Клавдийдің билікке келуінен бастап б.з. 54 жылы қайтыс болуына дейінгі кезең қамтылған. Сондай-ақ, бұл кітапта Клавдийдің замандасы, Яһудея (Рим провинциясы) патшасы Ирод Агриппаның өмірбаяны да жазылған. Екі кітап та BBC телеканалымен 1976 жылы марапатталған «Мен, Клавдий» телесериалына бейімделді. Роберт Грейвс 1965 жылы Малкольм Маггерриджге берген сұхбатында «Мен, Клавдий» романын негізінен қарызын өтеу үшін, жер сатып алуда алданып, ақшаға мұқтаж болғандықтан жазғанын айтты. Ол 4000 фунт стерлинг (шамамен 2000 жылғы бағамен 25 миллион фунт стерлингке жуық) жинау қажет болды, бірақ кітаптардың сәттілігінің арқасында алты айдың ішінде 8000 фунт стерлинг тауып, өзін қиын қаржылық жағдайдан шығарды. 1998 жылы Modern Library «Мен, Клавдий» романын ХХ ғасырдың 100 ең үздік ағылшын романы тізіміне енгізді. 2005 жылы Time журналы бұл романды 1923 жылдан бергі ағылшын тіліндегі 100 ең үздік романның бірі деп таңдады.
the novel
I, Claudius is a historical novel by English writer Robert Graves, published in 1934. Written in the form of an autobiography of the Roman Emperor Claudius, it tells the history of the Julio Claudian dynasty and the early years of the Roman Empire, from Julius Caesar's assassination in 44 BC to Caligula's assassination in AD 41. Though the narrative is largely fictionalized, most of the events depicted are drawn from historical accounts of the same time period by the Roman historians Suetonius and Tacitus. The "autobiography" continues in a sequel, Claudius the God (1935), which covers the period from Claudius' accession to his death in AD 54. The sequel also includes a section written as a biography of Herod Agrippa, a contemporary of Claudius and the king of Judaea (Roman province). Both books were adapted by the BBC into the award winning television serial I, Claudius in 1976. Graves stated in an interview with Malcolm Muggeridge in 1965, that he wrote I, Claudius mainly because he needed the money to pay off a debt, having been let down in a land deal. He needed to raise £4000 (equivalent to more than a quarter million pounds in ), but with the success of the books he brought in £8000 in six months, thus extricating himself from his precarious financial position. In 1998, the Modern Library ranked I, Claudius fourteenth on its list of the 100 best English language novels of the 20th century. In 2005, the novel was chosen by Time as one of the 100 best English language novels from 1923 to present.
Тарихи контекст
Клавдий – Рим империясының төртінші императоры, біздің заманымыздың 41-54 жылдары. Марк Антонийдің немересі және Августтың туған інісі, ол Римнің алғашқы императорлық басқарушы отбасы – Юлий-Клавдийлер әулетінің мүшесі болды. Клавдийдің отбасы оны елу жасқа келгенге дейін қоғамдық өмірден шеттетіп ұстады, себебі оның үнемі дірдеуі, ақсап қалуы және басқа да жүйкелік қимылдары оның ақыл-есі кем және амбициялы туыстарына қауіп төндірмейтінін көрсетті. Жасөспірім шағында оның ауру белгілері азайғанмен, ол жас тарихшы ретінде қиындыққа тап болды; Рим азаматтық соғыстарының тарихы туралы еңбегі тым шыншыл немесе биліктегі император Августты сынға алғаны үшін анасы Антония Кіші және әжесі Ливия оны дереу тоқтатты. Бұл оқиға олардың Клавдийдің мемлекеттік қызметке жарамсыз деген күмәнін күшейте түсті. Тарихшылар Клавдийді осылай бейнеледі, ал Грейвс осы ерекшеліктерді қатыгез әулетте өмір сүруі үшін оның отбасының оны зиянсыз ақымақ деп қате санауына байланысты симпатия тудыратын кейіпкерді жасау үшін пайдаланды. Грейвстің оқиғаны түсіндіруі Гай Корнелий Тацит, Плутарх және әсіресе Суетонийдің еңбектеріне көп қарызды. Грейвс романдарды жазудан бұрын Суетонийді аударған және Клавдий оны оқығаннан кейін