Кіріспе

1911 жылғы британдық су ұшағы тасымалдаушысы

HMS Engadine – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен су ұшағы тасымалдаушысы. "SS Engadine" арнайы кемесінен қайта жабдықталған ол бастапқыда үш су ұшағына арналған уақытша ангарлармен жабдықталды, олар Солтүстік теңізде әуеден барлау және бомбалау миссияларын орындауға қолданылды. 1914 жылдың соңында Куксхавен шабуылына қатысты, ал 1915 жылы оның сыйымдылығы төрт ұшаққа дейін арттырылған толыққанды қайта жаңартудан өтті. "Энгадин" 1915 жылдың соңында крейсерлік флотқа берілді және 1916 жылы Ютландия шайқасына қатысты, онда оның бір ұшағы теңіз шайқасы кезінде бірінші ауырлау барлау миссиясын орындады. 1918 жылы Жерорта теңізіне ауыстырылды. 1919 жылы ол бастапқы иелеріне қайтарылып сатылды және соғысқа дейінгі қызметін қайта бастады. 1933 жылы "Энгадин" филиппин компаниясына сатылып, "SS Corregidor" деп аталды. 1941 жылдың желтоқсанында Тынық мұхиты соғысының басында Филиппинге жасалған шабуыл кезінде минаға шағылып, көптеген адам қаза болды.

Сипаттама

Энгадиннің жалпы ұзындығы 323 фут (98 метр), ені 41 фут (12 метр), ал орташа сусыру тереңдігі 13 фут (4 метр) болды. Кеменің үш жинағы тікелей жететін бу турбиналарының әрқайсысы бір-бір гребдегі білікті қоздырды. Кеменің алты қазандығы турбиналардан жеткілікті бу өндіріп, Энгадин көмірдің белгілі бір мөлшерін тасыды, бұл оған белгілі бір жылдамдықпен белгілі бір қашықтыққа жүруге мүмкіндік берді.

Құрылыс және қызмет көрсету

SS Engadine Уильям Денни мен ағайындыларының Шотландияның Думбартон кеме жасау шебінде Оңтүстік-Шығыс және Чатем темір жолының Фолкстоун-Буллонь бағыты үшін жылдам кеме ретінде салынды. Кеме 1911 жылғы 23 қыркүйекте суға түсіріліп, сол жылдың соңында аяқталды. 1914 жылғы 11 тамызда Әскери-теңіз министрлігі (Адмиралтейство) оны пайдалануға алды, ал 1 қыркүйекте Чатем кемежайында су ұшақтарын басқаруға бейімделгеннен кейін қолданысқа берілді. Бірі алдыңғы, екісі артқы жағында орналасқан үш матадан жасалған ангар орнатылды, ал ұшу алаңы болған жоқ. Ұшақтар ұшып көтерілу үшін теңізге түсірілді және жаңадан орнатылған тұтқалармен қонудан кейін теңізден қайта көтерілді. 1918 жылы экипажында 197 офицер мен сарбаз, оның ішінде 53 авиациялық қызметкер болды. 1914 жылғы Рождество күні үш кемеден де тоғыз ұшақ Цексхавенге шабуыл жасады, Zeppelin дирижабльдері орналасқан ангарларға шабуылдады. және британдық теңізшөлкейі мен голланд траулері «Марта ван Хаттем» оларды құтқарып алды. «Энгадин» экипажының белгілі бір мүшесі Роберт Эрскин Чайлдерс болды, ол жаңадан дайындалған ұшқыштарға жағалау навигациясы бойынша нұсқаушы болып қызмет етті. Ол өз міндеттерін навигатор және бақылаушы ретінде ұшуға дейін кеңейтіп, шабуылға қатысты, осыған байланысты ол есімдер тізімінде аталды. «Энгадин» 1915 жылғы ақпанда Әскери-теңіз министрлігі сатып алды және 1915 жылғы 10 ақпаннан 23 наурызға дейін Ливерпульде «Кунард» компаниясы оны артқы құрылымдағы төрт ұшақты тұрақты ангармен жабдыды, ал ангардың арт жағына ұшақтарды суға түсіру және судан көтеру үшін екі кран орнатылды. Әрқайсысында 130 оқ-дәрі бар екі Vickers QF 3 фунттық зениттік пулемет, сондай-ақ әрқайсысында 65 оқ-дәрі бар екі Vickers QF 3 фунттық зениттік пулемет өзін-өзі қорғау үшін орнатылды.

