Қайырлы таң, Вьетнам!

Кіріспе

Барри Левинсонның 1987 жылғы фильмі. Уильямстың Кронауэрдің радио хабарларын орындауының көп бөлігі импровизация болды. Фильм Buena Vista Pictures (Touchstone Pictures) компаниясы тарапынан шығарылып, сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алды; осы фильмдегі жұмысы үшін Уильямс "Алтын глобус" сыйлығын "Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі ең үздік актер" номинациясы бойынша жеңіп алды және "Оскар" сыйлығына "Ең үздік актер" және BAFTA сыйлығына "Басты рөлдегі ең үздік актер" номинацияларына ие болды. 2000 жылы фильм Америка кино институтының "100 жыл – 100 күлкі" тізімінде 100-ші орынға ие болды, бұл тізім американдық кинодағы ең күлкілі деп есептелетін 100 фильмді қамтиды.

Сюжет

1965 жылы екінші сыныптық авиатор Адриан Кронауэр Сайгонға келіп, Қарулы Күштер радио қызметінде диджей болып жұмыс істейді. Әскери қызметкер Эдвард Гарлик оны радиостанцияға алып барады, онда оның мінез-құлқы мен осалдығы көптеген қызметкерлермен күрт контрастқа түседі. Кронауэрдің хабарламасы "Қайырлы таң, Вьетнам!" деген сөздермен басталады және қатаң цензураланған жаңалықтар мен бейресми әзілдер, рок-н-ролл музыкасынан тұрады, бұл оның жоғары лауазымдағы офицерлері, лейтенант Стивен Хоук пен сержант-майор Филип Дикерсонға ұнамайды. Хоук әзіл-қалжың мен музыкалық бағдарламаларға қатысты армияның қатаң ережелерін сақтайды, ал Дикерсон барлық қатардағы сарбаздарға қатыгездікпен қарастырады. Алайда, бригадир генерал Тейлор және басқа диджейлер Кронауэрді және оның ерекше комедиясын жақсы көреді. Кронауэр ағылшын тілі сабағына бара жатқан вьетнамдық қыз Тринхті іздейді. Оқытушыға пара беріп, сабақты өзіне жүктегеннен кейін, Кронауэр студенттерге американдық сленг пен дөрекі сөздерді үйретеді. Сабақ аяқталған соң, ол Тринхпен сөйлесуге тырысады, бірақ оның інісі Туан тоқтатады. Онымен араласудың бекер екенін түсінген Кронауэр Туанмен достық қарым-қатынас орнатып, оны жергілікті G.I. барына, "Джимми Вахқа" апарып, қонаққа шақырады. Туанның қасында болған екі нәсілші сарбаз жанжал шығарып, төбелес ұйымдастырады. Дикерсон осы оқиға үшін Кронауэрді сөксе де, оның хабарламалары бұрынғысынша жалғасады және Дикерсон мен Хоуктің наразылығына қарамастан, көптеген тыңдаушылардың ықыласына ие болады. Бір күні "Джимми Вах" барында демалып жатқанда, Кронауэрді Туан сыртқа шығарып, Трин онымен кездескім келетінін айтады. Бірнеше минуттан кейін ғимарат жарылып, екі сарбаз қаза табады, ал Кронауэр дүрсіліп кетеді. Жарылыс себебі бомба екені анықталады. Дикерсон жаңалықты цензуралайды, бірақ Кронауэр студияға кіріп, оны жариялайды, бұл Дикерсонды ашуға итермелейді. Дикерсон хабар таратуды тоқтатады және Кронауэр жұмыстан босатылады, бұл Хоук пен Дикерсонды қуантады. Хоук хабарламаны өз мойнына алады, бірақ оның әзілдері мен полька музыкасын таңдауы көптеген хаттар мен қоңырауларға әкеледі, олар Кронауэрді қызметке қайтаруды талап етеді. Көңілі құлаған Кронауэр уақытын ішімдік ішуге және Тринннің артынан қууға жұмсайды, бірақ ол оны үнемі кері қайтарады. Радиостанцияда Тейлор Хоукқа Кронауэрді қайта жұмысқа алуға бұйрық береді, бірақ ол жұмысқа қайтудан бас тартады. Гарлик пен Кронауэрдің көлігі 1-ші жаяу әскер дивизиясының сарбаздары Нха-Трангқа бара жатқан келелі жолда тоқтатылады. Сол кезде Гарлик оны саяхатқа шығар алдында спонтанды хабарлама беруге көндіреді. Сарбаздардың ризашылығы Кронауэрге оның жұмысының маңыздылығын еске түсіреді, ол жұмысына қайта оралады. Дикерсон Кронауэрден біржола құтылу мүмкіндігін пайдаланып, оның даладағы сарбаздармен сұхбаттасу туралы өтінішін мақұлдайды және оны Вьетконгтың бақылауындағы Ан Лөкке апаратын қауіпті жолға жібереді. Кронауэр мен Гарликтің джипі минаға түсіп, олар ВК патрульдерінен жасырынуға мәжбүр болады. Сайгонда Туан Кронауэрдің ағылшын тілі сабағына келмегенін білгеннен кейін сапар туралы хабар алады және оларды іздеу үшін фургон ұрлайды. Оларды тапқаннан кейін фургон бұзылып, олар қалаға қайта оралу үшін теңізшілердің тікұшағын шақырады. Базаға оралғаннан кейін Дикерсон Кронауэрге Туанның "Фан Дук То" деген атпен белгілі ВК оператившісі екені және "Джимми Вахты" бомбалауға жауапты екені анықталғаннан кейін ол эфирден толығымен алынатынын айтады, сондықтан Дикерсон Кронауэрдің құрметті босатылуын ұйымдастырды. Генерал Тейлор Кронауэрге өкінішке орай, оған көмектесе алмайтынын айтады, өйткені оның Туанмен достығы АҚШ армиясының беделіне нұқсан келтіреді. Кронауэр кеткеннен кейін Тейлор Дикерсонға Гуамға ауыстырылатынын хабарлайды, себебі оның кекшіл мінез-құлқы. Кронауэр Туанды қуалайды және американдық сарбаздарға қарсы оның әрекеттерін айыптайды. Көлеңкеден шыққан Туан АҚШ әскері оның ауылын қиратқанын, осылайша АҚШ-ты өзінің жауы еткенін айтады, бірақ қайтадан жоғалып кетпес бұрын, ол Ан Лөкте Кронауэрдің өмірін құтқаруды таңдағанын, олардың достығын бағалайтынын білдіреді. Гарликпен бірге әскери полицияның қадағалауымен Тан Сон Нхут әуе базасына бара жатқанда, Кронауэр ағылшын тілі сабағындағы студенттер үшін тез софтбол ойынын ұйымдастырады және Тринхпен қоштасады. Ол Гарликке қоштасу хабарын жазып береді және ұшаққа отырады; Гарлик келесі күні таңертең Кронауэрдің орнына диджей болып, аудиотаспаны эфирге ойнатады. Ол Кронауэрдің: "Сау болыңыз, Вьетнам!" деп айтқан сөздерімен басталады.

