Мартинус Виллем Бейеринк: Микробиологияның негізін салушысы

Кіріспе

Голланд микробиологы (1851–1931) ∙ өлім орны = Нидерландтың Горссель қаласы ∙ саласы = Микробиология ∙ жұмыс орындары = Вагенинген университеті, Микробиологияның Дельфт мектебі (құрылтайшы) ∙ білім алған жері = Лейден университеті ∙ вирусология, экологиялық микробиология және жалпы микробиологияның негізін қалаушылардың бірі. Вирустың (түс мозаика вирусы) тұжырымдамалық ашылуы. Байыту культивациясы. Биологиялық азот фиксациясы. Сульфатты азайтушы бактериялар. Азот фиксациялайтын бактериялар. Азотобактер (Azotobacter chroococcum). Ризобиум. Desulfovibrio desulfuricans (Spirillum desulfuricans). ∙ сыйлықтары = Левенгук медалі (1905)

Мартинус Виллем Бейеринк (16 наурыз 1851 – 1 қаңтар 1931) – голланд микробиологы және ботанигі, вирусология мен экологиялық микробиологияның негізін қалаушылардың бірі. Ол 1898 жылы вирустарды (бірлесіп) ашқан және оларды "contagium vivum fluidum" деп атаған.

Ерте өмір және білім

Амстердамда туған Бейжеринк Делфт техникалық мектебінде оқыды, 1872 жылы биология саласында диплом алды. 1877 жылы Лейден университетінен ғылым докторы ғылыми дәрежесін алды. Сол кезде Дельфт политехникалық институтының докторлық диссертация қорғау құқығы болмағандықтан, бұл жұмысты Лейден университеті жүзеге асырды. Ол Вагенингендегі ауыл шаруашылығы мектебінде (қазіргі Вагенинген университеті) және кейіннен Дельфт политехникалық институтында (қазіргі Дельфт технологиялық университеті) (1895 жылдан бастап) микробиологиядан сабақ берді. Ол Дельфт микробиология мектебін құрды. Оның ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік микробиологияны зерттеуі биология саласында маңызды жаңалықтарға әкелді. Оның жетістіктері, мүмкін, оның замандастары Роберт Кох пен Луи Пастерге қарағанда артық назар алмаған, себебі Бейжеринк олар сияқты адам ауруларын зерттеген жоқ. 1877 жылы ол өсімдіктердегі ісіктерді талқылаған алғашқы маңызды ғылыми еңбегін жазды. Бұл еңбек кейіннен оның докторлық диссертациясының негізі болды. 1885 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Ғылыми мансап

Ол вирусологияның негізін қалаушылардың бірі саналады. 1898 жылы ол сүзгілік тәжірибелердің нәтижелерін жариялады, оған сәйкес темекі мозаикасы ауруы бактериядан кіші инфекциялық агенттің әсерінен туындайды. Оның нәтижелері Дмитрий Ивановскийдің 1892 жылы жасаған ұқсас байқауымен келісімде болды. Ивановскийден бұрын және Вагенингендегі оның алдыңғысы Адольф Майер сияқты, Бейжеринк те сүзгіленетін инфекциялық агентті өсіре алмады; алайда, ол агенттің тірі өсімдіктерде көбейе алатынын анықтады. Ол жаңа патогенді вирус деп атады, оның бактерия емес екенін көрсету үшін. Бейжеринк вирус табиғатында сұйық екенін айтты және оны "contagium vivum fluidum" (жұқпалы тірі сұйықтық) деп атады. 1935 жылы Венделл Стенли алған темекі мозаикасы вирусының (ТМВ) алғашқы кристалдары, 1939 жылы жасалған ТМВ-ның алғашқы электрондық микрофотографиялары және 1941 жылы жүргізілген ТМВ-ның алғашқы рентгендік кристаллографиялық талдауы вирустың бөлшектік құрылымнан тұратынын дәлелдеді. Бейжеринк сондай-ақ азотты бекіту процесін зерттеді, яғни диатомдық азот газының аммоний иондарына айналып, өсімдіктерге қолжетімді болуын. Бактериялар азотты бекітеді, белгілі бір өсімдіктердің (көкбұршақтардың) тамыр түйіндерінің ішінде тіршілік етеді. Бейжеринк топырақ құнарлылығы мен ауыл шаруашылығы үшін маңызды биохимиялық реакцияны ғана емес, сонымен қатар өсімдіктер мен бактериялар арасындағы симбиоздың архетипік мысалын ашты. Бейжеринк бактериялық сульфатты азайту құбылысын, анаэробты тыныс алудың бір түрін ашты. Ол бактериялардың сульфатты оттегінің орнына соңғы электрон қабылдағыш ретінде пайдалана алатынын білді. Бұл жаңалық қазіргі биогеохимиялық циклдер туралы түсінігімізге маңызды үлес қосты. Spirillum desulfuricans, қазір Desulfovibrio desulfuricans деп аталатын, алғашқы сульфатты азайтатын бактерия Бейжеринкпен оқшауланып, сипатталды. Бейжеринк байыту культивациясын ойлап тапты, бұл қоршаған ортадан микроорганизмдерді зерттеудің негізгі әдісі. Ол жиі қате түрде "барлығы барлық жерде, бірақ орта таңдайды" деген микробиологиялық экология идеясын қалыптастырушы деп есептеледі, бұл сөздерді Лоуренс Баас Беккинг айтқан.

