1850 жылғы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы келісімшарт
Clayton–Bulwer Treaty
1850 ж. АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы Клейтон-Балвер шарты. Орталық Америкадағы шиеленісті азайтып, канал құрылысы мен колония құру мәселелерін реттеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1850 жылы АҚШ пен Ұлыбритания арасында жасалған келісім
1850 treaty between the United States and the United Kingdom
Клейтон-Булвер келісім-шарты – 1850 жылы АҚШ пен Ұлыбритания арасында қол қойылған келісім. Келісімді Джон М. Клейтон мен сэр Генри Булвер екі ел арасындағы Орталық Америка аймағындағы шиеленістің күшеюі кезінде жүргізді. Бұл аймақта британдықтар дәстүрлі түрде күшті ықпалға ие болған, бірақ американдықтардың да бұл аймаққа кеңейіп кіруі артып жатты. Келісім екі ел арасындағы соғыстың басталуын болдырмауға маңызды рөл атқарды, өйткені ол Тыныш мұхиты мен Атлант мұхитын байланыстыратын Никарагуа каналын салу жоспарына байланысты туындаған шиеленісті шешті. Келісімде үш негізгі талап қойылды: екі елдің бірі де екіншісінің келісімі мен ынтымақтастығынсыз мұндай канал салмауы керек; ешқайсысы да аймақта жаңа колониялар құрмауы немесе бекініс салмайтыны; канал салынған жағдайда екі ел де оның барлық кемелер үшін бейтарап негізде қолжетімді болуын кепілдеуі керек. Жоспарланған каналдың құрылысы ешқашан іске аспағанмен, келісім 1901 жылға дейін күшінде болды. Ұлыбритания үш аймаққа қатысты белгісіз аумақтық талаптары болды: Британдық Гондурас (қазіргі Белиз), Москито жағалауы (қазіргі Никарагуа мен Гондурас) және Бей аралдары (қазіргі Гондурас). АҚШ ешқандай аумақтық талаптар қоймағанмен, Никарагуа мен Гондураспен жасалған келісімдерді ратификациялауға дайын күйде сақтап, аймақтағы британдықтардың басым ықпалына теңдестіру үшін дипломатиялық артықшылыққа ие болды. Американдық келіссөзшілерге осы мәселелер бойынша келісімге келу мүмкін емес екені және канал мәселесінде келісімге келу мүмкін екені тез арада анық болғандықтан, соңғысы келіссөздерде басымдыққа ие болды. Бірақ 1857 жылға қарай британдықтар американдық батыс кеңеюіне дипломатиялық қарсылықтарын тоқтатты, сонымен бірге Никарагуа каналына қатысты өз құқықтарын берік сақтады.
The Clayton–Bulwer Treaty was a treaty signed in 1850 between the United States and the United Kingdom. The treaty was negotiated by John M. Clayton and Sir Henry Bulwer, amidst growing tensions between the two nations over Central America, a region where the British had traditionally held strong influence but also saw increasing American expansion into the area. The treaty proved instrumental in preventing the outbreak of war between the two nations by resolving tensions over American plans to construct a Nicaraguan Canal that would connect the Pacific and the Atlantic. There were three main provisions in the treaty: neither nation would build such a canal without the consent and cooperation of the other; neither would fortify nor found new colonies in the region; when a canal was built, both powers would guarantee that it would be available on a neutral basis for all shipping. Construction on the proposed canal never came to fruition, although the treaty remained in effect until 1901. Britain had indefinite territorial claims in three regions: British Honduras (modern day Belize), the Mosquito Coast (part of modern day Nicaragua and Honduras) and the Bay Islands (now part of modern day Honduras). The United States, while not making any territorial claims, held in reserve, ready for ratification, treaties with Nicaragua and Honduras which gave the United States a certain diplomatic advantage with which to balance the pre eminent British influence in the region. With it soon becoming apparent to American negotiators that agreement on these points would be impossible and agreement on the canal question was possible, the latter was put into the foreground during the negotiations. By 1857, however, the British had ended their diplomatic opposition to American western expansion, while steadfastly maintaining their rights to a potential Nicaraguan canal.
Қол қою және ратификациялау
Келісім 1850 жылғы 19 сәуірде қол қойылды және екі үкімет тарапынан ратификацияланды, бірақ ратификациялар алмастырылғанға дейін британ премьер-министрі лорд Палмерстон 8 маусымда Бульверге "мәлімдеме" жасауға бұйрық берді, онда британ үкіметі келісімді "Ең Көрнекті Маjestінің Гондурастағы поселенісіне немесе оның тәуелді территорияларына қатысты деп түсінбейтінін" білдірді. Клейтон оған қарсы мәлімдеме жасады, онда АҚШ келісімді "Гондурастағы британдық поселенісіне, әдетте Британдық Гондурас деп аталатынына" немесе "сол поселеністің маңындағы, оның тәуелді территориялары ретінде танылуы мүмкін кішкентай аралдарға" қатысты деп санамайтынын мәлімдеді; келісімнің міндеттемелері "әділ шектері мен тиісті тәуелділіктерімен" (Москито жағалауы мен Бей аралдарына сілтеме жасай отырып) барлық Орталық Америка мемлекеттеріне қолданылатынын және бұл мәлімдемелер АҚШ Сенатына ұсынылмағандықтан келісімнің заңдылығына ешқандай әсер етпейтінін айтты.