In 1965, Airman Second Class Adrian Cronauer arrives in Saigon to work as a DJ for Armed Forces Radio Service. Private Edward Garlick takes him to the radio station, where his attitude and demeanor contrast sharply with those of many staff members. Cronauer's show starts with his signature, "Good morning, Vietnam! ", and consists of reading strictly censored news and irreverent humor segments, mixed with rock and roll music, which is frowned on by his superiors, Second Lieutenant Steven Hauk and Sergeant Major Phillip Dickerson. Hauk adheres to strict Army guidelines with humor and music programming, while Dickerson is generally abusive to all enlisted men. However, Brigadier General Taylor and the other DJs quickly grow to like Cronauer and his eccentric brand of comedy. Cronauer follows Trinh, a Vietnamese girl, to an English class. After bribing the teacher to let him take over, Cronauer instructs the students in American slang and profanity. When the class is dismissed, he tries to talk to Trinh, but is stopped by her brother, Tuan. Realizing the futility of pursuing her, Cronauer befriends Tuan and takes him to Jimmy Wah's, a local G. I. bar. Two racist soldiers, angered at Tuan's presence, initiate a confrontation that escalates into a brawl. Dickerson reprimands Cronauer for the incident, although his broadcasts continue as normal, gaining popularity from many listeners, in spite of Dickerson's and Hauk's dislike. One afternoon, while relaxing in Jimmy Wah's, Cronauer is pulled outside by Tuan, saying that Trinh wants to see him. Moments later, the building explodes, killing two soldiers and leaving Cronauer shaken. The cause of the explosion is determined to be a bomb. Dickerson declares the news censored, but Cronauer locks himself in the studio and reports it anyway, to Dickerson's outrage. Dickerson cuts off the broadcast, and Cronauer is suspended, to the delight of Hauk and Dickerson. Hauk takes over the show, but his poor attempts at humor and choices of polka music lead to a flood of letters and phone calls demanding that Cronauer be reinstated. Demoralized, Cronauer spends his time drinking and pursuing Trinh, only to be repeatedly rebuffed by her. At the radio station, Taylor intervenes, ordering Hauk to reinstate Cronauer, but he refuses to go back to work. Garlick and Cronauer's vehicle is stopped in a congested street, amid a convoy of soldiers from the 1st Infantry Division heading for Nha Trang, where Garlick persuades him to do an impromptu "broadcast" before they go off to fight. The soldiers' appreciation reminds Cronauer why his job is important, and he returns to work. Dickerson seizes an opportunity to be permanently rid of Cronauer by approving his request to interview soldiers in the field, and routing him through the Viet Cong controlled highway to An Lộc. Cronauer and Garlick's Jeep hits a mine, and they are forced to hide from VC patrols. In Saigon, Tuan learns of the trip after Cronauer fails to show up for English class, and steals a van to go after them. After he finds them, the van breaks down, and they flag down a Marine helicopter to take them back to the city. Back at the base, Dickerson tells Cronauer that he is off the air for good, after Tuan is revealed as a VC operative known as "Phan Duc To", and the one responsible for the bombing of Jimmy Wah's, so Dickerson has arranged for Cronauer's honorable discharge. General Taylor informs Cronauer that, regrettably, he cannot help him, for his friendship with Tuan would damage the reputation of the US Army. After Cronauer leaves, Taylor informs Dickerson that he is being transferred to Guam, citing as the reason his vindictive attitude. Cronauer chases down Tuan, decrying his actions against American soldiers. Emerging from the shadows, Tuan retorts that the U. S. Army devastated his village, thereby making the United States his enemy, but before disappearing again, comments that he still chose to save Cronauer's life at An Lộc, implying that he valued their friendship. On his way to the Tan Son Nhut Air Base with Garlick under military police escort, Cronauer sets up a quick softball game for the students in his English class, and says goodbye to Trinh. He gives a taped farewell message to Garlick and boards the plane; Garlick — taking Cronauer's place as DJ the next morning — plays the tape on the air. It begins with Cronauer exclaiming, "Goodbye, Vietnam! ".

