Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Б.з.д. 3-ғасыр грек академиялық философы
Крантор Академиялық философ
3rd century BC Greek Academic philosopher
Crantor the Academic philosopher
Соли қалалық Крантор (Κράντωρ, gen.: Κράντορος; б.з.д. 276/5 жылы қайтыс болған) – ежегіт грек философы және Ескі академия мүшесі. Ол Платонның еңбектеріне түсіндірмелер жазған алғашқы философ болды.
Crantor of Soli (Κράντωρ, gen.: Κράντορος; died 276/5 BC) was an Ancient Greek philosopher and member of the Old Academy who was the first philosopher to write commentaries on the works of Plato.
Өмір
Крантор б.з.д. 4 ғасырының ортасында, Киликиядағы Соли қаласында (қазіргі Түркия) дүниеге келген болуы мүмкін. Ол философияны оқу үшін Киликиядан Афинаға көшіп келді, онда Ксенократтың шәкірті және Полемонның досы болды, сондай-ақ Ескі Академия философиясының ең көрнекті қолдаушыларының бірі атанды. Ксенократ б.з.д. 314/3 жылы қайтыс болғандықтан, Крантор осы жылға дейін Афинаға келген болуы керек, бірақ оның туған күні белгісіз. Ол Полемон мен оның ізбасары, Полемоннан кейін ғалым атанған Крейттен бұрын қайтыс болды. Оның өліміне сусырау себеп болды. Ол өзінің он екі таланттық мүлкін Арцесилаға қалдырды, ол оның шәкірті болған және кейіннен Крейттің орнын басып, Академия ғалымы атанды.
Crantor was probably born around the middle of the 4th century BC, at Soli in Cilicia (modern day Turkey). He moved from Cilicia to Athens in order to study philosophy, where he became a pupil of Xenocrates and a friend of Polemon, and one of the most distinguished supporters of the philosophy of the older Academy. As Xenocrates died 314/3 BC, Crantor must have come to Athens prior to that year, although the date of his birth is not known. He died before both Polemon and Crates, who succeeded Polemon as scholarch. Dropsy was the cause of his death. He left his fortune, which amounted to twelve talents, to Arcesilaus, who had been his pupil and who later succeeded Crates as scholarch of the Academy.
Жазбалар
Оның еңбектері өте көп болған, бірақ олардың тек үзінділері ғана сақталған. Олардың бастысы – моральдық мәселелерге арналған еңбектер болғандықтан, Гораций оны Хрисиппен бірге моральдық философ ретінде санайды және Крантордың жазбалары сол кезде Римде кеңінен танылып, көп оқылғандығын көрсететіндей айтады. Ол поэзия саласында да қол сынаған; Диоген Лаерттің айтуынша, ол өлеңдер жинағын мөрлеп, туған қаласы Солидегі Афина храмына сақтап қойған. Сондықтан ақын Театет оны эпитафиясында Музалардың досы деп атаған, сондай-ақ Гомер мен Еврипидті ең сүйікті ақындары деп білген.
His works were very numerous; but of these, only fragments have been preserved. They appear to have related principally to moral subjects, and, accordingly, Horace classes him with Chrysippus as a moral philosopher, and speaks of him in a manner which proves that the writings of Crantor were much read and generally known in Rome at that time. He also made some attempts at poetry; and Diogenes Laërtius relates, that, after sealing up a collection of his poems, he deposited them in the temple of Athena in his native city, Soli. He is accordingly called by the poet Theaetetus, in an epitaph which he composed upon him, the friend of the Muses; and that his chief favorites among the poets were Homer and Euripides.
Қайғы туралы
Римде Крантордың ең танымал еңбегі "Қайғы туралы" (De Luctu, Περὶ Πένθους) болды, ол досы Гиппоклға ұлының қазасына орай арналған, және Цицерон өзінің Тускул пікірлерінде оған көп сіңірген көрінеді. Цицеронның сөзіне қарағанда, стоик философ Панатий оны "алтын" еңбек деп атаған, оны әр сөзін жаттап алуға лайық деп білген. Цицерон қызы Туллияның қазасы туралы жазған танымал "Жұбату" еңбегін жазғанда да осы еңбекten көп пайдаланған. Одан бірнеше үзінділер Псевдо-Плутархтың Аполлонийге арналған "Жұбату" трактатында сақталған, ол бізге жеткен. Крантор этикаға ерекше назар бөлді және "жақсы" нәрселерді мына ретпен жинақтады: ізгілік, денсаулық, қуаныш, байлық.
The most popular of Crantor's works in Rome seems to have been that "On Grief" (De Luctu, Περὶ Πένθους), which was addressed to his friend Hippocles on the death of his son, and from which Cicero seems to have heavily relied upon in his Tusculan Disputations. According to Cicero, the Stoic philosopher Panaetius called it a "golden" work, which deserved to be learnt by heart word for word. Cicero also made great use of it while writing his celebrated Consolatio on the death of his daughter, Tullia. Several extracts from it are preserved in Pseudo Plutarch's treatise on Consolation addressed to Apollonius, which has come down to us. Crantor paid special attention to ethics, and arranged "good" things in the following order virtue, health, pleasure, riches.
Платон туралы түсініктемелер
Диоген Лаертий Крантор 30 000 жолдан тұратын түсіндірмелер (ύπομνήματα) қалдырғанын айтады, бірақ олардың тек үзінділері ғана сақталған. Крантор Платон академиясының Платонның еңбектеріне түсініктеме жазған тұңғыш мүшесі болған сияқты; Прокл Кранторға «Тимейге» алғашқы түсініктеме жазумен байланыстырады, ал Александриялық Эудор өзінің түсініктемесінде Крантордың еңбегін пайдаланған, ол өз кезегінде Плутарх арқылы сақталған.
Diogenes Laërtius says that Crantor left behind 30,000 lines of Commentaries (ύπομνήματα), but of these only fragments have been preserved. Crantor seems to have been the first member of the Platonic academy to write commentaries on the works of Plato; Proclus credits Crantor with the first commentary on the Timaeus, and Eudorus of Alexandria makes use of Crantor's work in his own commentary, which is in turn preserved by Plutarch.