Кіріспе

Швейцариялық классикалық пианиношы және дирижер, американдық теннисші Эдвин Фишер (6 қазан 1886 – 24 қаңтар 1960) – швейцариялық классикалық пианиношы және дирижер. Ол ХХ ғасырдағы И.С. Бах және Моцарттың ең ұлы интерпретаторларының бірі деп есептеледі.

Өмірбаян

Фишер Базельде дүниеге келді және алдымен Ханс Губерден музыка сабағы алды, кейін Берлинде Мартин Краузе басшылығымен Стерн консерваториясында білім алды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол пианист ретінде көзге түсті. 1926 жылы Любек Музикверенінің дирижері болды, соңынан Мюнхенде дирижерлік қызмет атқарды. 1932 жылы жеке камералық оркестрін құрды және барокко мен классикалық кезеңдердің музыкасын тарихи тұрғыдан дұрыс ұсынуға ұмтылғандардың бірі болды. Оның орындауы қазіргі стандарттармен толыққанды тарихи дәлдікке жетпесе де, сол заманға сай болды. Мысалы, ол Бах пен Моцарттың концерттерін клавиатурадан дирижерлік етті, бұл сол кездегі ерекше тәжірибе еді. 1932 жылы ол тағы да Берлинге оралды, онда Артур Шнабельді оқытушылық қызметтен ауыстырды. 1942 жылы Швейцарияға қайтып келді және Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында мансабын уақытша тоқтатты. Соғыстан кейін ол қайтадан концерттер берді және Люцернде Альфред Брендель, Хелена Саэ Коста, Марио Фенингер, Рейн Джаноли, Пол Бадура Скода және Даниэль Баренбойм сияқты болашақта танымал болатын пианистерге шеберлік сабақтарын берді. Жеке концерттерінен, концерттік орындауларынан және дирижерлік қызметінен басқа, Фишер көптеген камералық музыка туындыларын орындады. Оның ең жоғары бағаланған туындыларының бірі – виолончелист Энрико Майнарди және скрипкашы Георг Куленкампфпен (Куленкампфтың қазасынан кейін Вольфганг Шнайдерханмен алмастырылды) құрған фортепиано триосы болды. Фишер оқыту туралы бірнеше кітап жариялады, сондай-ақ Бетховеннің фортепианолық сонаталарына арналған монография жазды. Ол сонымен қатар көптеген жазбалар жасады, оның ішінде Бахтың «Жақсы Темперленген Клавир» туындысының толық жазылған нұсқасы (EMI, 1933-1936 жж., пианинода орындалған). Фишердің тарихи маңызы бар жазбалары EMI және APR, Music & Arts, Pearl және Testament сияқты арнайы лейблдерде CD форматында қайта жарық көрді. Фишердің басқа да классикалық жазбаларына Бахтың клавирлік концерттері, «Хроматикалық фантазия және фуга» сияқты Бахтың жеке туындылары, Моцарт пен Бетховеннің әртүрлі сонаталары, Шуберттің «Шаршы Фантазиясы» мен «Импромпттары», Бетховеннің «Император» және Брамстың екінші фортепиано концерттері (екеуін де Вильгельм Фуртвенглер дирижерлік еткен) және Моцарттың K. 453, 466, 482, 491 және 503 концерттері (соңғы үшеуін тиісінше Джон Барбиролли, Лоуренс Коллингвуд және Йозеф Крипс дирижерлік еткен) кіреді. Фишер сонымен қатар Элизабет Шварцкопфқа Шуберт Льедерлерінің 1950 жылдардағы EMI LP-сінде сүйемелдеді. Оның соңғы музыкалық ынтымақтастығы скрипкашы Джоконда де Витомен болды. Брамстың бірінші және үшінші скрипкалық сонаталарын жазбаға түсіру кезінде ол медициналық көмек алу үшін Лондонға баруға мәжбүр болды, онда оған ауыр сырқатқа шалдыққандығы айтылды. Одан аз уақыт өткен соң ол Цюрихте қайтыс болды.