Мария Монк және католиктерге қарсы жалған айыптамалар

Кіріспе

Канадалық жалғаншы

Мария Монк (27 маусым 1816 – 1849 жылдың жазы) – канадалық әйел. Оның 1836 жылы жарық көрген «Мария Монктың қорқынышты жарияланымдары немесе монастырдағы монахтың өмірінің жасырын сырлары» атты кітабы Монреальдегі монастырдағы католик дін қызметкерлерінің монахтарды жүйелі түрде сексуалдық зорлауы және осыдан туған балаларды өлтіруі туралы мәлімдеме жасады. Ғалымдар бұл кітапты католиктерге қарсы жалған деп санайды. «Мария Монктың қорқынышты жарияланымдары» 1836 жылдың қаңтар айында жарық көрді. Онда Монк Монреальдегі Хотел-Дьё монастырының Діни қызметкерлер шіркеуінің монахтары, оларды «қара монахтар» деп атаған, көршігі орналасқан семинарияның дін қызметкерлерімен сексуалдық қатынасқа мәжбүр болды деп мәлімдеді. Дін қызметкерлері монастырға құпия тоннель арқылы кірген. Егер сексуалдық қатынастан бала дүниеге келсе, оны крещениеден өткізіп, содан кейін тұншықтырып, жертөледегі әк шұңқырына тастаған. Қарсылық көрсеткен монахтар жоғалып кеткен. Монктың әңгімесінде көптеген қайшылықтар бар. Ол Монреальде үш монастырь бар екенін айтқан: «1-ші. Қауымдық монастырь. 2-ші. Қара монастырь немесе Буржуаз әпкесінің монастыры. 3-ші. Сұр монастырь». Қауымдық монахтар – Маргарита Буржуаның құрған Монреальдің Нотр-Дам қауымы, Монк кітабының басында айтқандай, қайырымдылық әпкелері емес; қара киім киген Діни қызметкерлер шіркеуі, олар әдетте «қара монахтар» деп аталмаған, Монк кірген және қиындықтарға тап болған Хотел-Дьёді басқарды, және оны «Буржуаз әпкесі» құрмаған; ал сұр монахтар деп белгілі болғандар – қайырымдылық әпкелері. Монк өмірінің басында психиатриялық ауруханада болғаны және оның әңгімесінде аталған монахтардың бірінің сол аурухананың пациенті болғаны белгілі. Монк бала кезінде ми травмасын алған деген деректер бар. Бұл жарақаттың салдары ретінде Монк манипуляцияға ұшыраған болуы мүмкін және шындық пен фантазияны ажырата алмауы мүмкін. Сонымен қатар, Монк өзінің мәлімдемелерінің қаншалықты ауыр салдарға әкелетінін түсінбеген болуы мүмкін. Монк өзінің баспагері немесе көлеңкелі жазушыларының пайдасы үшін рөл ойнауға мәжбүр болған деген болжам бар, бірақ бұл дәлелденбеген.

Maria Monk (June 27, 1816 – summer of 1849) was a Canadian woman whose book Awful Disclosures of Maria Monk, or, The Hidden Secrets of a Nun’s Life in a Convent Exposed (1836) claimed to expose systematic sexual abuse of nuns and infanticide of the resulting children by Catholic priests in her convent in Montreal. The book is considered by scholars to be an anti Catholic hoax. Awful Disclosures of Maria Monk was published in January 1836. In it, Monk claimed that nuns of the Religious Hospitallers of St. Joseph of the Montreal convent of the Hôtel Dieu, whom she called "the Black Nuns", were forced to have sex with the priests in the seminary next door. The priests supposedly entered the convent through a secret tunnel. If the sexual union produced a baby, it was baptized and then strangled and dumped into a lime pit in the basement. Uncooperative nuns disappeared. Monk's story contains various inconsistencies. In her account, she stated that there were three convents in Montreal: "1st. The Congregational Nunnery. 2d. The Black Nunnery, or Convent of Sister Bourgeoise. 3d The Grey Nunnery." The Congregational Nuns were the Congregation of Notre Dame of Montreal, founded by Marguerite Bourgeoys, not the Sisters of Charity, as Monk stated at the beginning of her text; the Religious Hospitallers of St. Joseph, whose habits were black but who were not typically called "Black Nuns", operated the Hotel Dieu, where Monk claimed that she entered and suffered, and it was not founded by "Sister Bourgeoise [sic]"; and it was the Sisters of Charity who were commonly known as the Grey Nuns. It is known that Monk lived in an asylum in her early years and that one of the nuns mentioned in her story was actually a fellow patient in the asylum. There is some evidence that Monk had suffered a brain injury as a child. One possible result of this alleged injury could be that Monk might have been manipulated, and might not be able to distinguish between fact and fantasy. Another possible result of the alleged injury could be that Monk had little understanding of the devastating result of her claims. It has been suggested, though not proven, that Monk was manipulated into playing a role for profit by her publisher or her ghost writers.

