Кіріспе

Қант қосылған шоколад дәмі бар сүт

Суық берілетін шоколад дәмі бар сүт

Шоколадты сүт – сүтпен (дәстүрлі сүт немесе өсімдік негізді сүт) какао қатты заттарын араластыру арқылы жасалған дәмді сүт түрі. Бұл – сүттің ауыздағы сезімі какао қатты бөлігінің талшықтық құрамын жасыратын тағамдық үйлесімділік.

Түрлері

Сиыр сүті сияқты сүттердегі немесе қарабидай сүтіндегі сұйық көмірсулар, теоброминнің ащы дәмін жабуға жеткілікті болуы мүмкін. Дегенмен, көбінесе сусынның дәмі тәтті болу үшін қосымша тәттілендіргіштер қосылады. Бірақ, үйде жасалған шоколадты сүттегі какао қатты бөлшектері тез арада түбіне шөгіп қалады. Сондықтан, пайдалану алдында ерітіндіні шайқап немесе араластырып алу керек, әйтпесе концентрация біркелкі болмайды. Бұл кейбір дайын шоколадты сүттерде мәселе емес.

Шоколадты сүт

Шоколадты сүтте қолданылатын қант консервант ретінде тағы да пайдаланылады, ал қанттан алынатын энергия оны жеңіл дайындалатын тағамға айналдырады. Оны үйде сүтті какао ұнтағымен және тәттілендіргішпен (мысалы, қант немесе қанттың орнына қолданылатын зат), ерітілген шоколадпен, шоколад сиропымен немесе дайын шоколад ұнтақталған сүт қоспасымен араластырып жасауға болады. Кейде крахмал, тұз, каррагинан, ваниль немесе жасанды хош иістендіргіш сияқты қосымша ингредиенттер де қосылады. Өнімнің тағамдық құндылығын арттыру мақсатында, кейде мырыш тотығы немесе темір сияқты минералдар қосылады. Нью-Йорк қаласындағы мектеп тағамын ұйымдастырушылардың мәліметінше, жыл сайын ұсынылатын 100 миллион қораптың шамамен 60 пайызы майсыз шоколадты сүттен тұрады.

Келесі кемшілік

Ішуге дайын шоколад сүті, сүттегі судың тотығу салдарынан антиоксиданттар, кофеин сияқты заттардың мөлшері азырақ болады.

Зерттеулер мен зерттеулер

Шоколадты сүттің тамақтану қасиеттеріне қатысты бірнеше зерттеу жүргізілді. 2005 жылы Нью-Йорк қаласының білім беру департаменті жүргізген зерттеуде толық сүтті алып тастап, оның орнына майлылығы төмен немесе майсыз шоколадты сүт бергенде, оқушылар жылына шамамен 5960 калория мен 619 грамм майдан кем түлік алған. Дегенмен, соңғы зерттеулер майсыз және майлылығы төмен сүттің денедегі майдың көбеюіне және семіздікке ықпал етуі мүмкін екенін көрсетті. Шындығында, семіз балалар үшін толық сүт, майлылығы төмен немесе майсыз сүтке қарағанда пайдалы болуы мүмкін. 2007 жылдың сәуір айындағы Лофбороу университетінің зерттеуі майлылығы аз сүттің тиімді сусын екенін көрсетті. 2009 жылдың қараша айында Барселонада (Испания) ғалымдар жүргізген зерттеулер флавоноидтарға бай какао қосылған майсыз сүтті үнемі ішу қабынуды азайтып, атеросклероздың дамуын баяулатуы немесе тоқтатуы мүмкін екенін анықтады. Зерттеуде оның әсері қызыл шарапты тұтынумен салыстырғанда айқын емес екені атап өтілді. Алайда, басқа зерттеушілер какаоның бір порциясында 611 миллиграмм галлик қышқылының эквиваленті (ГАЕ) және 564 миллиграмм эпикатехин эквиваленті (ЭЭК) бар екенін анықтады, ал қызыл шарапта 340 миллиграмм ГАЕ және 163 миллиграмм ЭЭК, ал жасыл шайда 165 миллиграмм ГАЕ және 47 миллиграмм ЭЭК бар екендігі анықталды. 2009 жылы жарияланған зерттеу шоколадты сүтті велосипедшілерге қарқынды жаттығулардан кейін берілетін коммерциялық қалпына келтіру сусындарымен (көмірсулар мен ақуыз мөлшері бойынша сәйкес) салыстырды. Зерттеушілер жаттығудан кейінгі плазмадағы креатинкиназа деңгейі мен бұлшық ет ауырсынуында, сондай-ақ шаршауға дейін велосипед тебу уақытында ешқандай айырмашылықты анықтамады. Алайда, шоколадты сүт коммерциялық қалпына келтіру сусындарына қарағанда әдетте арзан болғандықтан, зерттеушілер шоколадты сүттің "көптеген спортшылар үшін ыңғайлы және қолжетімді қалпына келтіру опциясы" деген қорытындыға келді. 2010 жылдың мамырындағы спорттық тамақтану зерттеуі "қарқынды футбол жаттығуларынан кейін қалпына келтіру, изокалориялық шоколадты сүт (CM) және көмірсулар (CHO) сусындары ішкенде бірдей нәтижелерді береді" деген қорытындыға келді. 2011 жылы Нью-Джерсидегі Кин университетінде жүргізілген тағы бір зерттеу футболшы еркектерде де ұқсас нәтижелерді көрсетті, шоколадты сүт ішкен кезде шаршауға дейін уақыттың ұзарғаны анықталды. Кин университетінің зерттеуі сондай-ақ, таңертеңгі және түстен кейінгі жаттығулар кезінде футбол ойнайтын әйелдерге шоколадты сүттің әсерін қарастырды. Оларға таңертеңгі және түстен кейінгі жаттығулар арасында көмірсулы электролит сусыны немесе шоколадты сүт берілді. Әр түстен кейінгі жаттығудан кейін әрбір спортшы шаршауға дейін шаттл жүгірді. Зерттеу нәтижесінде шоколадты сүттің әйелдердегі қалпына келтіруде көмірсулы электролит сусынымен бірдей тиімді екені анықталды.