бір түні түсіне кіріп, оның нағыз тарихын айтуды талап еткенін мәлімдеді. Клавдийдің өмірі Грейвске Римнің алғашқы төрт императоры туралы жеке көзқараспен жазуға мүмкіндік берді. "Мен, Клавдий" – Август, Тиберий және Калигуланың билік ету кезеңдерін қамтитын, Клавдийдің өзінен баяндалған Рим тарихы; "Клавдий Құдай" – Клавдийдің өзінің билігін сипаттаған кейінгі қосымша. Шын Клавдий – тарихшы, сол кезеңді қамтитын сегіз кітаптан тұратын (қазір жоғалған) өмірбаян жазған. Грейвс сюжеттің тақырыбын қиялданған Клавдийдің Кумаға сапары арқылы ұсынады, онда ол Сибильден өлең түріндегі болжамды және "Сибильдің қызығушылықтары" кітабындағы қосымша болжамды алады. Соңғысы Римді билейтін "сақалдылардың" (яғни "Caesars" – латынша "caesar" сөзінен шыққан, "жақсы шашы бар" деген мағынаны білдіретін) тағдырына қатысты. Ал соңғысы оның билігіне қатысты. Клавдий болжамда айтылған соңғы императордың кім екенін біле аламын деп ойлайды. Грейвс фаталистік үнді қалыптастырады, ол "Клавдий Құдай" романының соңында Клавдий өзінің өлтірілуін және Неронның оны алмастыруын дұрыс болжайды. Кумада Сибиль Клавдийге "ашық сөйлейтініңді" айтады. Клавдий бұл оның құпия естеліктері бір күні табылатынын және ол шындықты жазғандықтан, анық сөйлейтінін, ал оның замандастары, билеуші отбасын қанағаттандыру үшін тарихтарын бұрмалауға мәжбүр болғандықтан, дірдеушілерге ұқсайтынын сенеді. Өзінің өмірін ұрпақтарға жеткізуді қалайтындықтан, Клавдий грек тілінде жазуды таңдайды, ол "әлемнің басты әдеби тілі" болып қала береді деп ойлайды. Бұл Грейвстің Клавдиусіне латын тіліндегі ойынды сөздерді немесе этимологияны түсіндіруге мүмкіндік береді, егер оның автобиографиясы латын тілінде сөйлейтіндерге арналған болса, бұл қажетсіз болып көрінер еді. Клавдий сондай-ақ әжесі Ливияны Тацит пен Кассиус Дионың еңбектеріне сүйене отырып, макиавеллизмге қарсы әрекет етуші ретінде бейнелейді. Олар Августты Ливия улағандығы туралы аңыздарды жазған, бірақ олар негізінен әулеттің саяси жаулары таратып, қаскөйлікпен жасалған жалғандықтар деп есептеледі.
Мен, Клаудиус
Бірінші тұлғада жазылған (нақты уақыты белгісіз, императорлық билігінің соңында болған шамасы), Клавдий өзін отбасы тарихының авторы ретінде таныстырады және шындықты жазуға тырысады, оның ішінде құдайландырылған Августты және әсіресе Ливияны қатаң сынап көрсетеді. Оқиға оның туған уақытынан бұрын басталады, ол Рим княздығының негізін қалауға және Августтың бұрынғы Республиканы қалпына келтіру ниетіне қарамастан, император ретінде Августың бекінуіне әкелген оқиғаларды сипаттайды. Август өзінің гүлденген билігі кезінде өзінің сүйікті мұрагерлері Марцелл, Марк Агриппа, Гай Цезарь және Луций Цезарь қаза болғандықтан жеке қайғыға ұшырайды. Клавдий бұл өлімдердің барлығы Августтың үшінші әйелі Ливияның (Клавдийдің әжесі де) жасаған ісі екенін айтады, ол ұлы Тиберийді (Клавдийдің інісі) келесі император ретінде Августың орнына отырғызуға тырысады. Осы интригалар орын алған кезде, дені нашар Клавдий дүниеге келеді және отбасысы оны бірден жек көріп, мазақтайды. Тек ағасы Герман және туысы Постум ғана оған мейірімділікпен қарастырады. Соңынан оған танымал тарихшы Афинодор ұстаз болады, ол жас Клавдийде тарихқа және республикалық үкіметке деген сүйіспеншілікті дамытады. Осы жылдары Клавдийге құрметті Асиний Поллио ақымақ болып көрінуге кеңес береді. Постум Клавдийдің қарындасы Ливилланы зорлағаны және өзінің немере қызы Эмилияны ұрып-соққаны үшін айыпталады; Август оны Италия жағалауындағы аралға жер аударып, бірақ Постум Клавдийге шындықты айтқанға дейін емес. Клавдий бұл туралы Германға хабарлайды, ол Августы Постумның кінәсіздігіне көндіреді. Август Постумды елден қуылғаннан кейін Клеменс есімді екіқатармен алмастырады және