Инженерлік суреттер: Техникалық талаптарды белгілеу
Engineering drawing
Инженерлік суреттер: бөлшектерді жасау үшін қажетті геометрияны көрсетеді. Монтаждық суреттер жинақталған конструкцияларды түсіндіреді. Техникалық құжаттама.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инженерлік сызба – жасалған бұйымдарға қойылатын талаптарды анықтау үшін қолданылатын техникалық сызбаның түрі.
Type of technical drawing used to define requirements for engineered items
Инженерлік сызба – нысан туралы ақпаратты жеткізуге арналған техникалық сызба. Оның кең таралған қолданылуы – бөлшектің құрылысы үшін қажетті геометрияны көрсету, мұндай сызба детальдық сызба деп аталады. Тіпті қарапайым бөлшекті толық сипаттау үшін әдетте бірнеше сызба қажет болады. Бұл сызбалар "бас сызба" арқылы байланысады. Бұл "бас сызба" көбінесе құрастыру сызбасы деп аталады. Құрастыру сызбасы келесі детальдық бөлшектердің сызба нөмірлерін, қажетті санын, құрылыс материалдарын және жеке элементтерді анықтауға арналған 3D бейнелерді көрсетеді. Көбінесе пиктографиялық бейнелерден тұрса да, ықшамдық үшін аббревиатуралар мен символдар қолданылады, ал қажетті ақпаратты жеткізу үшін қосымша мәтіндік түсіндірмелер де берілуі мүмкін. Инженерлік сызбаларды жасау процесі жиі техникалық сызба салу немесе жобалау деп аталады. Сызыбаларда әдетте бөлшектің бірнеше проекциясы болады, сондай-ақ толықтыру үшін қосымша эскиздер қосылуы мүмкін. Әдетте, тек қана қажетті ақпарат көрсетіледі. Мөлшер сияқты маңызды ақпарат әдетте сызыбада бір рет ғана көрсетіледі, артық айтудан және қарама-қайшылықтардан сақтану үшін. Бөлшектің өндірілуіне және жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін маңызды мөлшерлерге қатысты тиісті толеранстар беріледі. Инженерлік сызбадағы ақпарат негізінде егжей-тегжейлі өндірістік сызбалар жасалуы мүмкін. Сызыбалардың ақпараттық блогында немесе атау тақтасында сызбаны салған адам, оны бекіткен адам, өлшем бірліктері, проекциялардың мағынасы, сызбаның атауы және сызбаның нөмірі көрсетіледі.
An engineering drawing is a type of technical drawing that is used to convey information about an object. A common use is to specify the geometry necessary for the construction of a component and is called a detail drawing. Usually, a number of drawings are necessary to completely specify even a simple component. These drawings are linked together by a "master drawing." This "master drawing" is more commonly known as an assembly drawing. The assembly drawing gives the drawing numbers of the subsequent detailed components, quantities required, construction materials and possibly 3D images that can be used to locate individual items. Although mostly consisting of pictographic representations, abbreviations and symbols are used for brevity and additional textual explanations may also be provided to convey the necessary information. The process of producing engineering drawings is often referred to as technical drawing or drafting (draughting). Drawings typically contain multiple views of a component, although additional scratch views may be added of details for further explanation. Only the information that is a requirement is typically specified. Key information such as dimensions is usually only specified in one place on a drawing, avoiding redundancy and the possibility of inconsistency. Suitable tolerances are given for critical dimensions to allow the component to be manufactured and function. More detailed production drawings may be produced based on the information given in an engineering drawing. Drawings have an information box or title block containing who drew the drawing, who approved it, units of dimensions, meaning of views, the title of the drawing and the drawing number.
Тарих
Техникалық сурет ежелден пайда болған. Ренессанс дәуірінде күрделі техникалық суреттер жасалған, мысалы Леонардо да Винчидің суреттері. Қазіргі заманғы инженерлік сызба, орфографиялық проекция және масштабтың нақты талаптарымен бірге, Францияда өнеркәсіптік революцияның бастапқы кезеңінде пайда болды. Л. Т. К. Ролттың Изамбард Кингдом Брунелдің өмірбаянында оның әкесі Марк Изамбард Брунел туралы былай делінген: «Марк жасаған блоктарды құрастыру машиналарын (1799 ж.) суреттері, олар бейнелеген машиналардан гөрі британдық инженерлік техникаға әлдеқайда үлкен үлес қосыпты. Ол үш өлшемді нысандарды екі өлшемді жазықтықта бейнелеу өнерін меңгергендігін болжауға болады, біз бұл өнерді механикалық сурет деп атаймыз. Бұл өнерді 1765 жылы Мезиердегі Гаспар Монж жасаған, бірақ 1794 жылға дейін әскери құпия болып сақталған, сондықтан Англияда белгісіз болды». Осылайша, сол жақ көрініс сол жаққа, ал жоғарғы көрініс жоғарғы жаққа орналастырылады; ал 3D нысанының алдыңғы жағына жақын ерекшеліктер суреттегі алдыңғы көрініске жақын болады. Үшінші бұрыш проекциясы негізінен АҚШ және Канадада қолданылады, онда ASME Y14.3M стандартына сәйкес бұл стандартты проекция жүйесі болып табылады. XIX ғасырдың соңына дейін Солтүстік Америкада да, Еуропада да бірінші бұрыш проекциясы қалыпты жағдай болды; бірақ 1890 жылдар шамасында үшінші бұрыш проекциясы Солтүстік Американың инженерлік және өндіріс орталықтарында кеңінен таралып, қалыпты конвенцияға айналды. Әдетте, барлық қажетті ақпаратты анық және экономикалық тұрғыдан жеткілікті түрде беру үшін ғана қажетті көріністердің саны қолданылады. Алдыңғы, жоғарғы және оң жақ көріністер әдетте негізгі көріністер тобы болып саналады, бірақ нақты дизайнның қажеттіліктеріне байланысты көріністердің кез келген комбинациясы қолданылуы мүмкін. Алты негізгі көрініске (алдыңғы, артқы, жоғарғы, төменгі, оң жақ, сол жақ) қоса, бөлшектің анықтамасы мен оның түсіндірілуіне қызмет ететін қосымша көріністер немесе қималар да қосылуы мүмкін. Көрініс сызықтары немесе қима сызықтары («А А», «Б Б» т.б. белгіленген жебелермен) қарау немесе қиманың бағытын және орнын анықтайды. Кейде суретте көріністі немесе қиманы қай аймақта табуға болатыны туралы ескерту жазылады.