Өндіріс

Фильм 13 миллион долларлық бюджетпен түсірілді. 1979 жылы Адриан Кронауэр AFRS ди-джейі ретіндегі тәжірибесіне негізделген ситком ұсынды. Сол кездегі ең танымал телебағдарламалардың бірі Корея соғысы кезеңіндегі «M*A*S*H» болды, бірақ телеарналар қызығушылық танытпады, себебі олар соғысты комедиялық материал ретінде қарастырмады. Фильмнің дәлдігі туралы пікір білдірген нағыз Адриан Кронауэр: «Мен онымен өте қанағаттандым. Әрине, бұл нақты өмірбаян жазу мақсатында түсірілмеген. Бұл көңіл көтеру үшін жасалған еді, және (Уильямс) менің көптеген тәжірибемді бөліскен Адриан Кронауэр есімді кейіпкерді ойнады. Бірақ ол, шын мәнінде, Робин Уильямстың өзін ойнады». Уильямс фильмдегі Кронауэр бейнесінің тек 5% ғана кейіпкерлік екенін, ал 95% өзі екенін мәлімдеді. Фильмдегі рөлі туралы Кронауэр: «Әскери қызметте болған әркім сізге егер мен сол фильмдегі жағдайлардың жартысын жасасам, қазір Ливенворт түрмесінде отырар едім дейді. Фильмге Голливудтың көптеген қиялы қосылған. Мен Вьетнамда диско-жокей болып жұмыс істедім және бос уақытымда ағылшын тілін оқыттым. Мен Вьетнамнан қуылған жоқпын, бір жылдық мерзімімді толық аяқтадым және құрметпен босатылдым». Фильмдегі ешбір кейіпкер Кронауэр кездескен нақты адамдарға негізделмеген, бірақ ол оларды сол кездегі әскери адамдардың стереотиптері ретінде сипаттады. Мысалы, Кронауэрдің сыныптастарына қатысты тілдерді үйретуі, вьетнамдық әйелді іздеуі және джипінің джунглиде жарылуы – бұл жағдайлар сюжет үшін құрастырылған және Кронауэрмен ешқашан болған емес. Дегенмен, ол жақында ғана тастап кеткен мейрамхананың бомбаға ұшырауына куә болды және оны хабарлауға тыйым салған армия цензурасымен келіспеушілікке ұшырады. Кронауэрдің сөзіне сүйенсек, Левинсон Уильямсқа екеуінің кездесуіне тыйым салған, себебі режиссер «егер Робин мен мен кездессек, Робин менің бейсаналық түрде еліктеуіме кірісіп, кейіпкерін өзгертеді деп қорқыпты». Уильямс пен Кронауэр фильмнің Нью-Йорк премьерасында кездесті.