Ютландия шайқасы

1916 жылғы 30 мамырда «Энгадин» контр-адмирал Тревилян Нейпиер басқаратын 3-жеңіл крейсерлік эскадрильяға қосылды. Ол екі Short Type 184 және екі Sopwith Baby ұшағын алып жүрді. Екі орынды 184 типті ұшақтар бақылау үшін арналған және аз қуатты сымсыз байланыс құрылғысымен жабдықталған, ал «Бейбилер» цеппелиндерді атып түсіруге арналған. Сол күні кешке Розиттен неміс ашық теңіз флотын тосқауылдау үшін «Баттл-круйзерлер» флоты шықты, ал «Энгадин» крейсерлерді ертіп жүрді. 31 мамырда ол BCF-ты басқарып, қарсы келе жатқан немістерді бірінші көріп, хабарлаған кеме болуы мүмкін. Оның алдыңғы қатардағы орны ұшақты қауіпсіз ұшыру үшін тегіс судың қажеттілігімен анықталды; кемелердің қозғалысынан туған толқындар ұшып көтерілуге кедергі келтіретін. Сондай-ақ, ұшақты тік көтеріп, ұшыруға дайындау процесіне кем дегенде 20 минут уақыт кеткен. Осылайша ол суға түсетін ұшағын толқынсыз суға ұшырып, содан кейін флоттың негізгі бөлігіне қайта оралатын. Бити «Энгадинге» сағат 14:40-та солтүстік-шығысқа қарай іздеу жүргізуді бұйырды, және ол солтүстік-шығысқа бұрылу алдында тыныш су табу үшін BCF арқылы өтті. Сағат 15:07-де лейтенант Фредерик Ратланд өзінің 184 типті ұшағымен ұшып кетті, ал оның бақылаушысы сағат 15:30-да «Энгадинге» үш неміс крейсері мен бес эсминецті көргенін хабарлады. Бұл кемелер II-ші барлау тобының құрамындағы кемелер болды, олар вице-адмирал Франц фон Хиппердің батальон-крейсерлерін басқарып келе жатқан. Бұл ауадан ауыр ұшақтың жау флотын барлауды алғаш рет жүзеге асырғаны еді. Бірнеше хабарламалар жіберілгеннен кейін, шамамен сағат 15:36-да ұшақтың жанармай құбыры жарылып, Ратланд ұшағын жерге қонуға мәжбүр болды. Ол оны жөндеп, қайта ұшып шығуға дайын екенін хабарлады, бірақ оған әуе кемесіне су бетімен келуі бұйрық берілді. Ұшақ сағат 15:47-де кемеге жетті және сағат 16:04-ке дейін кемеге көтерілді. Осы уақытқа дейін «Энгадинді» қорғауға тағайындалған екі эсминец, «Анго» және «Аргус» кемелері оған жетіп келді. «Энгадин» Беттидің флагманына және 5-ші ұрыс эскадрильясының флагманына хабарласуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол «Оңтүстікке шабуыл» кезінде Беттидің күштерін соңынан ертіп, оның екі эскорты бөлініп кетті, ал «Солтүстікке шабуыл» кезінде бағытын өзгерткен кезде қайтадан қосылды. Сағат 18:30 шамасында неміс жауынгерлік кемелерінің көптеген оқтарынан зақымданған «Вориор» бронекері 10 минуттан кейін «Энгадинмен» кездесті. Бұрынғы кеменің рулі толығымен бұрылып, буы таусылғанша тығыз айналып жүрді. Сағат 19:45-те «Энгадин» оны сүйреуге тырысты, бірақ бұрылған руль оны ортаға бұруға кедергі келтірді. Сағат 21:30-да ол турбиналары айналып жатқанда, келесі күні таңертең ертеде «Вориордың» су басуы нашарлап, батты. Капитан Винсент Молтено кемесін тастап кетуге бұйырды, өйткені сағат 08:00-де оларды алып кету үшін «Энгадин» жағаға келді. «Вориордың» бір зеңбірегі толқынды теңізде аударылғанда «Энгадиннің» су сызығынан төменгі корпусын тесіп жіберді, бірақ бұл тез жөнделді. Шамамен 675 офицер мен сарбаз кішірек «Энгадинге» сәтті жетті, оны аударылып кетпеуі үшін оларды жылдам таратуға тура келді. Олардың ішінде ауыр жарақат алған 30 шақты адам болды, олар таспаларында тасымалданады; бір адам кемелер арасында таспасынан құлап қалды, бірақ Ратланд бұйрыққа қарсы оны құтқарып алды. Батылдығы үшін ол алтынмен жасалынған өмірін сақтап қалғаны үшін бірінші сыныпты Альберт медалімен марапатталды және қысқа уақытқа жалғыз тіріленуші болды. Тасымалдау сағат 09:00-ге дейін аяқталды, ал «Вориор» сәлден кейін батты. «Энгадин» 1918 жылдың басына дейін «Баттл-круйзерлер» күштерімен бірге болды, содан кейін ол Жерорта теңіз флотына ауыстырылды. Ол соғыс аяқталғанға дейін Мальтада тұрып, суасты кемелеріне қарсы патрульдік миссияларды орындады.