Technical drawing has existed since ancient times. Complex technical drawings were made in renaissance times, such as the drawings of Leonardo da Vinci. Modern engineering drawing, with its precise conventions of orthographic projection and scale, arose in France at a time when the Industrial Revolution was in its infancy. L. T. C. Rolt's biography of Isambard Kingdom Brunel says of his father, Marc Isambard Brunel, that "It seems fairly certain that Marc's drawings of his block making machinery (in 1799) made a contribution to British engineering technique much greater than the machines they represented. For it is safe to assume that he had mastered the art of presenting three dimensional objects in a two dimensional plane which we now call mechanical drawing. It had been evolved by Gaspard Monge of Mezieres in 1765 but had remained a military secret until 1794 and was therefore unknown in England." Thus the left view is placed on the left and the top view on the top; and the features closest to the front of the 3D object will appear closest to the front view in the drawing. Third angle projection is primarily used in the United States and Canada, where it is the default projection system according to ASME standard ASME Y14.3M. Until the late 19th century, first angle projection was the norm in North America as well as Europe; but circa the 1890s, third angle projection spread throughout the North American engineering and manufacturing communities to the point of becoming a widely followed convention, Generally only as many views are used as are necessary to convey all needed information clearly and economically. The front, top, and right side views are commonly considered the core group of views included by default, but any combination of views may be used depending on the needs of the particular design. In addition to the six principal views (front, back, top, bottom, right side, left side), any auxiliary views or sections may be included as serve the purposes of part definition and its communication. View lines or section lines (lines with arrows marked "A A", "B B", etc.) define the direction and location of viewing or sectioning. Sometimes a note tells the reader in which zone(s) of the drawing to find the view or section.
Қосалқы көріністер
Қосалқы көрініс – алты негізгі көріністің біріне емес, кез келген жазықтыққа проекцияланған орфографиялық көрініс. Мұндай көріністер әдетте нысанда еңіс жазықтық болғанда қолданылады. Қосалқы көрініс пайдалану еңіс жазықтықты (және басқа да маңызды элементтерді) олардың нақты мөлшері мен пішінінде көрсетуге мүмкіндік береді. Инженерлік сызбадағы кез келген элементтің нақты мөлшері мен пішінін білу үшін, бақылау сызығы (LOS) сілтеме жазықтығына перпендикуляр болуы керек. Ол үш өлшемді нысан сияқты бейнеленеді. Қосалқы көріністер көбінесе аксонометриялық проекцияны қолданады. Егер өздігінен ғана болса, мұндай көріністер кейде бейнелеулер деп аталады.
An auxiliary view is an orthographic view that is projected into any plane other than one of the six primary views. These views are typically used when an object contains some sort of inclined plane. Using the auxiliary view allows for that inclined plane (and any other significant features) to be projected in their true size and shape. The true size and shape of any feature in an engineering drawing can only be known when the Line of Sight (LOS) is perpendicular to the plane being referenced. It is shown like a three dimensional object. Auxiliary views tend to make use of axonometric projection. When existing all by themselves, auxiliary views are sometimes known as pictorials.
Бөлімнің көзқарасы
Тақырыпты кесу жазықтығы бойынша бастапқы нысанның көлденең қимасын көрсететін жобаланған көріністер (қосалқы немесе көп көрініс). Бұл көріністер әдетте ішкі ерекшеліктерді қалыпты проекцияларға немесе жасырын сызықтарға қарағанда анық көрсету үшін қолданылады, сонымен қатар жасырын сызықтардың санын азайтуға көмектеседі. Жинастыру сызбаларында аппараттық құраушылар (мысалы, гайкалар, бұрандалар, шайбалар) әдетте қиылыспайды. Кескіш көрініс – нысанның жартылай бүйірлік көрінісі.
Projected views (either Auxiliary or Multi view) which show a cross section of the source object along the specified cut plane. These views are commonly used to show internal features with more clarity than regular projections or hidden lines, it also helps reducing number of hidden lines. In assembly drawings, hardware components (e. g. nuts, screws, washers) are typically not sectioned. Section view is a half side view of object.