Кальций оксалатының өндірісі

Шоколадта оксаль қышқылы бар, ол сүттегі кальциймен әрекеттесіп, кальций оксалатын түзетіп, осылайша кальцийдің ішекте сіңуіне кедергі келтіреді. Дегенмен, оның кальций сіңіруге тигізетін әсері өте аз (2–3%). Шоколадта оксалаттың салыстырмалы түрде аз мөлшерде болуына байланысты, шоколадты тұтынудың кальцийге бай тамақтанатын сау адамдарға қаншалықты әсер ететіні белгісіз. 2008 жылы жасалған зерттеуде, күн сайын бір немесе бірнеше порция шоколад жеген адамдардың сүйек тығыздығы мен күші, аптасына алты рет немесе одан аз шоколад жеген адамдарға қарағанда төмен болды. Зерттеушілер бұл оксалаттың кальций сіңіруді тежеуінен болуы мүмкін деп санайды, бірақ бұл шоколадтағы қанттың мөлшеріне байланысты болуы да мүмкін, себебі қант кальцийдің шығарылуын арттыруы мүмкін. Алайда, оксалатқа толы тағамдарды тұтыну және оның кальций сіңіруге тигізетін әсері, оксалаттан пайда болатын бүйрек тастары бар адамдар үшін маңыздырақ мәселе болып табылады, себебі бұл жағдайда зәрде оксалаттың мөлшері артық болады. Осындай адамдар оксалатты азайтып, кальцийді көбірек қабылдауы керек. Дегенмен, шоколадтағы жоғары магний мөлшері тас пайда болу қаупін азайтуы мүмкін, өйткені цитрат сияқты магний де зәрдегі кристалдардың түзілуін тежейді.

Тарих

Шоколад сусындарына сүт екі ингредиент те адамдарға қолжетімді болғаннан бері қосылған болуы мүмкін. Алғашқы үй жануарлары 1493 жылы Христофор Колумб арқылы Кариб теңізіне әкелінді. Какао 1520 жылдары Еуропаға енгізілді. Табиғи тарих мұражайы ағылшын-ирланд ботанигі Ханс Слоанды сүт қосылған шоколад ішуді ойлап тапқан адам деп санайды. Слоан Ямайкада берілген какао мен судан тұратын жергілікті сусынды дәмсіз деп тапты, бірақ оған сүт қосып, оның дәмін жақсартты. Дегенмен, тарихшы Джеймс Дельбургоның сөзіне сәйкес, ямайкалықтар 1494 жылдан бері "жаңадан жиналған какаоның қыртыстарын қайнатып, сүт пен корица қосып ыстық сусын дайындаған". 19 ғасырдың соңында швейцариялық кәсіпкер Даниэль Питер шоколад сүтінің құрғатылған, қатты түрін жасады, осылайша оны оңай бөліп, тасымалдауға және сақтауға болады (қалаларда таза сүт сирек болатын). Ол 1875 жылы сүт шоколадын ойлап тапты.