The film was made on a budget of $13 million. In 1979, Adrian Cronauer pitched a sitcom based on his experiences as an AFRS DJ. Although one of the most popular television programs of the era was the Korean War period piece, M*A*S*H, the networks were not interested, because they did not see war as comedy material. Commenting on the accuracy of the film, the real life Cronauer commented, "I'm very happy with it. Of course, it was never intended to be an accurate point by point biography. It was intended as a piece of entertainment, and (Williams) was playing a character named Adrian Cronauer who shared a lot of my experiences. But actually, he was playing Robin Williams." Williams stated that his portrayal of Cronauer in the film was only about 5% character, 95% himself. Commenting on his portrayal in the film, Cronauer said, "Anybody who has been in the military will tell you that if I did half the things in that movie, I'd still be in Leavenworth right now. A lot of Hollywood imagination went into the movie. I was a disc jockey in Vietnam and I did teach English in my spare time. I was not thrown out of Vietnam; I stayed for my full one year tour and I was honorably discharged." None of the people in the film are based on actual people who Cronauer met, although he described them as stereotypes of military personnel who existed at the time. For the scenes in which Cronauer teaches his class to swear and use "street slang", his pursuit of a Vietnamese woman, and his Jeep being blown up in the jungle, among others, are constructs for the plot and never happened to Cronauer. He did, however, witness the bombing of a restaurant that he had only recently left, and clash with Army censors when prevented from reporting it. According to Cronauer, he and Williams were forbidden by Levinson to meet each other because the director "was afraid that if Robin and I met, that Robin would somehow start to do an unconscious imitation of me, which would change his characterization". Williams and Cronauer eventually met at the film's New York premiere.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes фильмге 48 сыншының пікіріне сүйене отырып 90% балл берді, орташа бағасы 7.4/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Жақсы таң, Вьетнам – маниялық комедия мен тебірентетін драманың үйлесімді қоспасы, Робин Уильямстың актерлік дарынын керемет көрсетеді". Metacritic-те фильмнің бағасы 15 сыншының пікіріне сүйене отырып 67%, бұл "жалпы алғанда жақсы пікірлер" дегенді білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A− бағасын берді (A+ мен F арасындағы шкала бойынша).

"Жақсы таң, Вьетнам" сол жылғы ең табысты фильмдердің бірі болды, 1987 жылғы төртінші ең жоғары кассалық жиынтығына ие болды. Фильм киносыншылардан мақтау алды. "Siskel and Ebert" телешоуындағы Чикаго Сан Таймс газетінен Роджер Эберт және Чикаго Трибьюн газетінен Джин Сискел фильмге "Екі бас бармақ" жүлдесін берді, ал Эберт фильмге төрт жұлдыздың төртеуін берді. Time журналынан Ричард Корлис фильмді "M*A*S*H-тан бері ең жақсы әскери комедия" деп атады және оны жылдың үздік фильмдерінің бірі деп таныды. The New York Times газетінен Винсент Канби фильмді кинематографиялық "шедевр" деп сипаттады және Уильямстың өнерін "шебер актердің жұмысы" деп бағалады. Мақтаудың көп бөлігі Уильямстың рөліне тиді, ол оған "Оскар" сыйлығының "Ең үздік актер" номинациясын әкелді. Бірақ фильмтің қарсыластары да болды. The Washington Post газетінен Хэл Хинсон фильмге теріс пікір берді. Уильямстың актерлігін жоғары бағалағанмен, ол фильмді "міндетті және кемсітетін" деп санады, ал фильмді "ескі Дэнни Кей фильмінің сюжетімен шатастырылған Робин Уильямстың концерттік фильмі" деп түсіндірді.

Ұпай

Алекс Норттың музыкасы Intrada Records компаниясымен 2017 жылы жарық көрді. Толық шығарманың ұзақтығы 17 минутты құрайтындықтан, ол Дэвид Ньюменнің "Дамбо Дроп" операциясы туралы музыкасымен бірге шығарылды.

Келесі жалғасы тоқтатылды

1992 жылы Марк Фрост "Қош келдіңіз, Чикаго" атты сіквел сценарийін жазды. Фильмде Уильямс Кронауер рөлін қайта ойнап, 1968 жылғы Демократиялық ұлттық съезіндегі журналист болар еді. Ақырында жоба Уильямс, Левинсон және Дисней арасындағы фильмнің бағыты туралы келіспеушіліктерге байланысты тоқтатылды.