Өлшемі
Жоспарлар әдетте "өлшемдік суреттер" болып табылады, яғни жоспарлар орынның немесе нысанның нақты өлшемдеріне қатысты белгілі бір пропорцияда салынады. Бір жиынтықтағы әртүрлі суреттер үшін әртүрлі масштабтар қолданылуы мүмкін. Мысалы, қабат жоспары 1:50 (1:48 немесе 1/4″ = 1′ 0″) масштабта, ал егжей-тегжейлі көрініс 1:25 (1:24 немесе 1/2″ = 1′ 0″) масштабта салынуы мүмкін. Сыртқы жоспарлар көбінесе 1:200 немесе 1:100 масштабта жасалады. Масштаб – инженерлік суреттерді қолданудағы маңызды мәселе. Бір жағынан, инженерлік суреттер стандартталған, математикалық тұрғыдан нақты проекциялау әдістері мен ережелерін қолдану арқылы жасалады. Сондықтан инженерлік сурет нысанның өлшемдерін, пішінін, формасын, элементтер арасындағы пропорцияларын және т.б. дәл бейнелеу үшін көп күш жұмсалады. Алайда, екінші жағынан, инженерлік суреттердегі тағы бір маңызды қағида бар, ол осы күш-жігерге қарама-қарсы келеді – пайдаланушылар белгіленбеген өлшемді анықтау үшін суретті масштабтауға болмайды. Бұл қатаң ескерту суреттерде жиі қайталанады, титулдық блоктағы стандартты жазба арқылы пайдаланушыға "СУРЕТТІ МАШТАБТАУҒА БОЛМАЙДЫ" деп ескертеді. Осы екі көзқарас қатар өмір сүруіне себеп мынадай: Бірінші қағида – суреттер мұқият және дәл жасалады – инженерлік суреттердің негізгі мақсатына қызмет етеді, ол – бөлшектің сипаттамасын және қабылдау критерийлерін табысты жеткізу, соның ішінде "бөлшек дұрыс жасалған жағдайда қалай көрінуі керек" дегенді қамтиды. Осы мақсатқа қызмет ету арқасында суретті масштабтауға және дәл өлшем алуға болады. Сондықтан, бір өлшемді білу үшін, ол белгіленбеген жағдайда, оны табуға үлкен құштарлық пайда болады. Екінші қағида – суретті масштабтау көбінесе жұмыс істесе де, оны ешқашан жасамау керек – бірнеше мақсатқа қызмет етеді, мысалы, дизайндық шешімді анықтау құқығы кімде екенін анықтау және бастапқыда масштабталмаған суреттің қате масштабталуын болдырмау (әдетте "масштабталмаған сурет" немесе "масштаб: NTS" деп белгіленеді). Пайдаланушыға суретті масштабтауға тыйым салынған жағдайда, ол инженерге жүгінуі керек (масштабтау арқылы табуға болатын жауаптар үшін), және ол қате масштабтауға болмайтын нәрсені қате масштабтамайды. Бірақ, CAD және MBD дәуірінің келуі осыдан ондаған жылдар бұрын қалыптасқан осы болжамдарға күдік тудырады. Егер бөлшектің сипаттамасы математикалық түрде қатты модель арқылы анықталса, модельді сұрауға болмайды деген мәлімдеме абсурд болады; өйткені бөлшектің сипаттамасы осылай анықталғанда, сурет немесе модель "масштабталмаған" болуы мүмкін емес. 2D қарындаш суреті дәл емес қысқартылуы және бұрмалануы мүмкін (осылайша масштабқа сәйкес емес), бірақ белгіленген өлшемдер ғана қолданылатын жағдайда және пайдаланушы суретті масштабтамаса, ол әлі де толыққанды жарамды бөлшектің сипаттамасы болып табылады. Себебі, сурет пен белгілер шын мәнінде қалаған нәрсенің нақты көшірмесі емес, оның символы болып табылады. (Мысалы, ашық түрде дөңгелек емес тесіктің эскизі, егер таңбасында "10 мм DIA" деп жазылған болса, бөлшекті шын дөңгелек тесік ретінде дәл анықтайды, өйткені "DIA" пайдаланушыға қисық сызылған шеңбердің толық шеңберді білдіретін символ екенін аңғартады.) Бірақ егер математикалық модель – негізінен, векторлық графика – бөлшектің ресми сипаттамасы деп жарияланса, онда "суретті масштабтаудың" кез келген мөлшері мағыналы болуы мүмкін; модельде қате болуы мүмкін, яғни ниет етілген нәрсе бейнеленбеген (модельделмеген); бірақ "масштабталмаған" типіндегі қате болмайды, өйткені математикалық векторлар мен қисықтар бөлшектің белгілерінің символдары емес, нақты көшірмелері болып табылады. Тіпті 2D суреттермен жұмыс істегенде де, өндіріс әлемі адамдар баспаға жазылған масштабтық қатынасқа назар аударған немесе оның дәлдігіне сенген кезден бері өзгерді. Бұрын принтерлер график құралында дәл масштабтық қатынастар бойынша сызылған, ал пайдаланушы 15 мм ұзындығындағы сызбаның 30 мм өлшеміне сәйкес келетінін білуі мүмкін, өйткені сызбада "1:2" деп жазылған. Бүгінде, барлық жерде орналасқан үстел баспасы дәуірінде, түпнұсқа суреттер немесе масштабталған баспалар көбінесе сканерде сканерленеді және PDF файлы ретінде сақталады, содан кейін пайдаланушы ыңғайлы деп тапқан пайыздық ұлғайтумен басылады (мысалы, "қағаз өлшеміне сәйкес"), пайдаланушылар титулдық блоктағы "масштаб" деген жазбада көрсетілген масштабтық қатынасқа көңіл бөлмейді. Ал "суретті масштабтауға болмайды" ережесі бойынша, оларға ол көп пайда бермеген.
