Тұрғын үйге заңсыз кіру қылмысы

Кіріспе

Біреудің мүлкіне заңсыз кіру қылмысы

Бұзып кіру, сондай-ақ бұзып кіру (B&E) және үйді бұзу деп те аталады, бұл рұқсатсыз ғимаратқа немесе басқа да аумақтарға заңсыз кіру, әдетте, одан әрі қылмыстық құқық бұзушылық жасау ниетімен жасалатын әрекет. Мұндай құқық бұзушылық көбінесе ұрлық, қарақшылық, тонау немесе кісі өлтіру болып табылады, бірақ көптеген заң жүйелері бұзып кіру құрамына басқа да қылмыстарды енгізеді. Бұзып кіру жасау – бұл ұрылық жасау, ұрылық сөзінен кері жасалған термин, немесе бұзып кіруге ұрылық жасау. Тағы бір болжам бойынша, бұл сөздің шығу тегі кейінгі латынша "burgare" сөзінен – "бұзу" немесе "бұзып кіру", ал "burgus" – "бекініс" немесе "қамал" деген мағынаны білдіреді. Содан кейін бұл сөз француз және орта ағылшын тілдері арқылы латынша "latro" – "ұры" сөзінің ықпалымен өтіп, қалыптасқан. Британдық "burgle" етістігі – бұл соңғы кезде пайда болған сөз.

Тарих

Үйге кіру туралы ежелгі сілтемелер Хаммурапи кодексінде (No. 21) және Торада (Шығу 22:2) кездеседі. Сэр Эдвард Кок Англия заңдары институтының үшінші бөлімінің 14-тарауында ұрлық қылмысын сипаттайды және осы қылмыстың әртүрлі элементтерін түсіндіреді. Ол бұл қылмысты үйді тонаудан ажыратады, себебі түнде жасалған қылмыс адам демалып жатқандықтан ауыррақ жазаланады. Ол түнді адамның сыртқы келбетін ажырату қиын болатын уақыт деп те сипаттады. «Тәждің істері бойынша өтініштер» еңбегінде, Мэттью Хейл мырза ұрлық пен өрт сөндіруді «тұрғын үйге немесе мекенжайға қарсы» қылмыс ретінде жіктейді. Англия заңдары туралы түсіндірмелердің төртінші кітабының 16-тарауында сэр Уильям Блэкстон қарақшылықты «әрқашан өте ауыр қылмыс ретінде қарастырылған: себебі оның табиғатында қорқыныш тудыратыны ғана емес, сонымен қатар ол тұрғын үй құқығына күшпен басып кіру болып табылады» деп атап көрсетеді.

19 ғасырда ағылшын саясатшылары ағылшын заңын кодификациялау мәселесіне көңіл бөлді. 1826 жылы сэр Роберт Пил ұрылық және басқа да мүлікке қарсы қылмыстар, сондай-ақ адамға қарсы қылмыстарға қатысты заңдарды кодификациялау арқылы көптен бері қолдау көрсеткен реформаларға қол жеткізді. 1861 жылы тағы да реформалар жасалды. Колониялық заң шығарушылар ағылшын реформаларын қабылдады. Алайда, 1880 жылдары Англия парламенті арқылы Қылмыстық кодекс реформалары қабылдауға ұшырамаса, Канада, Үндістан, Жаңа Зеландия және Австралияның әртүрлі штаттары сияқты басқа колониялар өздерінің қылмыстық заңдарын кодификациялады.

Канада

Канадада, үйге заңсыз кіру қылмыстық кодекстің 348-бабымен тыйым салынған. Тұрғын үйге қатысты жасалған жағдайда, ол айыптау арқылы қарастырылатын қылмыс, ал қалған жағдайларда – аралас қылмыс. Үйге заңсыз кіру, басқа айыптау арқылы қарастырылатын қылмысты (ұрлықты қоса алғанда, бірақ оған шектелмейтін) жасау ниетімен бір орынға күштеп кіру ретінде анықталады. Бұл қылмыс Канадада көбінесе "үйге заңсыз кіру" деп аталады, ол өз кезегінде жиі "Б және Е" деп қысқартылады.

Солтүстік Ирландия

Қылмыс 1969 жылғы Ұрлық туралы заңмен (Солтүстік Ирландия) Англия мен Уэльстегідей сипатталады.

