Кіріспе

Ертедегі мормондық ілімдерде қара нәсілділер туралы мәліметтер

Ертедегі мормондық ілімдерде африкалық текті қара нәсілділерге қатысты түрлі доктриналар болған. 19 және 20 ғасырлардағы қара нәсілділердің әлеуметтік жағдайы, Батыс христиандығындағы және мормондық кітаптардағы олардың рухани орны туралы мәліметтер күрделі болды. Бастапқыда қара нәсілділер мормондық қауымдардың мүшелері болды және мормондық қауымдар әрқашан түрлі нәсілдерден құралды. Мормондар Миссуриге көшіп келгенде, олар көршілерінің құлдыққа қолдау көрсетуімен бетпе-бет келді. Джозеф Смит қара нәсілділерді құлдыққа салуға қатысты заңдарды сақтады және Хамның қарғысын оның ұрпақтарын құлдыққа салу арқылы "Оңтүстікке қарсы айқайлағандардың барлығына ұят пен мазасыздық келтіретінін" растады. Мормондар Миссуриден қуылғаннан кейін Смит құлдыққа қарсы позициясын нығайтты және бірнеше қара нәсілді ер адамдар LDS діни қызметкерлері болып тағайындалды.

Нью-Йорк дәуірі (1820-шы жылдар мен 1830-шы жылдардың басында)

Соңғы күнгі қасиеттілердің жазбаларында қара терінің Құдайдың қарғысы және белгісі ретінде алғашқы айтылуы 1830 жылы жарық көрген Мормон кітабында кездеседі. Онда ламандықтар деп аталатын бір топ адам туралы сөз болады және олар Құдайға қарсы көтерілгенде "қара терімен" қарғысқа ұшырағандары айтылады. Ламандықтарға қара терінің белгісі қойылды, соның арқасында нефиттер "бұрыс дәстүрлерге араласпай, олардың жойылуына себеп болатын нәрсені сенбеуі үшін" сақталды. Мормон кітабында Иеміз ламандықтар мен нефиттер арасындағы әр түрлі нәсілдік араласуға тыйым салғанын және олардың "Менен және Менің ұрпақтарымнан [нефиттерден] бөлек болулары керек" дегенін жазады. Ламандықтар зұлым деп есептелсе де, уақыт өте келе олар нефиттерден де адал болды. Мормон кітабындағы оқиға бойынша, ламандықтардың бірнеше тобы тәубе етіп, қарғыстан құтылды. Анти-Нефи Лехийлер немесе Аммондықтар "олармен [нефиттермен] байланыс жасады, және Құдайдың қарғысы енді оларды қумайтын болды". Олардың тері түсінің өзгергені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Кейін Мормон кітабында тағы бір ламандықтар тобының дінін өзгерткені және "олардан қарғыс алынып, терілері нефиттер сияқты ақ болғаны, олар нефиттер қатарына қосылып, нефиттер деп аталғаны" жазылған. Көтеріліс жасаған басқаларға да қарғыс салынды. Нефиттердің Амликиттер деп аталатын бір тобы "Құдайға қарсы ашық көтеріліс жасады, сондықтан оларға қарғыс түсуі қажет болды". Амликиттер өздеріне белгі қойды. Осы сәтте автор баяндаманы тоқтатып, былай дейді: "Сіздер олардың өздеріне қарғыстың келгенін көргілеріңізді қалаймын; және осылай, қарғысқа ұшыраған әр адам өзіне өлім жазасын тартады". Соңында ламандықтар "көптеген жағдайда нефиттерден де адал халыққа айналды, олардың сенімдегі беріктігі мен тұрақтылығының арқасында олардың адалдығы басым болды". Мормон кітабында қарғысқа негізделген кемсітушілікке орын берілмеді. Онда Иеміз "өзіне келетіндердің ешқайсысын қабылдамайды, қара және ақ, құл және еркін, еркек және әйел; және ол бұрынғыларды еске алады, және барлығы да Құдай алдында бірдей, яһуди де, басқа ұлттар да" деді. Шындығында, қара терілі адамдарға деген жаман көз бірнеше рет айыпталды, мысалы, төмендегі мысалда: "Әй, бауырластарым, сіздер күнәларыңызға тәубе етіп, жаман жолдан қайтпасаңыз, сіздер Алланың тағының алдында олармен бірге тұрғанда олардың терілері сіздердікінен ақ болады деп қорқамын. Сондықтан, Мен сіздерге Құдайдың сөзін айтамын: енді олардың қара терілері үшін оларды мазақтамаңыз! Сонымен қатар, олардың лас болуы үшін оларды мазақтамаңыз."