Plans are usually "scale drawings", meaning that the plans are drawn at specific ratio relative to the actual size of the place or object. Various scales may be used for different drawings in a set. For example, a floor plan may be drawn at 1:50 (1:48 or 1/4″ = 1′ 0″) whereas a detailed view may be drawn at 1:25 (1:24 or 1/2″ = 1′ 0″). Site plans are often drawn at 1:200 or 1:100. Scale is a nuanced subject in the use of engineering drawings. On one hand, it is a general principle of engineering drawings that they are projected using standardized, mathematically certain projection methods and rules. Thus, great effort is put into having an engineering drawing accurately depict size, shape, form, aspect ratios between features, and so on. And yet, on the other hand, there is another general principle of engineering drawing that nearly diametrically opposes all this effort and intent—that is, the principle that users are not to scale the drawing to infer a dimension not labeled. This stern admonition is often repeated on drawings, via a boilerplate note in the title block telling the user, "DO NOT SCALE DRAWING." The explanation for why these two nearly opposite principles can coexist is as follows. The first principle—that drawings will be made so carefully and accurately—serves the prime goal of why engineering drawing even exists, which is successfully communicating part definition and acceptance criteria—including "what the part should look like if you've made it correctly." The service of this goal is what creates a drawing that one even could scale and get an accurate dimension thereby. And thus the great temptation to do so, when a dimension is wanted but was not labeled. The second principle—that even though scaling the drawing will usually work, one should nevertheless never do it—serves several goals, such as enforcing total clarity regarding who has authority to discern design intent, and preventing erroneous scaling of a drawing that was never drawn to scale to begin with (which is typically labeled "drawing not to scale" or "scale: NTS"). When a user is forbidden from scaling the drawing, s/he must turn instead to the engineer (for the answers that the scaling would seek), and s/he will never erroneously scale something that is inherently unable to be accurately scaled. But in some ways, the advent of the CAD and MBD era challenges these assumptions that were formed many decades ago. When part definition is defined mathematically via a solid model, the assertion that one cannot interrogate the model—the direct analog of "scaling the drawing"—becomes ridiculous; because when part definition is defined this way, it is not possible for a drawing or model to be "not to scale". A 2D pencil drawing can be inaccurately foreshortened and skewed (and thus not to scale), yet still be a completely valid part definition as long as the labeled dimensions are the only dimensions used, and no scaling of the drawing by the user occurs. This is because what the drawing and labels convey is in reality a symbol of what is wanted, rather than a true replica of it. (For example, a sketch of a hole that is clearly not round still accurately defines the part as having a true round hole, as long as the label says "10mm DIA", because the "DIA" implicitly but objectively tells the user that the skewed drawn circle is a symbol representing a perfect circle.) But if a mathematical model—essentially, a vector graphic—is declared to be the official definition of the part, then any amount of "scaling the drawing" can make sense; there may still be an error in the model, in the sense that what was intended is not depicted (modeled); but there can be no error of the "not to scale" type—because the mathematical vectors and curves are replicas, not symbols, of the part features. Even in dealing with 2D drawings, the manufacturing world has changed since the days when people paid attention to the scale ratio claimed on the print, or counted on its accuracy. In the past, prints were plotted on a plotter to exact scale ratios, and the user could know that a line on the drawing 15mm long corresponded to a 30mm part dimension because the drawing said "1:2" in the "scale" box of the title block. Today, in the era of ubiquitous desktop printing, where original drawings or scaled prints are often scanned on a scanner and saved as a PDF file, which is then printed at any percent magnification that the user deems handy (such as "fit to paper size"), users have pretty much given up caring what scale ratio is claimed in the "scale" box of the title block. Which, under the rule of "do not scale drawing", never really did that much for them anyway.
Өлшемін көрсету
Қажетті өлшемдер өлшемдерді пайдалану арқылы көрсетіледі. Екі түрдегі стандартталған өлшемдермен қашықтықтарды көрсетуге болады: сызықтық және координаталық. Сызықтық өлшемдерде екі параллель сызық, "ұзарту сызықтары" деп аталады, екі элемент арасындағы қашықтықта орналасқан және әр элементте көрсетіледі. Ұзарту сызықтарына перпендикуляр, екі басында жебелері бар "өлшем сызығы" деп аталатын сызық, ұзарту сызықтары арасында және олармен шектеседі. Қашықтық өлшем сызығының ортасында, оған жақын немесе оған арналған бос орында сандық түрде көрсетіледі. Координаталық өлшемдерде бір көлденең және бір тік ұзарту сызығы бүкіл сурет үшін бастапқы нүктені белгілейді. Бастапқы нүкте осы ұзарту сызықтарының соңында орналасқан нөлдермен анықталады. X және y осьтері бойынша басқа элементтерге дейінгі қашықтықтар басқа ұзарту сызықтары арқылы көрсетіледі, ал қашықтықтар олардың соңында сандық түрде көрсетіледі. Дөңгелек элементтердің өлшемдері диаметрлік немесе радиустық өлшемдерді пайдалану арқылы көрсетіледі. Радиустық өлшемдер "R" әрпімен, одан кейін радиус мәнімен көрсетіледі; диаметрлік өлшемдер диаметр символы деп аталатын, көлденеңінен өткен диагональдық сызығы бар шеңберді, одан кейін диаметр мәнін пайдаланады. Диаметрлік және радиустық өлшемдермен бірге, дөңгелек элементке бағытталған жебесі бар радиалды сызық, "көрсеткіш" деп аталады, қолданылады. Өлшемдердің барлық түрлері әдетте екі бөліктен тұрады: номиналды мән, бұл элементтің "идеалдық" өлшемі, және толеранттылық, бұл мәннің номиналдыдан жоғары немесе төмен қанша өзгері мүмкін екенін көрсетеді. Геометриялық өлшемдеу және толеранттылық – бұл объектінің функционалдық геометриясын анықтау әдісі.