Католиктерге қарсы сенсациялы атмосфера

Монктың кітабы американдық католиктерге қарсы наразылық атмосферасында (жартылай 19-ғасырдың басында АҚШ-қа ирланд және неміс католиктерінің көші-қоны себеп болды) жарияланды және Бостон маңындағы 1834 жылғы Урсулин монастырына жасалған шабуылдан кейін жарық көрді. Бұл оқиғалар монастырдан қашқан әйелдің келесі күні Мэри Сент-Джордж анасы және Бостон епископы Бенедикт Фенвикпен бірге монастырға қайта оралуынан басталды. Бұл жағдай бірден әйелдің монастырда өз еркінен тыс ұсталып отыр деген күдік тудырды; наразылық толқыны монастырға шабуыл жасап, оны өртеп, оны босатуға тырысты. 1835 жылы Ребекка Рид католиктерге қарсы готикалық роман жариялады, онда ол Чарльзтаундағы (Массачусетс штаты) Урсулин монастырының мектебіндегі епископальдық қайырымдылық шәкірті ретінде өткен алты айлық өмірін баяндады. Ридтің өзі кітабы жарық көргеннен кейін көп ұзамай туберкулезден қайтыс болды; оның ауруы монастырдағы қатал өмір салтынан туындады деп көптеген адамдар сенді. Ридтің кітабы бестселлерге айналды, сондықтан Монк немесе оның өкілдері католиктерге қарсы қорқыныш романдарына зор сұраныс бар екенін пайдаланып, табыс табуға үміттене алды. Монктың мәлімдемелері 18-шы және 19-шы ғасырларда танымал болған готикалық романдар үлгісінде жасалған болуы мүмкін, бұл әдеби жанр Дени Дидроның "Дін қызы" сияқты туындыларында католиктерге қарсы сезімдерді қоздыру үшін қолданылған. Монктың әңгімесі жанрдың ерекше белгілерін көрсетеді: жас, күнәсіз әйелдің шалқар, ескі, көңілсіз үйге түсіп қалуы, онда ол құпияларды біліп, қауіпті оқиғалардан кейін қашып құтылады. Монк жеті жыл монастырда өмір сүргенін, жүкті болғанын және баласы өлтірілмеуі үшін қашқанын айтты. Ол бұл оқиғаны Нью-Йорктегі протестант пасторы Джон Джей Слокумға айтты, ол оны оны кең аудиторияға қайталауға ынталандырды. Америкалық протестант "Жақтаушы" журналының мәліметінше, 1836 жылдың шілдесіне қарай кітаптың 26 000 данасы сатылды. Кейіннен басқа баспагерлер Монктың мәлімдемелерін қолдайтын кітаптар немесе олардың ұқсас нұсқаларын шығарды, сондай-ақ осы әңгімені жоққа шығаратын трактаттар жариялады. Тарихшы Ричард Хофстадтер 1964 жылғы "Америка саясатындағы параноидтік стиль" атты эссесінде оны "[Америка Құрама Штаттарында "Том ағаның қорасы" кітабынан бұрынғы ең көп оқылған заманауи кітап, әлдеқайда көп]" деп атады.