Шотландия

Шотландия заңына сәйкес, бұрылу қылмысы деген жоқ. Оның орнына, үйді бұзу арқылы ұрлық жасау, ғимараттың қауіпсіздігін бұзу арқылы жасалған ұрлықты қамтиды. Ол Англия мен Уэльстегі бұрылудың басқа аспектілерін қамтымайды. Бұл қылмыс әдетте жоғары сотта салтанатты тәртіппен қудаланады. Тағы бір қолданылып жүрген жалпы құқық қылмысы – Хамесукен, ол ғимаратқа күшпен кіруді және тұрғынға қатысты жасалған қасақана зорлық-зомбылықты қамтиды. Шотландияда жалпы құқық бойынша жасалатын қылмыстар біртіндеп заңдармен алмастырылуда.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында ұрлық қылмыс немесе құқық бұзушылық ретінде қарастырылады және ол жауапсыз кіру мен ұрлық, ғимаратқа немесе көлік құралына кіру, немесе қандай да бір қылмыс жасау ниетімен заңсыз жүріп-тұруды қамтиды – мысалы, ұрлық емес, вандализм сияқты. Ұрлық кезінде ештеңе ұрланбаса да, бұл заң бойынша қылмыс болып есептеледі. Ғимараттарға ангарлар, сарайлар, қоралар және құс фабрикалары кіреді; қайықтарға, ұшақтарға, жүк көліктеріне, әскери техникаға және теміржол вагондарына да ұрлық жасау мүмкін. Ұрлық, зорлау, өрт сөндіру, адам ұрлау, жеке басын куәландыру немесе азаматтық құқықтарды бұзу сияқты қылмыстардың бір бөлігі болуы мүмкін; шындығында, Уотергейт жанжалындағы «сантехниктер» техникалық тұрғыдан ұрылар еді. Егер кіру заңды мақсаттар үшін рұқсат етілген болса да, қылмыс жасау ниетімен басқа біреудің ғимаратына немесе көлік құралына кіру, кіруге рұқсат тек заңды мақсаттар үшін берілген деген теория бойынша ұрлық болып табылуы мүмкін (мысалы, дүкен ұрысы ұрлықпен қатар, дүкенге ұрлық жасау ниетімен кіргені үшін де сотталуы мүмкін). АҚШ-тағы барлық заңдық анықтамалар сияқты, жоғарыда айтылған сипаттама барлық сот юрисдикциясында қолданылмайды, себебі 50 жеке штаттың қылмыстық кодекстері, сондай-ақ федералды және аумақтық кодекстер күшінде.

Үйге кіру

Үй ішіндегі адамдармен кездесу ниетімен немесе оның нәтижесінде ұрлық жасау "үйге басып кіру" деп аталатын аса ауыр қылмыс болып есептеледі. Үй ішіндегі адамдардан күш қолданып немесе күш қолдану қаупі тудырып мүлікті алып қою немесе алып қоюға талпыну да тонау қылмысы болып табылады.

Түнгі ұрлық

Кейбір штаттарда күндіз жасалған ұрлық техникалық тұрғыдан қарақшылық емес, үйді бұзу болып саналады. АҚШ-тың көптеген аймақтарында қарақшылық үйді бұзудан ауыррақ жазаланады. Мысалы, Калифорнияда қарақшылық бірінші дәрежелі қарақшылық ретінде, ал үйді бұзу екінші дәрежелі қарақшылық ретінде жазаланатын. Калифорнияда қазір тұрғын үйге және коммерциялық ғимаратқа енудің арасында айырма жасалады, тұрғын үйді қарақшылық жасау үшін ауыр жаза қарастырылған. Қарақшылықты үйді бұзудан қатаң жазалайтын штаттарда түн, дәстүрлі түрде, күн батқаннан кейін 30 минуттан бастап, күн шығуға дейін 30 минутқа дейінгі уақыт аралығы ретінде анықталады.