The required sizes of features are conveyed through use of dimensions. Distances may be indicated with either of two standardized forms of dimension: linear and ordinate. With linear dimensions, two parallel lines, called "extension lines," spaced at the distance between two features, are shown at each of the features. A line perpendicular to the extension lines, called a "dimension line," with arrows at its endpoints, is shown between, and terminating at, the extension lines. The distance is indicated numerically at the midpoint of the dimension line, either adjacent to it, or in a gap provided for it. With ordinate dimensions, one horizontal and one vertical extension line establish an origin for the entire view. The origin is identified with zeroes placed at the ends of these extension lines. Distances along the x and y axes to other features are specified using other extension lines, with the distances indicated numerically at their ends. Sizes of circular features are indicated using either diametral or radial dimensions. Radial dimensions use an "R" followed by the value for the radius; Diametral dimensions use a circle with forward leaning diagonal line through it, called the diameter symbol, followed by the value for the diameter. A radially aligned line with arrowhead pointing to the circular feature, called a leader, is used in conjunction with both diametral and radial dimensions. All types of dimensions are typically composed of two parts: the nominal value, which is the "ideal" size of the feature, and the tolerance, which specifies the amount that the value may vary above and below the nominal. Geometric dimensioning and tolerancing is a method of specifying the functional geometry of an object.
Сызбалардың өлшемдері
Суреттердің өлшемдері әдетте екі түрлі стандартқа сәйкес келеді: ISO (әлемдік стандарт) немесе ANSI/ASME Y14.1 (американдық). Метрлік сызба өлшемдері халықаралық қағаз өлшемдерімен сәйкес келеді. Бұл әдістер ХХ ғасырдың екінші жартысында фотокөшіру арзан болған кезде одан әрі жетілдірілді. Инженерлік сызбаларды орынды ысырап етпей, келесі үлкен (немесе тиісінше кіші) қағаз өлшеміне екі есе (немесе жартысына) көбейтуге болады. Метриялық техникалық қаламдардың өлшемдері де сондай етіп таңдалды, қалам ұшының ені шамамен 2-нің квадрат түбіріне тең көбейтіліп, егжей-тегжейлі өзгерістер немесе сызба түзетулерін енгізуге мүмкіндік берді. Толық жиынтықтағы қаламдардың ұштарының өлшемдері: 0.13, 0.18, 0.25, 0.35, 0.5, 0.7, 1.0, 1.5 және 2.0 мм. Дегенмен, Халықаралық Стандарттау Ұйымы (ISO) төрт қалам енін белгілеп, әрқайсысына түс кодысын тағайындады: 0.25 (ақ), 0.35 (сары), 0.5 (қоңыр), 0.7 (көк); бұл ұштар мәтін биіктігінің әртүрлі өлшемдерімен және ISO қағаз өлшемдерімен байланысты сызықтарды жасады. Барлық ISO қағаз өлшемдерінің арақатынасы бірдей – 1:√2, яғни, белгілі бір өлшемге арналған құжатты кез келген басқа өлшемге ұлғайтуға немесе кішірейтуге болады және ол мүмікін ең жақсы сәйкес келеді. Өлшемді өзгертудің оңайлығын ескере отырып, әдетте, белгілі бір құжатты әртүрлі өлшемдегі қағазға көшіру немесе басып шығару орын алады, әсіресе серияда, мысалы, A3 сызбасын A2-ге дейін ұлғайтуға немесе A4-ке дейін кішірейтуге болады. АҚШ-тағы дәстүрлі "A өлшемі" "хат" өлшемімен, ал "B өлшемі" "ledger" немесе "tabloid" өлшемімен сәйкес келеді. Бұрын Ұлыбританиядағы қағаз өлшемдері де болған, олар әріптік-сандық белгілеулердің орнына аттармен аталатын. Американдық Механикалық Инженерлер Қоғамы (ASME) ANSI/ASME Y14.1, Y14.2, Y14.3 және Y14.5 стандарттары АҚШ-та жиі сілтеме жасалады.
Sizes of drawings typically comply with either of two different standards, ISO (World Standard) or ANSI/ASME Y14.1 (American). The metric drawing sizes correspond to international paper sizes. These developed further refinements in the second half of the twentieth century, when photocopying became cheap. Engineering drawings could be readily doubled (or halved) in size and put on the next larger (or, respectively, smaller) size of paper with no waste of space. And the metric technical pens were chosen in sizes so that one could add detail or drafting changes with a pen width changing by approximately a factor of the square root of 2. A full set of pens would have the following nib sizes: 0.13, 0.18, 0.25, 0.35, 0.5, 0.7, 1.0, 1.5, and 2.0 mm. However, the International Organization for Standardization (ISO) called for four pen widths and set a colour code for each: 0.25 (white), 0.35 (yellow), 0.5 (brown), 0.7 (blue); these nibs produced lines that related to various text character heights and the ISO paper sizes. All ISO paper sizes have the same aspect ratio, one to the square root of 2, meaning that a document designed for any given size can be enlarged or reduced to any other size and will fit perfectly. Given this ease of changing sizes, it is of course common to copy or print a given document on different sizes of paper, especially within a series, e. g. a drawing on A3 may be enlarged to A2 or reduced to A4. The U. S. customary "A size" corresponds to "letter" size, and "B size" corresponds to "ledger" or "tabloid" size. There were also once British paper sizes, which went by names rather than alphanumeric designations. American Society of Mechanical Engineers (ASME) ANSI/ASME Y14.1, Y14.2, Y14.3, and Y14.5 are commonly referenced standards in the U. S.