Постумды мұрагер ретінде қайта қалпына келтіретін өсиетнама жазады, бірақ Ливия оны тауып, Августы улайды. Август қайтыс болғаннан кейін Тиберий император болады, бірақ анасы Ливия император ретінде билігі мен ықпалын сақтайды. Германиядағы рим легиондары танымал емес Тиберийді қабылдаудан бас тартып, бүлік шығарады, оның орнына Германды император деп жариялайды. Герман Тиберийге адал екенін мәлімдеп, таңқалып, шатасып, бас тартады. Ол әйелі Агриппина мен кіші ұлы Калигуланы әскери шекарадан алып кетеді және Клавдийден сарбаздарға төлеу үшін үлкен сома ақша сұрайды. Клавдий келісіп, оларды құмар ойыны қарызы деп есептейді. Ақшамен және Калигуланың оралуымен Герман бүлікті тоқтатып, Германияда бірнеше сәтті науқандар жүргізеді. Осы оқиғалардың ортасында Клавдийге Постумның тірі екені және Римде өзінің лайықты орнын қайтарып алу үшін жасырын түрде қарсылық топ құрғаны туралы хабар келеді. Клавдийдің Германға Постум туралы жазған хаттарын Ливия ұстап алады; Постум кейін Тиберийдің бұйрығымен тұтқынға алынып, өлімге кесіледі. Ливия Клавдийдің қауіпті екенін біліп, оны Германикуспен байланысқа түсуіне жол бермеу үшін Карфагенге жібереді. Ол Германның танымалдығынан қорқып, Тиберий Гней Калпурний Писоны Германның тыңшысы ретінде жібереді. Герман уланғанға дейін сиқырға ұшырайды. Кейін Германның ұлы Калигула сиқырдың бастамашысы болғаны белгілі болады. Тиберийдің халық арасында жек көрінісі артып, ол жарлықтары мен жазаларын орындау үшін преториандық капитаны Сеянға көбірек сенеді. Ол Сеянды Германның әйелі Агриппина мен оның ұлы Кастор монархияны басып алуға құлықтанып жатқанына күдік келтіруге мәжбүрлейді. Сеян сол уақытта Ливилламен бірге Касторды улап, Агриппина мен оның ұлдарының барлық одақтастарын жою арқылы монархияны өзіне қаратуды жоспарлайды. Агриппина Ливияның қорғауымен ғана аман қалады, ол Августың Тиберий туралы шынайы пікірін біледі. Ливия Клавдий мен Калигуланы шақырған таңғажайып кешкі ас ұйымдастырады. Ол Калигуланың (ағаларының емес) император болатынын және одан кейін Клавдийдің билікке келетінін болжайды. Ол Клавдийге көптеген адамдарды улап, өлтіруге бұйрық бергенін мойындайды және Клавдийді оны құдай ретінде құдайландыруға ант беруін сұрайды, бұл оған бақытты өмір сыйлайды деп сенді, ол келіседі. Кейін Клавдий Ливияның өлім төсегіне шақырылады және Калигула уәдесін бұзғанын айтады. Клавдий Ливияның Көктің патшайымы болатынына ант береді, бұл Ливияны өлер алдында оның ақымақ емес екенін жариялауға итермелейді. Тиберий Ливиядан босағаннан кейін, ешқандай ұят сезімсіз жүздеген ықпалды азаматтарды жасалмаған қастандық айыбымен өлімге кеседі. Ол Агриппина мен ұлы Неронды елден қуады, ал Агриппинаның ұлы Друс Римде ашаршылықтан өледі. Тиберий Капри аралына шетінеді, ал Сеян қаланың толық билігін алады, Римнің де-факто билеушісіне айналады. Тиберий Сеянның опасыздығы туралы Антония Минордан келген хаттан хабардар болады және Калигуламен одақтасады, оның өсіп келе жатқан зұлымдығы мен маниясы туралы білсе де, және билікті тікелей Сеяннан да зұлым Навий Суторий Макрого өткізеді. Сеян балаларымен бірге өлімге кесіледі; Клавдий Сеянның қарындасына үйленгеніне қарамастан аман қалады, ол одан тез арада ажырасады. Ливилла анасы Антониямен бөлмеге қамалып, аштықтан өледі, ал Антония Ливилланы өсіргені үшін өзін жазалайды, оның қызының өлімін тыңдайды. Өлім төсегінде ескі және әлсіз Тиберий Макродан өліміне көмектесуін сұрайды. Калигула император болады және бастапқыда ағартулы және мейірімді болып көрінеді. Оның таңқалуына орай, Клавдий Капуадан Римге қайтарылады, онда тарих жазып, әйел сатушысы Кальпурниямен бірге бейбіт өмір сүріп жатқан. Клавдий тез арада сарайдың көптеген қызықтары мен әзілдерінің нысанына айналады. Ауыр