Грузия

Адам, егер заңсыз түрде және ішінде қылмыс жасау немесе ұрлық ету ниетімен, басқа біреудің тұрғын үйіне немесе басқа біреудің тұрғын үйі ретінде пайдалануға арналған ғимаратқа, көлік құралына, теміржол вагонына, су кемесіне немесе басқа да осындай құрылысқа кірсе немесе онда болса, сондай-ақ басқа ғимаратқа, теміржол вагонына, ұшаққа немесе оның бөлмесіне немесе оның кез келген бөлігіне кірсе немесе онда болса, ұрлық жасаған болады. Ұрлық жасағаны үшін бірінші рет сотталған адам кемінде бір жылдан, ең көп дегенде 20 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Осы Кодекстің осы бөлімінде "теміржол вагоны" термині flatcars-тағы тіркемелерді, flatcars-тағы контейнерлерді, теміржол мүлкіндегі тіркемелерді немесе теміржол мүлкіндегі контейнерлерді де қамтиды. О. К. А. § 16 7 1.

Кентукки штаты

Ұрлық және жасауға ниеттенілген қылмыс, егер орындалса, жеке қылмыстар ретінде қарастырылады. Ұрлық – ауыр қылмыс, тіпті жасалмақ болған қылмыс жеңіл қылмыс болған жағдайда да, ал қылмыс жасау ниеті адамның ғимаратқа "заңсыз кірген немесе ішінде болған" кезде туындауы мүмкін, бұл ортақ құқық бойынша берілген анықтаманы кеңейтеді. Оның үш дәрежесі бар. Үшінші дәрежелі ұрлық ең кең таралған түр және кез келген ғимаратқа немесе үй-жайға қатысты қолданылады. Екінші дәрежелі ұрлық ортақ құқық бойынша тұрғын үй элементін сақтайды, ал бірінші дәрежелі ұрлық айыпталушының тұрғын үйде болуын және оның қаруы болуын немесе дене жарақаттары келтіру ниетін талап етеді. Бұған байланысты қылмыс – қылмыстық құқық бұзушылық, ол қылмыс жасау ниетімен емес, ғимараттарға немесе үй-жайларға заңсыз кіруді қамтиды және бұл жеңіл қылмыс немесе үшінші дәрежелі құқық бұзушылық болып табылады. Ұрлық немесе тонау жасау үшін ұрылық құралдарын иелену – жеңіл қылмыс.

Массачусетс штаты

Массачусетс штаты "ұрлық" терминін түнде тұрғын үйге заңсыз кіру және қылмыс жасау ниетімен жасалған әрекетті білдіру үшін қолданады. Ұрлық – жиырма жылға дейін жазаланатын қылмыс; егер ұры қауіпті қарумен кірсе, өмір бойына түрмеге қамалуға жазалануы мүмкін. Тұрғын үй емес, басқа да құрылыстарға заңсыз кіру "бұзу және кіру" деп аталады, ал жазалар құрылыстың түріне қарай өзгеріп отырады.

Мэриленд штаты

Мэриленд штатында қылмыстық құқық кодексінің 6-тарауының 2-тарауында ұрлық қылмысы төрт дәрежеге бөлінеді. Бірінші үш дәрежесі ауыр қылмыс, ал төртінші дәрежесі – қасақана жасалған құқық бұзушылық. Ұрлық немесе зорлық-зомбылық жасау ниетімен тұрғын үйге бұзып кіру – бірінші дәрежелі ұрлық. Ұрлық, өрт сөндіру немесе зорлық-зомбылық жасау ниетімен "қоймаға" (тұрғын үйден басқа ғимарат, сондай-ақ су кемелері, ұшақтар, теміржол вагондары және кемелер) ену – екінші дәрежелі ұрлық. Үшінші дәрежелі ұрлық – қылмыс жасау ниетімен тұрғын үйге бұзып кіру. Қосымша қылмыс жасау ниеті болмаған жағдайда тұрғын үйге немесе қоймаға бұзып кіру – төртінші дәрежелі ұрлық. Бұл дәрежеге бұзу және кіру элементтері болмайтын тағы екі құқық бұзушылық та кіреді: ұрлық жасау ниетімен қойманың немесе тұрғын үйдің ауласына, бағына немесе басқа мүлкіне кіру, немесе ұрлық жасау үшін пайдалану ниетімен ұрлық құралдарын иелену.

Нью-Гэмпшир

Нью-Гэмпшир штатының қылмыстық кодексінде: "Егер адам ғимаратқа немесе пайдаланылып тұрған құрылысқа, немесе оның жеке қорғалған немесе пайдаланылып тұрған бөлігіне ішінде қылмыс жасау ниетімен кірсе, ол ұрлық жасаған болып есептеледі, егер бұл үй-жайлар сол кезде көпшілікке ашық болмаса немесе кіруге рұқсаты немесе артықшылығы болмаса."