Техникалық жазу
Техникалық әріптер – техникалық сызбада әріптердің, сандардың және басқа да символдардың жасалу процесі. Ол затты сипаттауға немесе оның егжей-тегжейлі сипаттамасын беруге қолданылады. Оқылғыштық пен біркелкілік мақсатымен стильдер стандартталады және әріптерді жазу дағдысы, әдеттегі жазу дағдысымен тікелей байланысты емес. Инженерлік сызбаларда готикалық, серифсіз шрифт қолданылады, ол қысқа штрихтар тізбегі арқылы жасалады. Машиналардың көптеген сызбаларында кіші әріптер сирек кездеседі. ISO әріп үлгілері техникалық қаламдар мен қарындаштармен қолдануға және ISO қағаз форматтарына сәйкес келетін халықаралық стандарттағы әріптерді шығаруға арналған. Штрихтың қалыңдығы әріптің биіктігіне байланысты (мысалы, 2,5 мм биіктіктегі әріптер үшін 0,25 мм қалыңдықтағы қалам ұшы, 3,5 мм үшін 0,35 мм қалам және т.б.). ISO символдары жиынтығында (шрифт) серифі бар бірі, сызығы бар жетісі, ашық төрт, алты және тоғызы, сондай-ақ дөңгелек басы бар үші бар, бұл, мысалы, A0 форматындағы сызба A1 немесе тіпті A3 форматына дейін кішірейтілгенде оқылғыштықты жақсартады (содан кейін қайта үлкейтілгенде немесе көшірілгенде/факспен жіберілгенде/микрофильмделгенде және т.б.). CAD сызбалары, әсіресе AutoCAD сияқты американдық бағдарламалық қамтамасы қолданылғанда, танымал бола бастағанда, ISO стандартының шрифтына ең жақын шрифт – Romantic Simplex (RomanS) болды (жекеменшік shx шрифті), оның ені (override) қолмен реттеліп, сызба тақтасындағы ISO әріптеріне мүмкіндігінше жақын болуын қамтамасыз етті. Дегенмен, жабық төрт, доға тәрізді алты және тоғыз римдіктер. shx шрифтін кішірейту кезінде оқу қиын болуы мүмкін. Бағдарламалық қамтамасының жаңа нұсқаларында TrueType ISOCPEUR шрифті түпнұсқа сызба тақтасының әріп стилін сенімді түрде қайта жасайды, бірақ көптеген сызбалар кең таралған Arial шрифтіне ауыстырылды. ttf.
Technical lettering is the process of forming letters, numerals, and other characters in technical drawing. It is used to describe, or provide detailed specifications for an object. With the goals of legibility and uniformity, styles are standardized and lettering ability has little relationship to normal writing ability. Engineering drawings use a Gothic sans serif script, formed by a series of short strokes. Lower case letters are rare in most drawings of machines. ISO Lettering templates, designed for use with technical pens and pencils, and to suit ISO paper sizes, produce lettering characters to an international standard. The stroke thickness is related to the character height (for example, 2.5mm high characters would have a stroke thickness pen nib size of 0.25mm, 3.5 would use a 0.35mm pen and so forth). The ISO character set (font) has a seriffed one, a barred seven, an open four, six, and nine, and a round topped three, that improves legibility when, for example, an A0 drawing has been reduced to A1 or even A3 (and perhaps enlarged back or reproduced/faxed/ microfilmed &c). When CAD drawings became more popular, especially using US American software, such as AutoCAD, the nearest font to this ISO standard font was Romantic Simplex (RomanS) a proprietary shx font) with a manually adjusted width factor (over ride) to make it look as near to the ISO lettering for the drawing board. However, with the closed four, and arced six and nine, romans. shx typeface could be difficult to read in reductions. In more recent revisions of software packages, the TrueType font ISOCPEUR reliably reproduces the original drawing board lettering stencil style, however, many drawings have switched to the ubiquitous Arial. ttf.
Түзетулер блогы
Түзету блогы (рев блогы) – сызбаның қайта қарауларын (нұсқаларын) тізбектеп көрсететін және өзгертулерді бақылауды қамтамасыз ететін кесте. Түзету блогының дәстүрлі орналасқан жерлері – көбінесе оң жоғарғы бұрыш немесе атау блогымен байланысты болатын жерлер.
The revisions block (rev block) is a tabulated list of the revisions (versions) of the drawing, documenting the revision control. Traditional locations for the revisions block are the top right (most commonly) or adjoining the title block in some way.
Келесі жиналыс
Келесі құрастыру блогы, көбінесе "қайда қолданылады" немесе кейде "тиімділік блогы" деп те аталады, бұл ағымдағы сызбадағы өнім қолданылатын жоғары деңгейдегі құрастырулардың тізімі. Бұл блок көбінесе атау блогының қасында орналасады.
The next assembly block, often also referred to as "where used" or sometimes "effectivity block", is a list of higher assemblies where the product on the current drawing is used. This block is commonly found adjacent to the title block.
Ескертпелер тізімі
Ноттар тізімі сызбаны қолданушыға қосымша ақпарат береді, сызбаның ішіндегі түсіндірмелерде көрсетілмеген мәліметтерді жеткізеді. Ол жалпы ескертпелерді, нақты белгілерді немесе олардың араласуын қамтуы мүмкін. Ноттар тізімі әдетте сызбаның өрісінің шеттерінде орналасады.
The notes list provides notes to the user of the drawing, conveying any information that the callouts within the field of the drawing did not. It may include general notes, flagnotes, or a mixture of both. Traditional locations for the notes list are anywhere along the edges of the field of the drawing.
Жалпы ескертулер
Жалпы ескертулер (G/N, GN) суретте көрсетілгендердің барлығына қатысты қолданылады, ал емес, тек белгілі бір бөлшек нөмірлеріне, беттерге немесе элементтерге ғана.
General notes (G/N, GN) apply generally to the contents of the drawing, as opposed to applying only to certain part numbers or certain surfaces or features.
Жарық белгілері
Флагтану немесе флаг-ноталар (FL, F/N) – нақты беттерге, ерекшеліктерге немесе бөлшек нөмірлеріне сияқты, белгіленген шақырулар көрсеткен жерде ғана қолданылатын ноталар. Әдетте, шақыруда жалауша пішінді белгі болады. Кейбір компаниялар мұндай ноталарды "дельта ноталары" деп атайды, онда нота нөмірі үшбұрышты символдың ішінде (дельта әрпіне ұқсас, Δ) жазылады. "FL5" (флаг-нота 5) және "D5" (дельта-нота 5) – ASCII форматта қолданылатын жиі кездесетін қысқартулар.