He is considered one of the founders of virology. In 1898, he published results on the filtration experiments demonstrating that tobacco mosaic disease is caused by an infectious agent smaller than a bacterium. His results were in accordance with the similar observation made by Dmitri Ivanovsky in 1892. Like Ivanovsky before him and Adolf Mayer, predecessor at Wageningen, Beijerinck could not culture the filterable infectious agent; however, he concluded that the agent can replicate and multiply in living plants. He named the new pathogen virus to indicate its non bacterial nature. Beijerinck asserted that the virus was somewhat liquid in nature, calling it "contagium vivum fluidum" (contagious living fluid). It was not until the first crystals of the tobacco mosaic virus (TMV) obtained by Wendell Stanley in 1935, the first electron micrographs of TMV produced in 1939 and the first X ray crystallographic analysis of TMV performed in 1941 proved that the virus was particulate. Nitrogen fixation, the process by which diatomic nitrogen gas is converted to ammonium ions and becomes available to plants, was also investigated by Beijerinck. Bacteria perform nitrogen fixation, dwelling inside root nodules of certain plants (legumes). In addition to having discovered a biochemical reaction vital to soil fertility and agriculture, Beijerinck revealed this archetypical example of symbiosis between plants and bacteria. Beijerinck discovered the phenomenon of bacterial sulfate reduction, a form of anaerobic respiration. He learned bacteria could use sulfate as a terminal electron acceptor, instead of oxygen. This discovery has had an important impact on our current understanding of biogeochemical cycles. Spirillum desulfuricans, now known as Desulfovibrio desulfuricans, the first known sulfate reducing bacterium, was isolated and described by Beijerinck. Beijerinck invented the enrichment culture, a fundamental method of studying microbes from the environment. He is often incorrectly credited with framing the microbial ecology idea that "everything is everywhere, but, the environment selects", which was stated by Lourens Baas Becking.

Жеке өмір

Бейжеринк әлеуметтік жағынан ерекше тұлға болды. Ол студенттерге тіл тигізіп, ешқашан үйленбеген және кәсіби байланыстары шамалы болған. Ол сонымен қатар аскетикалық өмір салтымен және ғылым мен неке ұғымдарының үйлеспейтініне сенуімен белгілі болды. Оның студенттері мен олардың ата-аналары арасындағы беделінің төмендігі оны уайымға түсіретін, себебі ол биологияға деген ынтасын оқырмандарға жеткізуді өте жақсы көретін. 1921 жылы, 70 жасқа толғанда Делфт микробиология мектебінен зейнетке шыққаннан кейін, ол Горсселге көшіп, қалған өмірін екі әпкесімен бірге өткізді.

Тану

Бейжеринкия (бактериялар туысы), Бейжеринкиялар (Hyphomicrobiales отбасысы) және Бейжеринк кратері оның құрметіне аталған. Оның есімін еске алу үшін М. В. Бейжеринк вирусология сыйлығы (M. W. Beijerinck Virologie Prijs) табыс етіледі.