Соғыстан кейінгі мансап

Ол 1919 жылдың желтоқсан айында бастапқы иелеріне, Оңтүстік-Шығыс және Чатем темір жолына қайта сатылып, Ла-Манш арқылы жүк тасымалдаушы кеме ретіндегі бұрынғы қызметін жалғастырды. 1923 жылы британдық темір жолдар біріктірілген кезде Энгадин Оңтүстік темір жолына өткізілді. Кеме брокері арқылы сатылып, 1933 жылы Филиппиндегі Fernandez Hermanos, Inc. компаниясына сатылып, SS Corregidor деп аталды.

Суға бату

1941 жылғы 16 желтоқсанда сағат 22:00-де «Коррегидор» Манила портынан толық қараңғыда шығып, соғыс басталғаннан кейін Филиппиннің оңтүстігіне қашуға тырысқан филиппиндік азаматтармен толы болды. Кемеде 1200-1500 адам болды деп есептеледі, олардың ішінде шамамен 150 филиппиндік әскер, 7 америкалық, 5 филиппиндік заң шығарушы және мектептері жабылып, үйлеріне қайтып бара жатқан жүздеген студенттер болды. Сондай-ақ, кемеде әскери жабдықтар және Филиппин армиясының Висаян-Минданао күшінің артиллерия бөлігінің көп бөлігі тасымалданды. Кеменің иелері, кеме Манила шығанағынан кетуге ниетті екенін Теңіз күштерінің жағалау күзетіне хабарламады. «Коррегидор» капитаны Аполинар Кальво Манила шығанағына миналанған кіреберіспен жүзу тәжірибесіне ие болғанымен (миналар шілде айынан бері орнатылған), Теңіз күштері сол күні процедураларын өзгертті. Бұрынғыдай қауіпсіз арнаға жақын жерде канонерлік қайық орнатудың орнына, шамдармен жарықтандырылған теңіз белгілері қайықтарды бағыттау үшін пайдаланылды. «Коррегидор» шамамен сағат 01:00-де Коррегидор аралына жақын жерден арнадан өту үшін жүзіп өткенде, кеме электрмен басқарылатын миналы алаңға қарай бұрылғаны байқалды. Аралдағы Әскери қорғаныс басқармасының штабындағы кейбір офицерлер кеме миналы алаңнан өтуі үшін миналарды уақытша деактивациялауды ұсынды. Көптеген мәліметтерде, Теңіз жағалауының қорғаныс командирі Пол Бункер миналарды активті күйде қалдыруға бұйрық бергені айтылады. «Коррегидор» миналы алаңға кіргенде, кеменің оң жағында күшті жарылыс болды. Кемеде тым көп адам болғандықтан, ол тез суға батты, көптеген адамдар палубаның астында қалып қойды. Аман қалғандар кеме тым жылдам батқанын, үлкен паникаға уақыт болмағанын мәлімдеді. Коррегидор аралынан шыққан іздеу шамдары оқиға орнын жарықтандырып, құтқару жұмысына көмектесті. Сисиман шығанағында орналасқан 3-МТБ эскадрильясының теңізшілері жарылысты естіп, үш PT қайығымен (PT 32, PT 34 және PT 35) тергеуге шықты. Қайықтар келгенде судан аман қалғандарды тауып, 282 адамды құтқарып алды. Құтқарылған жолаушылардың жетісі жарақаттарынан кейін қайтыс болды. Жапон шабуылына байланысты оқиға тергелмеді. Кейіннен әскери офицерлердің бірі, жарылыс болғаннан кейін қашықтан басқарылатын миналар дереу қауіпсіз режимге қойылғанын хабарлады. Құрбандардың жалпы саны белгісіз. 900-1200 адам қаза тапты деп есептеледі. Қаза тапқандардың арасында капитан және экипаждың көп бөлігі, екі заң шығарушы және бір американдық жолаушы болды. Сол кезде «Коррегидордың» суға батуы Филиппин тарихындағы ең ірі теңіз апаты болды.