Карл Вольфскель: Немец-еврейский поэт и переводчик

Кіріспе

Карл Вольфскель (17 қыркүйек 1869 – 30 маусым 1948) – неміс еврей жазушысы және аудармашы. Ол неміс тілінде өлең, проза және драма жазды, француз, ағылшын, итальян, иврит, латын және ежелгі/орта неміс тілдерінен неміс тіліне аударма жасады.

Өмірбаян

Вольфскелдің отбасы Германияда ұзақ тарихқа ие болған. 10 ғасырда оның аталарының бірі, раввин, Италиядан Германияға Киелі Рим императоры Оттон II-мен бірге көшіп келген. Содан кейін Вольфскелдің аталары Майнц қаласына қоныстанды, онда мың жылға жуық өмір сүрді. Карл Вольфскель Германияның Дармштадт қаласында банкир және саясаткер отбасында дүниеге келді. Ол Гиссен, Лейпциг және Берлинде герман тілдері мен филологияны, сондай-ақ гуманитарлық пәндерді оқыды. Отто Бегагельдің жетекшілігімен ол неміс мифологиясы тақырыбында диссертация қорғап, доктор ғылымын алды. 1898 жылы ол Дармштадт қаласындағы Ұлы герцогтық сарай театрында голланд дирижерінің қызы Ханна де Хаанға (1878-1946) үйленді. Олардың Джудит (1899 жылы туған) және Ренате (1901 жылы туған) есімді екі қызы болды. Вольфскель өзін неміс еврей діні мен мұрасына, сондай-ақ неміс әдебиеті мен мәдениетіндегі тамырларына деген мақтанышпен сипаттады. Ол ақын Стефан Георгпен жақын достық қарым-қатынас орнатты және ақынның достары мен ізбасарларының арасында жетекші тұлға болды. Философ Людвиг Клагс және археолог Альфред Шулермен бірге Вольфскель 1900 жылдары Мюнхенде «Космикалық үйірме» деп аталатын қысқа өмір сүрген бірлестік құрды. Отбасының байлығы Вольфскельге әдеби, интеллектуалдық және өнерге байланысты қызығушылықтарына арналған тәуелсіз мансабын жүргізуге мүмкіндік берді. Үйінде тұрақты жиын өткізген Вольфскель Германия империясының соңғы екі онжылдығында Мюнхеннің Швабинг ауданындағы әдеби богемияның орталық тұлғасына айналды. Оның достары мен әріптестерінің арасында Райнер Мария Рилке, Томас Манн, Василий Кандинский, Франц Марк, Пол Клее, Альфред Кубин және Мартин Бубер болды. 1915 жылы Вольфскель Баден Ұлы Герцогтығының шарап өсіретін аймағында Кихлинсберген ан дер Кайзерстуль деген жерге иелік алды. 1919 жылы ол отбасымен бірге Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі инфляция салдарынан отбасылық байлығын жоғалтқаннан кейін сол жерге көшіп кетті. Ол Италияда репетитор, ал Мюнхенде редактор, мәдени журналист және аудармашы болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1933 жылы Гитлердің билікке келуіне қатты наразы болған Вольфскель Рейхстаг өртенген күнінен кейін Германиядан Швейцарияға қашты. 1933 жылғы 3 желтоқсанда Стефан Георг қайтыс болғаннан кейін Вольфскель және Георг үйірмесінің еврей мүшесі Эрнст Морвицке хабарласып, Швейцарияның Минусио қаласындағы Қожайынның жерлеу рәсіміне қатысты. 1934 жылы Вольфскель Италияға көшті. Қашқындық жылдары Карл Вольфскель «Exilliteratur» деп аталатын неміс әдебиетімен нацистік режимге қарсы әдеби қозғалыстың маңызды тұлғасына айналды. Питер Хоффман нацистік партияның оны неміс халқынан шеттетуге жасаған «абсурдты әрекеттеріне» қарсы тұрып, Вольфскель қайда болса да, неміс рухының бар екенін жиі айтқан. 1934 жылы Вольфскель «Die Stimme Spricht» («Дауыс сөйлейді») атты өлеңдер жинағын жариялады, онда ол иудаизмге деген сенімін білдірді және нацистердің төндіретін қауіп-қатері туралы ескертті. Алайда, Георг үйірмесінің кейбір мүшелері Вольфскелдің нацизмді айыптауы үйірменің барлық басқа мүшелерін нақты қауіпке ұшыратуы мүмкін деп қорқып, алаңдады. 1938 жылы нацистік Германия мен фашистік Италияның жақындасуына байланысты ол өзінің серіктесі Марго Рубенмен (1908-1980 жж.) Жаңа Зеландияға көшіп барды. Ол сонда да нацистік Австриядан қашқан дирижер Георг Тинтнердің адал досы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Жаңа Зеландияның азаматтығын алды және 1948 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрды.