Нью-Йорк

Нью-Йорк штатының қылмыстық кодексіне сәйкес, қарақшылық кез келген деңгейде де, тіпті үшінші дәрежеде де ауыр қылмыс болып есептеледі. Егер қылмыскер қауіпті қару сияқты нәрсе қолданса немесе тұрғын үйге енсе, жаза одан да қатаң болады.

Пенсильвания штаты

Пенсильвания штатында, егер дабылған ғимарат немесе құрылыс мәселесі туындаса, ол қудалаудан қорғануға негіз болады.

Вирджиния

Вирджиния штатында ұрлықтың түрлері бар, олар «Жалпы заң бойынша ұрлық» және «Заңды ұрлық» деп сипатталады. Жалпы заң бойынша ұрлық: егер адамдар түнде басқа біреудің үйіне бұзып кірсе, қылмыс жасау немесе 500 доллардан кем сомада ұрлық жасау ниетімен, үшінші санаттағы қылмыс ретінде жазаланатын ұрлық жасаған болып есептеледі; бірақ, егер олар мұндай кіру кезінде қауіпті қарумен қаруланған болса, екінші санаттағы қылмыс жасаған болып есептеледі. Заңды ұрлық: егер адамдар түнде есік бұзбай кірсе, не күндіз есік бұзып кірсе немесе үйге кіріп жасырынса, немесе басқа біреудің тұрғын үйіне немесе оған іргелес жатқан, пайдаланылып жатқан шаруашылық құрылысына кірсе, немесе түнде есік бұзбай кірсе, не кез келген уақытта есік бұзып кірсе немесе кіріп жасырынса, кез келген кеңсеге, дүкенге, құрастырылған үйге, қоймаға, банкке, шіркеуге немесе басқа үйге, немесе кез келген кемеге, қайыққа немесе өзен кемесіне, немесе кез келген теміржол вагонына, немесе автомобильге, жүк көлігіне немесе тіркемеге, егер мұндай автомобиль, жүк көлігі немесе тіркеме адамдардың тұруына арналған болса, кісі өлтіру, зорлау, тонау немесе өрт қою мақсатымен Вирджиния штаты кодексінің 18.2–77, 18.2–79 немесе 18.2–80 баптарын бұза отырып, заңды ұрлық жасаған болып есептеледі, бұл үшінші санаттағы қылмыс болып табылады. Бірақ, егер мұндай адамдар кіру кезінде қауіпті қарумен қаруланған болса, екінші санаттағы қылмыс жасаған болып есептеледі. Сонымен қатар, егер кез келген адам Вирджиния штатының 18.2–90 бабында көрсетілген әрекеттерді ұрлық жасау ниетімен немесе кісі өлтіру, зорлау, тонау немесе өрт қоюдан басқа қылмыс жасау ниетімен, Вирджиния штаты кодексінің 18.2–77, 18.2–79 немесе 18.2–80 баптарын бұза отырып жасаса, немесе егер кез келген адам 18.2–89 немесе 18.2–90 баптарында көрсетілген әрекеттерді шабуыл жасау және дене жарақаттары келтіру ниетімен жасаса, заңды ұрлық жасаған болып есептеледі, онда бір жылдан кем емес, жиырма жылдан аспайтын мерзімге мемлекеттік түзету мекемесінде қамауға алынады, немесе сот алқасының немесе соттың шешімімен он екі айдан аспайтын мерзімге түрмеге қамалуға немесе 2500 доллардан аспайтын айыппұл төлеуге үкім шығарылады, немесе екеуі де қолданылады. Бірақ, егер адамдар кіру кезінде қауіпті қарумен қаруланған болса, екінші санаттағы қылмыс жасаған болып есептеледі. Соңында, егер адамдар күндіз немесе түнде тұрғын үйге бұзып кірсе, шабуыл жасау және дене жарақаттары келтіру немесе заңсыз кіруден басқа (бұл алдыңғы тармаққа жатады) кез келген құқық бұзушылық жасау ниетімен, алтыншы санаттағы қылмыс жасаған болып есептеледі. Бірақ, егер адамдар кіру кезінде қауіпті қарумен қаруланған болса, екінші санаттағы қылмыс жасаған болып есептеледі.