Ілияс Әбіл

Жозеф Смит қара нәсілді ерлер мен діни қызметкерлік туралы ешқандай мәлімдеме жасағаны белгілі болмаса да, ол кем дегенде бір қара нәсілді ер адамды ақсақалдыққа бекіту туралы білген. 1836 жылдың 3 наурызында Севедей Колтрин Илияс Абельді бекітті. Алты айдан кейін ол жетпістің дәрежесіне бекітіліп, жетпістің үшінші кворумында қызмет етуге шақырылды. Абель шіркеу үшін алғашқы миссиясын Нью-Йорк пен Үстігі Канадаға орындады. 1836 жылы ол Киртлендтен Наувуға (Иллинойс штаты) көшіп, онда өлгендер үшін шомылдыру рәсіміне қатысты. 1843 жылы Абель тұратын Цинциннати қаласына сапарлаған жоғарғы кеңес оны танымады және қоғамдық беделді сақтау үшін оны Цинциннатидің "афроамерикандық халқына" екінші миссияға шақырды. Абель 1853 жылы Юта аймағындағы басқа соңғы күнгі қасиеттілерге қосылды. Осы кезде Бригам Янг шіркеудің қара нәсілділерге қатысты саясатын ресми түрде қалыптастырған еді. Дегенмен, Абельдің діни қызметкерлігін жоюға немесе оны жетпістің үшінші кворумынан шығаруға тырысқан жоқ. Ол өмірінің соңына дейін кворумда белсенді болып қалды.

Жасыл желім

1829 жылы туған Грин Флейк Джеймс Мэдисон Флейкпен құлдыққа алынды, ЛДС шіркеуіне өтті және 1844 жылы 16 жасында суға батырылды. Ол Флейктер отбасымен бірге Иллинойс штатындағы Навуо қаласына қатысты. Грин өмірі бойы құл ретінде ұсталып тұрды, бірақ шіркеудің мүшесі болды. Отбасылық күнделіктер мен немересінің естеліктерінен Гриннің президент Бригам Янгты Тұзды көл аңғарына жеткізген карета мен аттарды басқарғаны айтылады. Бригам Янг 1854 жылы Флейктің құлдыққа түсуіне нүкте қойды.

Уокер Льюис

Уолкер Льюис – Джозеф Смит қайтыс болғанға дейін мормон дінінің билігіне ие болған тағы бір бос қара адам. Белгілі радикалдық құлдыққа қарсылық көрсететін, епископалдық шіркеудің мүшесі және Массачусетс штатының Лоуэлл және Бостон қалаларындағы Эркин Мүшелердің Бас Шебері болған Льюис шамамен 1842 жылы Соңғы күндердің қасиеттісіне кірді. 1843 жылдың жазында ол Мәліксадық дінінің ақсақалына бекітілді. Оның ұлы Енох Лавджой Льюис де сол шамамен Соңғы күндердің қасиеттілеріне қосылды, ал квакер ақыны Джон Гринлиф Уиттиер 1844 жылдың шілдесі немесе тамызында Джозеф Смит қайтыс болғаннан кейін Лоуэллде жас Енохтың уағыздағанын естіді. 1846 жылдың 18 қыркүйегінде Енох Л. Льюис Массачусетс штатының Кембридж қаласында Мэри Матильда Уэбстер атты ақ мормон әйеліне үйленді. Содан кейін, 1847 жылдың 3 желтоқсанында Янг Зимний квартальдағы Он екі елшінің кворумына былай деді: «Егер олар [Енох пен Матильда] басқа ұлттардан алыс болса, олардың бәрі өлтіріледі – егер олар ұрпақтарын араластырса, бәрі өледі». (Он екі елшінің кворумының хаттамасы, 3 желтоқсан, 1847 жыл, 6–7 беттер, LDS Архивтері.)