The treaty was signed on April 19, 1850, and was ratified by both governments, but before the exchange of ratifications the British Prime Minister Lord Palmerston, on June 8, directed Bulwer to make a "declaration" that the British government did not understand the treaty "as applying to Her Majesty's settlement at Honduras, or its dependencies." Clayton made a counter declaration which recited that the United States did not regard the treaty as applying to "the British settlement in Honduras commonly called British Honduras. nor the small islands in the neighborhood of that settlement which may be known as its dependencies"; that the treaty's engagements did apply to all the Central American states, "with their just limits and proper dependencies" (referring to the Mosquito Coast and the Bay Islands); and that these declarations, not being submitted to the United States Senate, would in no way affect the legality of the treaty.
Келіспеушілік
Көп ұзамай декларацияларды түсіндіру даулы мәселеге айналды. Сөздердің таңдалуы АҚШ-тың Ұлыбританияның каналға, оның аузындағы британдықтардың иелігіндегі аумақ арқылы ие болу мүмкіндігін жоққа шығаруға жасаған тырыстыратындығын көрсетеді, дәл сол сияқты шарттың нақты тыйымдары екі елдің де оны саяси тұрғыдан бақылауын мүмкін емес етеді.
The interpretation of the declarations soon became a matter of contention. The phraseology reflects the effort made by the United States to render impossible ownership of the canal by the United Kingdom through the territory held by the British at its mouth, just as the explicit prohibitions of the treaty rendered impossible such control politically by either power.
Британдық көзқарас
Ұлыбритания Гондурастағы ерекше жағдайға түскен "келісімнің" ең алыс британдық талаппен қамтылған "Белиз" екенін, Бей аралдарының Белиздің тәуелділігі екенін және Москито жағалауына келсек, бас тарту туралы шарттардың мақсаты толығымен болашаққа бағытталғандықтан, Британия өз протекторатынан бас тартуға міндетті емес екенін мәлімдеді.
The United Kingdom contended that the excepted "settlement" at Honduras was the "Belize" covered by the furthest British claim; that the Bay Islands were a dependency of Belize; and that, as for the Mosquito Coast, the abnegatory clauses being wholly prospective in intent, Britain was not required to abandon her protectorate.
1859-1860 жылдардағы шарттар
1859–1860 жылдары Орталық Америка мемлекеттерімен британдық шарттар арқылы Бей аралдары және Москито мәселелері американдық тараптың талаптарына жақын түрде шешілді. (Британия 1860 жылы Бей аралдарын Гондурасқа берді, сондай-ақ сол жылы Москито жағалауындағы жоғары билікті Никарагуаға өткізді, бірақ 1895 жылға дейін ондағы қатысуын тоқтатпады). Дегенмен, осы шарттар бойынша Белиз АҚШ талап еткеннен гөрі әлдеқайда кең аумақтарға ие болды. АҚШ көп жылдар бойы бұл келісімге ешқандай шағым айтпады.
In 1859–1860, via British treaties with Central American states, the Bay Islands and Mosquito questions were settled nearly in accord with the American contentions. (Britain ceded the Bay Islands to Honduras in 1860 and ceded suzerainty over the Mosquito Coast to Nicaragua the same year, although they would continue to maintain a presence there until 1895). However, by the same treaties Belize was accorded limits much greater than those contended for by the United States. This settlement the United States accepted without complaint for many years.
Хей-Паунсфоттегі келісім
1866 жылға дейін АҚШ саясаты барлық елдерге теңдей ашық және толығымен бейтараптандырылған мұхиттар аралық каналдарды қолдауға бағытталды; шындығында, 1880 жылға дейін бұл саясаттан ешқандай ресми айырмашылық болған жоқ. Бірақ 1880-1884 жылдары АҚШ Клейтон-Булвер шартынан кез келген уақытта бас тартуға құқылы екенін дәлелдейтін түрлі себептер келтірді. Жаңа саясат ұлттық мүдделерге негізделді. Оны қолдау үшін ұсынылған аргументтер заң және тарих тұрғысынан қорғауға келмейтін еді, және АҚШ-тың 1850-1860 жылдардағы жағдайы тарих, заң және саяси этика бойынша көбінесе күшті болғанымен, 1880-1884 жылдары Ұлыбританияның жағдайы одан да күшті болды. 1885 жылы АҚШ үкіметі дәстүрлі саясатына қайта оралды, ал 1901 жылғы Хей-Понсфот шарты Клейтон-Булвер шартын алмастырып, Панама каналын бейтарап ету қағидасын қабылдады.
Until 1866 the policy of the United States was consistently for interoceanic canals open equally to all nations, and unequivocally neutralized; indeed, until 1880 there was practically no official divergence from this policy. But in 1880–1884 a variety of reasons was advanced why the United States might justly repudiate at will the Clayton–Bulwer Treaty. The new policy was based on national self interest. The arguments advanced on its behalf were quite indefensible in law and history, and although the position of the United States in 1850–1860 was in general the stronger in history, law and political ethics, that of the United Kingdom was even more conspicuously the stronger in the years 1880–1884. In 1885 the United States government reverted to its traditional policy, and the Hay–Pauncefote Treaty of 1901, which replaced the Clayton–Bulwer Treaty, adopted the rule of neutralization for the Panama Canal.