Кіріспе

Бельгиялық иммунолог және микробиолог, медицина бойынша Нобель сыйлығы 1919 жылғы

Жюль Жан Батист Винсент Борде (/b//ɔːr/'/d//eɪ/; ʒyl ʒɑ̃ batist vɛ̃sɑ̃ bɔʁdɛ; 13 маусым 1870 – 6 сәуір 1961) – бельгиялық иммунолог және микробиолог. Бордетелла бактериялар туысы оның құрметіне аталған. Ол 1919 жылы иммунитет саласындағы жаңалықтары үшін физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығына ие болды.

Білім және ерте өмір

Борде Бельгияның Суаньи қаласында дүниеге келген. 1892 жылы Брюссельдің еркін университетінде медицина докторы ғылымын бітірді және 1894 жылы Париждегі Пастер институтында, ақ қан жасушаларының бактерияларды фагоцитоз етуін, яғни жасушалық иммунитеттің бір көрінісін жаңа ғана ашқан Эли Метшниковтың зертханасында жұмыс істей бастады.

Мансап

1895 жылы Борде бактериолиттік әсердің қабылданған спецификалық антиденелердің әсерінен ішкі ортада (in vivo) туа пайда болған сыворотка компоненттерінің болуымен күшті күшейтілетінін ашты, ол оны «алексин» деп атады (бірақ қазір бұл комплемент ретінде белгілі). Төрт жыл өткен соң, 1899 жылы, ол иммундық сарысудың әсерінен шетелдік қызыл қан жасушаларының жарылып немесе «лизияланатын» «гемолиз» деп аталатын ұқсас бұзу процесін сипаттады. 1900 жылы ол Парижді қалдырып, Пастер институты сияқты Брюссельде институт құрды және комплемент әрекетінің механизмдерін зерттеуді жалғастырды. Бұл зерттеулер сифилис диагностикасы үшін серологиялық тесттерді жасауға мүмкіндік берген комплементті бекіту әдістерінің негізі болды (әсіресе, Август фон Вассерманның Вассерман тестін жасауы). Бүгінгі күні осы техника басқа көптеген ауруларды анықтау үшін де қолданылады. Ол Октав Генгумен бірге 1906 жылы Bordetella pertussis бактериясын таза культурада оқшаулап, оны жұқпалы жөтелдің себебі деп санайды. 1907 жылы ол Брюссельдің еркін университетінде бактериология профессоры болды.

Марапаттар мен құрметтер

1916 жылы наурыз айында ол Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі болып сайланды және 1930 жылы олардың Крониян лекциясын оқыды. Осы лекцияда Борде сонымен қатар Феликс д’Эрелл ашқан бактерияларды өлтіретін «көрінбейтін вирустар» – бактериофагтардың жоқ екенін, ал бактериялар аутолиз процесі арқылы өздерін-өз жоятынын тұжырымдады. Бұл теория 1941 жылы Русканың бактериофагтардың алғашқы электрондық микроскоп суреттерін жариялағаннан кейін күшін жойды. Ол иммунитетке қатысты жаңалықтары үшін 1919 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Борде 1961 жылы қайтыс болды және Брюссельдегі Иксель зиратында жерленді. 1919: Бельгия Корольдік ғылым, әдебиет және көркем өнер академиясының мүшесі. 1921: Эдинбург университетінің терапия саласындағы Камерон сыйлығы. Брюссельдегі Борде теміржол станциясы оның құрметіне аталған. Сондай-ақ, Жюль Борде атындағы онкология институты да оның есімімен байланысты.