аурудан жазылғаннан кейін Калигула ақылдан асып, мінезі күннен-күнге эгоистікке және иррационалдыққа ұшырайды. Ол өзін адам кейпіндегі құдай деп жариялайды, басқа құдайлармен дауласады және шайқасады, елді банкротқа дейін жеткізеді және мыңдаған адамдарды өлтіреді. Ақылсыздық шегіне жеткенде Кассий Херея, преториандық гвардия капитаны оны өлтіру үшін басқа капитанмен бірге құлықты жоспарлайды, сонымен қатар оның әйелі мен қызын да өлтіреді. Клаудий қорқып, перде артына жасырынады және наразы преториандық гвардиямен табылған. Жаңа император қажет екенін түсінген гвардияшылар Клавдийді император деп жариялайды. Клавдий император болғысы келмейтінін және тек Республиканың қайта орнатылуын қалайтынын айтады, бірақ гвардияшылар оны елемейді. Ол әйелі мен туылмаған баласы үшін, сондай-ақ императорлық билік оған құнды тарихи құжаттарға қол жеткізуге мүмкіндік беретіні үшін қайғылы түрде келіседі, содан кейін император ретінде кітаптарын оқуға мәжбүрлейтінін шешеді.
Клавдий - құдай
Бұл оқиға Клаудидің бірінші жазбасын бірден аяқтай алмай, кешірім сұрауынан басталады және достасы Ирод Агриппаның қысқаша тарихымен жалғасады. Ирод Клаудидің мектептегі оқушысы еді және Клаудидің анасы Антония оны жақсы көретін. Ирод Шығыста да, Римде де үнемі қарызға батып, қауіп-қатерге ұшырайды. Ақырында ол Калигуланың құрметіне ие болып, Басанның патшасы болады. Калигула өлтірілгенде Ирод Римде болады және азаматтық соғыстың алдын алу үшін Клавдийді императорлық таққа отыруға жеңілдетіп көндіреді. Клавдий Кассиус Хареяны және басқа да бірнеше қатысушыларды жазалап, Рим үшін тынымсыз еңбек ете бастайды. Ол сот істерімен айналысады, Августың жоғалған арыстан туын тауып, өзінің зиялылығын көрсетеді және Римнің азық-түлік қорын сақтау үшін Остияда порт салуға бұйрық береді. Клавдий екі көтеріліске тосқан соң, Британияны жаулап алады. Ирод Агриппа өзін Мессия деп есептейді және Шығысты басып алуды жоспарлайды. Осылайша ол өзінің құдай екенін жариялап, алғашқы қағиданы бұзады. Ирод әкесінің өліміне ұқсас қатты ауырудан кейін қайтыс болады, Клавдийден кешірім сұрап, ешкімге сенбеуге өтінеді. Клавдийдің билігі бойында оның адал емес әйелі Мессалина оны сырттан басқарады, көптеген жауларын өлтіріп, пара алуға қатысады. Ақырында ол өзінің сүйіктісі Гай Силиймен монархияны басып алуға сөз байласады. Клавдий бұл жаңалықтан қатты қынжылып, күйзеліске ұшырайды және қиындыққа төтеп беру үшін "Олимпиялық қоспа" беріледі. Клавдий Силийді және төңкеріс басшыларын тұтқындайды. Мессалина Клавдийдің рұқсатынсыз жазаланады және Клавдий "Олимпиялық" күйінде ешқандай реакция көрсетпейді, тіпті Британияда өзін құдай деп санау туралы әзілдейді. "Олимпиялық қоспадан" арылғаннан кейін Клавдий күйреп, Республиканы қалпына келтірудің жалғыз жолы – мейірімді емес, ақылсыз монархты орнату екенін түсінеді. Өзін бақалардың патша тілегімен аңызға айналған "Ескі патша бүршігі" деп атап, Клавдий әлсіз және оңай басқарылатын ақымақ рөлін ойнайды. Содан кейін ол өзінің немересі Агриппинилламен некелеседі, оны ашық жек көреді. Клаудиус қарт жасында гладиаторлық ойындарға қызығады, жиі мас болады және Агриппинилланың билікке жету және ұлы Неронды император ету жоспарларын елемейді. Неронның қорқынышты билеуші болатынын сезген Клавдий ұлы Британикты Солтүстік британиялықтармен бірге тұруға, ал кейіннен Римді құтқарушы ретінде қайтаруды жоспарлайды. Британик бұл ұсыныстан бас тартады және Республиканы жақсы көретінін, бірақ оның өлгенін мойындайды. Ол Римді император ретінде басқару құқығы үшін Неронға қарсы күресуге ниетті. Клаудий ұлын өлімге жіберіп жатқанын білген Клаудиус үрейленіп, келіседі. Клавдий өзінің жақын арада қайтысы жайлы көптеген белгілерді байқайды және оған мойынұсынады.