Flagnotes or flag notes (FL, F/N) are notes that apply only where a flagged callout points, such as to particular surfaces, features, or part numbers. Typically the callout includes a flag icon. Some companies call such notes "delta notes", and the note number is enclosed inside a triangular symbol (similar to capital letter delta, Δ). "FL5" (flagnote 5) and "D5" (delta note 5) are typical ways to abbreviate in ASCII only contexts.
Материалдар тізімі, материалдар тізімі, бөлшектер тізімі
Материалдар тізімі (L/M, LM, LoM), материалдар тізімі (B/M, BM, BoM) немесе бөлшектер тізімі (P/L, PL) – бөлшекті жасауға қолданылатын материалдардың және/немесе жиынтықты жасауға қолданылатын бөлшектердің (көбінесе кесте түрінде) тізімі. Ол әрбір бөлшек нөмірі үшін жылулық өңдеу, аяқтау және басқа да процестерге қатысты нұсқауларды қамтуы мүмкін. Кейде мұндай LoM немесе PL сызбадан бөлек құжаттар түрінде болады. Материалдар тізімі/BоM әдетте атау блогының үстінде немесе жеке құжат ретінде орналасады.
The list of materials (L/M, LM, LoM), bill of materials (B/M, BM, BoM), or parts list (P/L, PL) is a (usually tabular) list of the materials used to make a part, and/or the parts used to make an assembly. It may contain instructions for heat treatment, finishing, and other processes, for each part number. Sometimes such LoMs or PLs are separate documents from the drawing itself. Traditional locations for the LoM/BoM are above the title block, or in a separate document.
Параметрлер кестесі
Кейбір сызбалар өлшемдерді параметрлердің атауларымен (мысалы, "A", "B", "C" сияқты айнымалылар) көрсетеді, содан кейін әрбір бөлшектің нөмірі үшін параметрлердің мәндерін кесте түрінде ұсынады. Егер мұндай кестелер қолданылса, параметрлік кестелерді әдетте сурет өрісінің шеттерінде, атау блогының жанында немесе өрістің басқа шеттерінде орналастырады.
Some drawings call out dimensions with parameter names (that is, variables, such a "A", "B", "C"), then tabulate rows of parameter values for each part number. Traditional locations for parameter tables, when such tables are used, are floating near the edges of the field of the drawing, either near the title block or elsewhere along the edges of the field.
Көріністер мен бөлімдер
Әрбір көрініс немесе қима – сызба алаңының біріктірілген бөлігін қамтитын дербес проекциялар жиынтығы. Көбінесе көріністер мен қималар сызба алаңының нақты аймақтарына сілтемелермен белгіленеді.
Each view or section is a separate set of projections, occupying a contiguous portion of the field of the drawing. Usually views and sections are called out with cross references to specific zones of the field.
Аймақтар
Көбінесе сурет әріптік-сандық тор арқылы аймақтарға бөлінеді, аймақтардың атаулары шеттерінде көрсетіледі, мысалы, бүйір жағында A, B, C, D және жоғарғы және төменгі жағында 1, 2, 3, 4, 5, 6. Осылайша, аймақтардың атаулары мысалы, A5, D2 немесе B1 болып келеді. Бұл мүмкіндік суреттің нақты бөліктерін талқылауды және оларға сілтеме жасауды қатты жеңілдетеді.
Often a drawing is divided into zones by an alphanumeric grid, with zone labels along the margins, such as A, B, C, D up the sides and 1,2,3,4,5,6 along the top and bottom. Names of zones are thus, for example, A5, D2, or B1. This feature greatly eases discussion of, and reference to, particular areas of the drawing.
Қысқартулар мен таңбалар
Көптеген техникалық салалардағыдай, 20 және 21 ғасырларда инженерлік сызбаларда кең ауқымды аббревиатуралар мен символдар жасалды. Мысалы, суық прокатталған болат көбінесе CRS деп қысқартылады, ал диаметр DIA, D немесе ⌀ деп қысқартылады. Көптеген инженерлік сызбалар тілден тәуелсіз болады – сөздер сызба тақырыбында ғана қолданылады, ал басқа жерлерде сөздердің орнына символдар пайдаланылады. Өндіріс және механикалық өңдеу үшін компьютерлік сызбалардың енгізілуімен көптеген символдар жиі қолданыстан шығып кетті. Бұл, ескі қолмен салынған құжатты түсіндіруге тырысқанда қиындық тудырады, онда стандартты оқулықтарда немесе ASME және ANSI стандарттары сияқты бақылау құжаттарында анықталмаған түсініксіз элементтер кездеседі. Мысалы, ASME Y14.5M 1994 стандарты, екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің және авиациялық өндірістің сызбаларында қамтылған маңызды ақпаратты жеткізетін бірнеше элементтерді жойды. Кейбір символдардың мағынасын зерттеу қиын болуы мүмкін.
As in many technical fields, a wide array of abbreviations and symbols have been developed in engineering drawing during the 20th and 21st centuries. For example, cold rolled steel is often abbreviated as CRS, and diameter is often abbreviated as DIA, D, or ⌀. Most engineering drawings are language independent—words are confined to the title block; symbols are used in place of words elsewhere. With the advent of computer generated drawings for manufacturing and machining, many symbols have fallen out of common use. This poses a problem when attempting to interpret an older hand drawn document that contains obscure elements that cannot be readily referenced in standard teaching text or control documents such as ASME and ANSI standards. For example, ASME Y14.5M 1994 excludes a few elements that convey critical information as contained in older US Navy drawings and aircraft manufacturing drawings of World War 2 vintage. Researching the intent and meaning of some symbols can prove difficult.
