Кіріспе

Гринбергер-Хорн-Зейлингер эксперименті немесе GHZ эксперименттері – физикалық эксперименттер класы, олар жергілікті жасырын айнымалылар теориясы мен кванттық механикалық теориядан өте күрт қарама-қайшы болжамдар тудыруға және оларды нақты эксперименттік нәтижелермен тікелей салыстыруға мүмкіндік береді. GHZ эксперименті Белл теңсіздігін тексеруге ұқсас, бірақ екі емес, үш немесе одан да көп байланысқан бөлшектерді пайдаланады. GHZ эксперименттерінің белгілі бір параметрлерімен жергілікті жасырын айнымалылар теориясының және кванттық механиканың болжамдары арасындағы толыққанды қайшылықтарды көрсетуге болады, ал Белл теңсіздігінің сынақтары тек статистикалық сипаттағы қайшылықтарды көрсетеді. Нақты GHZ эксперименттерінің нәтижелері кванттық механиканың болжамдарымен сәйкес келеді. GHZ эксперименттері Дэниел М. Гринбергер, Майкл А. Хорн және Антон Зелингердің (GHZ) құрметіне аталған, олар алғашқыда төрт бақылаушыға қатысты белгілі бір өлшемдерді талдады, кейіннен (Абнер Шимонимен (GHSZ) бірге, Дэвид Мерминнің ұсынысы бойынша) өз аргументтерін үш бақылаушыға қатысты белгілі бір өлшемдерге қолданды.

Теңсіздікті тексеру

Теңсіздікті жаңадан шығарғаннан кейін, GHSZ бір болжам жасауы керек, ол – "әділ іріктеу" болжамы. Нақты детекторлардың тиімсіздігіне байланысты, эксперименттің кейбір сынақтарында үштік бөлшектердің тек біреуі немесе екеуі ғана анықталады. Әділ іріктеу, осы тиімсіздіктердің жасырын айнымалылармен байланысы жоқ деп есептейді; яғни, эксперименттің кез келген жүрісінде нақты анықталған үштіктердің саны, аппаратта тиімсіздік болмаған жағдайда анықталатын үштіктер санына пропорционал болады – аппарат параметрлерінің барлық мүмкін жағдайлары үшін бірдей пропорционалдық константасымен. Осы болжаммен, p(Λ1) аппаратура параметрлерін a2, b2 және c2 деп таңдап, нәтижесі -1 болатын үштіктер санын санап, осы параметрлерде байқалған үштіктердің жалпы санына бөлу арқылы анықтауға болады. Басқа ықтималдықтар да осыған ұқсас тәсілмен анықталады, бұл теңсіздікті тікелей эксперименттік жолмен тексеруге мүмкіндік береді. GHSZ сондай-ақ, детектордың тиімділігі кем дегенде 90,8% болса, әділ іріктеу болжамынан бас тартуға болатынын көрсетеді.