Әдеби маңызы
"Мен, Клаудиус" романдары 1934 жылы жарық көргеннен кейін зор танымалдыққа ие болды. Кітаптар бірден үлкен сұранысқа түсіп, көп сатылып, сондай-ақ әдеби танымалдыққа қол жеткізді; олар 1934 жылғы Джеймс Тейт Блэк сыйлығымен марапатталды. "Барлығына қош сау бол" автобиографиясымен бірге, бұл романдар Грейвстің ең белгілі туындылары болып саналады. Кейін Грейвс бұл романдарды тек қаржылық қажеттіліктен, қатаң мерзімде жазғанын айтты. Дегенмен, қазіргі таңда олар тарихи ойдан шығарылған әдебиеттің новаторлық шедеврлері деп есептеледі. "Нью-Йорк Таймс" газетінің алғашқы жарияланымда Питер Монро Джек былай деп жазды: "Грейвс мырза [Клаудиус] туралы және оның дәуіріндегі Рим туралы өте тартымды роман жазып, оны жоғары деңгейдегі тарихи жазуға айналдырды".
Неміс тіліне аударылған
Романдарды неміс тіліне аудару кезі келгенде, тілді білетін Грейвс оларды бір томдық басылымға қайта жазуды шешті. Ол аудармашы Ханс Ротемен бірлесіп жұмыс істеді және Клаудийдің тарихын одан да анық әрі әсерлі ету үшін, ағылшын тіліндегі түпнұсқадағы көптеген ойшалануларды қысқартылған басылымнан шығарып тастады. Осылайша кітаптардың мазмұны шамамен жартысына дейін азайтылды. Кітап "Ich Claudius, Kaiser und Gott" ("Мен, Клавдий, император және құдай") деген атпен жарық көрді, ал Грейвс неміс тіліндегі барлық басылымдарында Роберт фон Ранке Грейвс деп көрсетілді.
Кино және теледидар
1937 жылы алғашқы кітапты кинорежиссер Йозеф фон Штернберг фильмге бейімдеуге әрекет жасады, бірақ бұл әрекеттер сәтті болмады. Продюсер Александр Корда болды, ол сол кезде Мерл Оберонға үйленген еді, және ол Клавдийдің әйелі Мессалина рөліне шақырылды. Эмлин Уильямс Калигула, Чарльз Лаутон Клавдий, ал Флора Робсон Ливия рөлін сомдауға тиіс болды. Бірақ Оберон қатысты автокөлік апатында жарақат алғаннан кейін түсірілім тоқтатылды. 1976 жылы BBC телеарнасы кітапты және оның жалғасын танымал "Мен, Клавдий" телесериалына бейімдеді, онда Дерек Джакоби, Сиан Филлипс, Брайан Блессид және Джон Херт түсті. 1977 жылы бұл туынды үш BAFTA сыйлығымен, ал 1978 жылы бір Emmy сыйлығымен марапатталды. 2008 жылы Relativity Media компаниясы "Мен, Клавдий" фильмінің жаңа нұсқасын түсіру құқығын алғанын хабарлады. Джим Шеридан режиссер болып тағайындалды. 2011 жылы құқықтар HBO және BBC2 телеарналарына өтті, олар мини-сериал түсіруді жоспарлады. Бұрын HBO/BBC2 телеарналарының "Рим" мини-сериалында жұмыс істеген Джейн Трантер және Энн Томпоулос продюсерлер болып тағайындалды.