Құқықтық құралдар
Инженерлік сызба – заңды құжат (яғни, заңдық құрал), себебі ол идеяны іске асыру үшін ресурстар жұмсайтын адамдарға "қалай болу керек" туралы барлық қажетті ақпаратты жеткізеді. Осылайша, ол келісімшарттың бір бөлігі болып табылады; сатып алу тапсырысы және сызба, сондай-ақ қосымша құжаттар (инженерлік өзгерту тапсырыстары [ECO], белгіленген техникалық шарттар) бірге келісімшартты құрайды. Егер нәтижедегі өнім дұрыс болмаса, жұмысшы немесе өндіруші, егер сызбадағы нұсқауларды адал орындаса, жауапкершіліктен қорғалады. Егер сол нұсқаулар қате болса, кінә инженерге тиесілі. Өндіріс және құрылыс әдетте өте қымбат процестер (көп көлемде капитал мен еңбекақыны қажет етеді), сондықтан қателіктерге байланысты жауапкершілік мәселесі заңдық тұрғыдан маңызды.
An engineering drawing is a legal document (that is, a legal instrument), because it communicates all the needed information about "what is wanted" to the people who will expend resources turning the idea into a reality. It is thus a part of a contract; the purchase order and the drawing together, as well as any ancillary documents (engineering change orders [ECOs], called out specs), constitute the contract. Thus, if the resulting product is wrong, the worker or manufacturer are protected from liability as long as they have faithfully executed the instructions conveyed by the drawing. If those instructions were wrong, it is the fault of the engineer. Because manufacturing and construction are typically very expensive processes (involving large amounts of capital and payroll), the question of liability for errors has legal implications.
Модельге негізделген анықтамамен байланыс (MBD/DPD)
Ғасырлар бойы инженерлік сызу – жобалаудан өндіріске ақпаратты берудің жалғыз тәсілі болды. Соңғы онжылдықтарда модельге негізделген анықтама (MBD) немесе цифрлық өнім анықтамасы (DPD) деп аталатын тағы бір тәсіл пайда болды. MBD-де CAD бағдарламалық қамтамасы қолданбасымен жиналған ақпарат автоматты түрде CAM қолданбасына (компьютерлік көмекпен өндіріс) жіберіледі, ол (кейінгі өңдеу қолданбаларымен немесе оларсыз) G-код сияқты басқа тілдерде код жасайды, осы код CNC станогымен (компьютерлік сандық басқару), 3D принтермен немесе (көбірек кездесетін) екеуін де қолданатын гибридті станокпен орындалады. Осылайша, бүгінде дизайнердің ойынан алынған ақпарат инженерлік сызба арқылы кодталмай-ақ тікелей өндірілген бұйымға жеткен жағдайлар жиі кездеседі. MBD-де деректер жиынтығы, сызба емес – құқықтық құрал болып табылады. "Техникалық деректер жинағы" (TDP) термині қазір жобалаудан өндіріске ақпаратты жеткізетін толық ақпарат жинағын (бір немесе басқа ортада) білдіру үшін қолданылады (мысалы, 3D модельдер жинағы, инженерлік сызбалар, инженерлік өзгеріс тапсырыстары (ECO), техникалық талаптарды қайта қарау және қосымшалар, т.б.). Өндірісті жүзеге асыру үшін CAD/CAM бағдарламалаушылары, CNC станокты орнатушылар мен операторлары, сондай-ақ сапаны бақылау қызметкерлері (инспекторлар) және логистика қызметкерлері (материалдарды тасымалдау, жөнелту және қабылдау, кеңсе жұмыстары) қажет. Бұл жұмысшылар өз жұмыстарында MBD деректер жинағынан жасалған сызбаларды жиі пайдаланады. Дұрыс процедуралар сақталғанда, басымдық тізбегі әрқашан анық құжатталады, сондықтан адам сызбаны қарағанда, оған бұл сызбаның басқару құралы емес екені туралы ескерту жасалады (өйткені MBD деректер жинағы басқарады). Мұндай жағдайларда сызба әлі де пайдалы құжат болып табылады, бірақ заңды тұрғыдан ол "тек анықтама үшін" деп жіктеледі, яғни егер қандай да бір даулар немесе қайшылықтар туындаса, шешімді сызба емес, MBD деректер жинағы қабылдайды.
For centuries, engineering drawing was the sole method of transferring information from design into manufacture. In recent decades another method has arisen, called model based definition (MBD) or digital product definition (DPD). In MBD, the information captured by the CAD software app is fed automatically into a CAM app (computer aided manufacturing), which (with or without postprocessing apps) creates code in other languages such as G code to be executed by a CNC machine tool (computer numerical control), 3D printer, or (increasingly) a hybrid machine tool that uses both. Thus today it is often the case that the information travels from the mind of the designer into the manufactured component without having ever been codified by an engineering drawing. In MBD, the dataset, not a drawing, is the legal instrument. The term "technical data package" (TDP) is now used to refer to the complete package of information (in one medium or another) that communicates information from design to production (such as 3D model datasets, engineering drawings, engineering change orders (ECOs), spec revisions and addenda, and so on). It still takes CAD/CAM programmers, CNC setup workers, and CNC operators to do manufacturing, as well as other people such as quality assurance staff (inspectors) and logistics staff (for materials handling, shipping and receiving, and front office functions). These workers often use drawings in the course of their work that have been produced from the MBD dataset. When proper procedures are being followed, a clear chain of precedence is always documented, such that when a person looks at a drawing, s/he is told by a note thereon that this drawing is not the governing instrument (because the MBD dataset is). In these cases, the drawing is still a useful document, although legally it is classified as "for reference only", meaning that if any controversies or discrepancies arise, it is the MBD dataset, not the drawing, that governs.