In Virginia, there are degrees of burglary, described as "Common Law Burglary" and "Statutory Burglary". Common Law Burglary is defined as: if any people break and enter the dwelling of another, in the nighttime, with intent to commit a felony or any larceny (theft < $500) therein, shall be guilty of burglary, punishable as a class 3 felony; provided, however, that if such people was armed with a deadly weapon at the time of such entry, they shall be guilty of a class 2 felony. Statutory Burglary is defined as: If any people in the nighttime enter without breaking, or in the daytime break and enter or enter and conceal themselves in a dwelling house or an adjoining, occupied outhouse, or, in the nighttime enter without breaking or at any time break and enter or enter and conceal themselves in any office, shop, manufactured home, storehouse, warehouse, banking house, church or other house, or any ship, vessel or river craft, or any railroad car, or any automobile, truck, or trailer, if such automobile, truck or trailer is used as a dwelling or place of human habitation, with intent to commit murder, rape, robbery or arson in violation of Virginia State code section 18.2–77, 18.2–79, or 18.2–80, shall be deemed guilty of statutory burglary, which offense shall be a class 3 felony. However, if such people were armed with a deadly weapon at the time of such entry, they shall be guilty of a class 2 felony. Additionally, if any people commit any of the acts mentioned in the VA state code section 18.2–90 with intent to commit larceny, or any felony other than murder, rape, robbery or arson in violation of VA state code section 18.2–77, 18.2–79, or 18.2–80, or if any people commit any acts mentioned in 18.2–89 or 18.2–90 with intent to commit assault and battery, shall be guilty of statutory burglary, punishable by confinement in a state correctional facility for not less than one or more than twenty years, or, in the discretion of the jury or the court trying the case without a jury, be confined in jail for a period not exceeding twelve months or fined not more than $2,500, either or both. However, if the people were armed with a deadly weapon at the time of such entry, they shall be guilty of a Class 2 felony. Finally, if any people break and enter a dwelling house while said dwelling is occupied, either in the day or night time, with intent to commit any misdemeanor except assault and battery or trespass (which falls under the previous paragraph), shall be guilty of a class 6 felony. However, if the people were armed with a deadly weapon at the time of such entry, they shall be guilty of a class 2 felony.

Висконсин штаты

Висконсин штатында, егер біреу рұқсатсыз күш қолданып ғимаратқа еніп, ұрлық жасау немесе өзге де ауыр қылмыс жасау ниетімен әрекет етсе, ол ұрлық қылмысы болып есептеледі. Ұрлық құлыпталған жүк көлігіне, автокөлікке, тіркемеге немесе кемеге заңсыз кіру арқылы да жасалуы мүмкін. Егер ұры ұрлық жасаған кезде қауіпті қарумен қаруланған болса немесе ұрлық жасау барысында өзін қаруландырса, онда бұл қылмыс одан да ауыр қылмыс ретінде қарастырылады.

Ұрылардан қорғау

Мүлікті ұрылардан қорғауға қарсы шараларға лақтыруға қарсы бояу, терезелерге арналған қауіпсіздік пленкасы, құлыптар және кілттер, сондай-ақ ұрылар сигнализациясы кіруі мүмкін. Кез келген өлшемдегі иттер қатты қауға сала тұрғындарды ескерте алады, ал ірі иттер немесе бірнеше орташа және кішкентай иттер бұзушыға ауыр дене жарақатын келтіру қаупін тудырады. Кейбір елдерде өзін-өзі қорғау да мүмкін.

Жіктеу

Статистикалық мақсаттар үшін қылмыстың халықаралық жіктелімінің 2015 жылғы наурыз айындағы (1.0) нұсқасы (ICCS) ұрлық-ұрын алуды 0501 бөліміне, 05 бөлімінің «Мүлікке қарсы ғана жасалған әрекеттер» кіші бөліміне (1-деңгейдегі 05 санаты) жатқызады. АҚШ-та ФБР-дің бірыңғай қылмыс есептері ұрлық-ұрын алуды 1-деңгейдегі маңызды қылмыс ретінде жіктемелейді. Австралия және Жаңа Зеландияның стандартты қылмыстар жіктемесінде (ANZSOC) «Заңсыз кіру/ұрлық-ұрын алу, бұзып кіру» үшін жеке жоғары деңгейдегі бөлім (07-бөлім) қарастырылған.