Wolfskehl's family had a long history in Germany. During the 10th century, one of his ancestors, a rabbi, had emigrated to Germany from Italy with the Holy Roman Emperor Otto II. Wolfskehl's ancestors then settled in Mainz, where they lived for the next thousand years. Karl Wolfskehl was born in Darmstadt, Germany, the son of the banker and politician de. He studied Germanic languages and philology and a range of humanities courses in Giessen, Leipzig and Berlin. Under Otto Behaghel, he gained a PhD with a dissertation on a topic in German mythology. In 1898 he married Hanna de Haan (1878 1946), daughter of the Dutch conductor de at the Grand Ducal court theatre at Darmstadt. They had two daughters, Judith (born 1899) and Renate (born 1901). He defined himself by pride in his German Jewish faith and heritage as well as in his roots in German literature and culture. He developed a lasting friendship with the poet Stefan George and was a leading figure in the poet's circle of friends and followers. With the philosopher Ludwig Klages and the archaeologist Alfred Schuler, Wolfskehl formed the short lived so called Munich Cosmic Circle around 1900. His family's wealth allowed Wolfskehl to pursue an independent career devoted to his literary, intellectual, and art related interests. Holding a jour fixe at his house, Wolfskehl became a central personality in the literary bohemia in Munich's borough of Schwabing during the last two decades of the German Empire. Amongst his friends and associates were Rainer Maria Rilke, Thomas Mann, Wassily Kandinsky, Franz Marc, Paul Klee, Alfred Kubin and Martin Buber. In 1915, Wolfskehl bought an estate at Kiechlinsbergen an der Kaiserstuhl, in the wine country of the Grand Duchy of Baden. He and his family moved there in 1919 after he lost his family fortune due to the First World War and the ensuing inflation. He was forced to earn a living as a tutor in Italy and as an editor, cultural journalist and translator in Munich. In 1933 appalled by Hitler's rise to power, Wolfskehl left Germany for Switzerland the day after the Reichstag fire. Following Stefan George's death on December 3, 1933, Wolfskehl and fellow Jewish member of the George Kreis Ernst Morwitz were informed and attended the Master's funeral in Minusio, Switzerland. Wolfskehl moved on to Italy in 1934. During his years as a refugee, Karl Wolfskehl became a central figure in the anti Nazi literary movement with German literature known as Exilliteratur. In defiance of what Peter Hoffmann calls the Nazi Party's "absurd efforts" to exclude him from the German people, Wolfskehl often said that wherever he was, there was the German Geist ("Spirit"). Also in 1934, Wolfskehl published a collection of poems titled, Die Stimme Spricht ("A Voice Speaks"), in which he affirmed his belief in Judaism and warned of the impending dangers posed by the Nazis. Some fellow members of the George Kreis, however, feared that Wolfskehl's denunciations of Nazism might put every other member of the Circle in very real physical danger. In 1938, due to the rapprochement between Nazi Germany and Fascist Italy, he moved to New Zealand with his partner Margot Ruben (1908–1980). There he became a staunch friend of the conductor Georg Tintner, also a refugee from Nazi Austria. He was granted New Zealand citizenship after World War II and remained there until his death in 1948.