Monk’s book was published in an American atmosphere of anti Catholic hostility (partly fueled by early 19th century Irish and German Catholic immigration to the U. S.) and followed the 1834 Ursuline Convent Riots near Boston. These were triggered by an incident in which one of the nuns left the convent but was persuaded to return on the following day by her superior, Mother Mary St. George, and by the Bishop of Boston, the Most Reverend Benedict Fenwick. This incident immediately gave rise to the claim that the woman was being held in the convent against her will; a mob invaded and then burned down the convent in an effort to free her. In 1835, Rebecca Reed published an anti Catholic, gothic novel, a highly colored account of her six months as an Episcopalian charity pupil at the Ursuline convent school in Charlestown, Massachusetts. Reed herself died of tuberculosis shortly after the publication of her book; her disease was widely believed to have been caused by the austerities to which she had been subjected at the convent. Reed’s book became a bestseller, and Monk or her handlers might have hoped to cash in on the evident market for anti Catholic horror fiction. Monk’s claims might have been modeled on the gothic novels that were popular in the 18th and early 19th centuries, a literary genre that had already been used to stoke anti Catholic sentiments in such works as Denis Diderot's La Religieuse. Monk’s story epitomizes the genre defining elements of a young, innocent woman being trapped in a remote, old, gloomily picturesque estate, where she learns dark secrets and escapes after harrowing adventures. Monk claimed that she had lived in the convent for seven years, became pregnant, and fled because she did not want her baby destroyed. She told her story to a Protestant minister, Rev. John Jay Slocum, in New York, who encouraged her to repeat it to a wider audience. According to the American Protestant Vindicator, by July 1836 the book had sold 26,000 copies. Other publishers later issued books that supported Monk’s claims or were close imitators, or else they published tracts that refuted the tale. Historian Richard Hofstadter called it, in his 1964 essay The Paranoid Style in American Politics, "[p]robably the most widely read contemporary book in the United States before Uncle Tom's Cabin."

Қоғамдық ашу

Монктың кітабы көпшіліктің наразылығын тудырды. Монреаль қаласындағы протестанттар тергеу жүргізуді талап етті, ал жергілікті епископ оны ұйымдастырды. Тергеу нәтижесінде талаптарды растайтын ешқандай дәлел табылған жоқ, бірақ көптеген американдық протестанттар бұл қорытындымен келіспей, епископты жалғандыққа айыптады. Нью-Йорк қаласынан шыққан протестант газетінің редакторы, полковник Уильям Лите Стоун жеке тергеу жүргізуге кірісті. 1836 жылдың қазан айында оның тобы монастырға кірді және кітаптағы сипаттамалар монастырьдің ішкі жағдайына сәйкес келмейтінін анықтады. Бірінші келгенде тергеушілерге жертөлеге және монахтардың жеке бөлмелеріне кіруге рұқсат берілмеді. Монахиняларға апаратын туннельдің бар-жоқтығы туралы көптеген пікір таластар болды. Монахинялар үйіндегі "жөндеу жұмыстары" және "туннель" толтырылған-толтырылмағаны туралы даулар туды. Стоун Нью-Йоркке оралып, Монкпен сұхбаттасып, оның ешқашан монастырда болмағанына көз жеткізді. Кейінірек ол барлық бөлмелерге толық қол жеткізіп, монастырда Монк тұрғандығын растайтын ешқандай дәлел таппады. Монк көпшілік назарынан жоғалып кетті. Кейіннен ол жеті жыл бойы адасқан қыздарға арналған Магдалин приюлінде болғаны белгілі болды.

Кейінгі өмірі

Монк Пенсильвания штатының Филадельфия қаласына сүйіктісімен бірге сапар шекті, оны тарихшылар көбінесе Грэм Монк деп атайды. Ол "Мария Монктың тағы бір ашылуы" атты жалғасын жазды. 1838 жылы тағы бір баласы, Оливер (Уильямның інісі) заңсыз туғанда, көптеген қолдаушылары оны тастап кетті. 1849 жылдың 8 қыркүйегінде "Бостон Пайлот" газеті оның қайтысы туралы хабарлады: "Мария Монк өмірі аяқталды; ол қайыршылар үйінде қайтыс болды, бұрынғысынша тамақ пісіріп жүрді. Блэкуэлл аралы, Нью-Йорк, сейсенбі күні". "Үлкен ашылулар" кітабы көп жылдар бойы басылып, кейде қайта жаңартылып тұрды. Австралияда екі басылымы болған (1920, 1940). Соңғы тіркелген толықтырылмаған факсимильді басылымы 1977 жылы жарық көрді.