Радио
2010 жылдың қараша және желтоқсан айларында BBC Radio 4 телеарнасының «Classic Serial» жобасы аясында Робин Брукс бейімдеген және Джонкил Пантинг қойған екі романның драмалық қойылымынан тұратын, сағатынан алты бөлімді серия эфирге берілді. Орындаушылар – Дерек Джейкоби, Том Гудман Хилл және толық актерлік құрам. Бұл қойылым 2012 жылы «Аудио драма» номинациясында «Audie» сыйлығын жеңіп алды.
Комикстер
"Құдай Клавдий" телесериалының бір эпизоды EC Comics Two Fisted Tales #36 комиксі үшін бейімделді, Колин Дуакинс жазған және Рид Крандалл салған "Шаямыс!" деген оқиғада.
Театр
Роман театрға да қойылған. 1972 жылғы "Мен, Клаудиус" спектаклі Джон Мортимердің туындысы болды және Дэвид Уорнер бас рөлде ойнады.
Аудио
Романның бірнеше аудиожазбасы жасалған. Дерек Якоби романды екі рет бөлек оқыды, екеуі де қысқартылған нұсқалар болды – біреуі Dove Audio (1986) үшін, екіншісі CSA Word (2007) үшін. Нельсон Рунгер "Мен, Клавдий" және "Клавдий Құдай" романдарын Recorded Books үшін толық оқыды (1987). Джонатан Оливер ISIS Audio Books үшін толық оқыды (1988). Фредерик Дэвидсон Blackstone Audio үшін толық оқыды (1994).
Опера
Роман Игорь Эскудеро тарапынан "Мен, Клавдий және Клавдий Құдай" (2019) деген атаумен операға да бейімделген. Трилогияны құрайтын үш бөлім, немесе тараулар, "Ливия", "Калигула" және "Клавдий Құдай" деп аталады, және олар тізбектей ғана емес, жеке-жеке орындалу үшін жоспарланған.
Мұра
А. Э. ван Вогттың 1950 жылдары жарық көрген "Атом империясы" және "Линннің сиқыршысы" ғылыми-фантастикалық романдары Грейвстің "Клавдий" романдарының сюжетіне көп сүйенді, тіпті кейіпкерлердің аттарын сәл өзгерткен күйінде қайта пайдаланды. Осы себептерге байланысты сыншы Деймон Найт олардың сюжеттері "Мен, Клавдий" сюжетінен "дерлік толығымен көшірілген" деп айтты. "Мұз бен от әні" сериясының (1996 жылдан қазірге дейін) авторы Джордж Р. Р. Мартин "Мен, Клавдий" романынан алған шабытын айтты. Ол әсіресе Станнис Баратеонның Тиберий Цезарьмен, әсіресе Джордж Бейкердің 1976 жылғы BBC теледидарлық бейімдемесіндегі бейнесімен ұқсастығын атап өтті. 1999 жылы HBO арнасында шыққан, жоғары бағаланған "Сопранолар" сериалының авторы және шоураннері Дэвид Чейз бұл кітапты жоғары бағалап, өзінің сүйікті көркем туындыларының бірі деп атады. Чейз тікелей байланыс жасамаса да, көптеген адамдар макиавеллизмге бой алған Ливия Сопраноны Клавдийдің әжесі Ливия Друзилламен салыстырды. Бұл күдіктер Чейздің Ливияға таңдаған Поллио деген тегінде нақтыланады, бұл атты Гай Асиний Поллио да тасыды, ол "Мен, Клавдий" романында маңызды рөл атқарады. "Мен, Клаудия" - 2001 жылы Кристен Томсон жазған бір актрисаға арналған пьеса. Пьеса және оның 2004 жылғы CBC бейімдемесі ата-анасының ажырасуымен күресіп жатқан 12 жасар Клаудияның жасөспірім шаққа өтуі туралы айтады. Томсон кейіпкерлерді ауыстыру үшін маскалар қолданып, барлық рөлдерді өзі ойнады. Мэри МакКойдың 2018 жылғы романы да "Мен, Клаудия" деп аталады. Бұл туынды Грейвстің кітабындағы кейіпкерлерді қазіргі заманғы жекеменшік мектепке көшіріп, ондағы күмәнді билік құрылымын көрсетеді.