Кіріспе

Біріккен Корольдіктегі пойызды басқарушы компания First ScotRail – Шотландияда FirstGroup компаниясына тиесілі пойызды басқарушы компания болды. Ол 2004 жылдың қазанынан 2015 жылдың наурызына дейін ScotRail франшизасын басқарды. 2004 жылдың 17 қазанында First ScotRail операцияларды бұрынғы франчайзи National Express компаниясынан қабылдады. First ScotRail Шотландия ішіндегі көптеген қалалық және алыс қашықтыққа жүретін бағыттарда, сондай-ақ Солтүстік Англияға және Каледониялық ұйқы вагоны Лондонға дейін қызмет көрсетті. FirstGroup компаниясының төрт пойыз операторының ішінде ScotRail 2013–14 жылдардағы жолаушылар саны бойынша First Great Western компаниясынан кейін екінші орында болды, франшизасы тоқтатылған кезде. 2008 жылдың сәуір айында Transport Scotland First ScotRail компаниясына үш жылға франшиза мерзімін ұзартты. 2009 жылдың мамыр айында First ScotRail Flexipass билет жүйесін дұрыс пайдаланбаудың салдарынан бағаны қымбаттатуға қарсы күресті күшейтті. Бір айдан кейін ScotRail жолаушылар санының едәуір артқанын және 7,2 миллионға жуық жолаушы сапары жасалғанын мәлімдеді; бұл мәселе саяси дауға айналды, бірақ ұзарту туралы шешімге әсер етпеді. 2012 жылдың маусым айында Шотландия үкіметі Caledonian Sleeper қызметтерін ScotRail франшизасынан бөліп шығаратынын хабарлады. 2014 жылы франшизаны сақтап қалуға жасаған тырысысы сәтсіз аяқталғаннан кейін First ScotRail 2015 жылдың 1 сәуірінде операцияларды Abellio ScotRail компаниясына тапсырды.

Тарих

1997 жылдың наурызы мен 2004 жылдың қазаны аралығында қоғамдық көлік конгломераты National Express, ScotRail брендімен ScotRail франшизасын басқарды. 2003 жылдың шілдесінде Шотландия үкіметі мен Стратегиялық теміржол басқармасы Arriva, FirstGroup және National Express жаңа франшизаға қатысуға іріктелгенін жариялады. 2004 жылдың маусым айында франшиза FirstGroup-қа берілді; ScotRail бұрын басқарған қызметтер 2004 жылдың 17 қазанында First ScotRail-ге ауыстырылды. 2006 жылдың 1 қаңтарында Transport Scotland, Шотландия үкіметінің көлік саласындағы жауапкершіліктерін, соның ішінде теміржол франшизаларын басқаруға қатысты жаңадан берілген өкілеттіктерді жүзеге асыру үшін құрылды. 2008 жылдың сәуірінде Transport Scotland First ScotRail-ге үш жылдық франшиза мерзімін ұзартты, оның аяқталу мерзімін 2014 жылдың қарашасына дейін ықшамдады. 2009 жылдың мамыр айында First ScotRail, өзінің ең танымал сақтану билеттерінің бірінің кеңінен теріс пайдаланылу мүмкіндігін анықтағаннан кейін, бағасыз жүруге қарсы күресті күшейтті; бір апта ішінде 150 жолаушы Flexipass билеттерін дұрыс пайдаланбағаны үшін ұсталды. First ScotRail-дің бағасыз жүрушілермен күресу әдісі кейде дау тудырды. 2009 жылдың маусым айында Strathclyde Partnership for Transport ұйымының баяндамасында ScotRail ұсынған жолаушылар саны нақты болғаннан 7,2 миллионға артық көрсетілгені айтылды; жауап ретінде Holyrood парламентінің аудит комитеті Бас аудитор Роберт Блэкке есептесудің дәлдігін тексеруді тапсырды. First ScotRail бұл "ұзақ жылдар бойы" қалыптасқан қателік түзетіліп жатқанын мәлімдеді, ал Transport Scotland шамадан тыс бағалау ScotRail франшизасын ұзарту туралы шешімге әсер етпегенін мәлімдеді. 2011 жылдың қазан айында First ScotRail және британдық теміржол инфрақұрылымын басқаратын Network Rail компаниялары, қысқы ауа райының нашарлауы кезінде қызмет көрсетуді тоқтату үшін бірқатар жаңа шаралар енгізгенін жариялады. Станцияларда және пойздарда жол ақпарына қолжетімділікті жақсартумен қатар, Ұлыбританиядағы алғашқы "электрлік душ" жүйесімен бірге жылытылатын пластикалық туннельдердің жаңа дизайны пойыздарды мұздан тазартуға көмектеседі, сондай-ақ ең көп трафик болатын бағыттарды жұмыс істеуде ұстап тұруға басымдық берілетіні хабарланды. Ауа райының нашарлауы кезінде ScotRail қызметі қауіпсіздік мақсатында уақытша тоқтатылды; мұндай жағдайларда, мүмкіндігінше, пойздар ең жақын ыңғайлы станцияда тоқтатылып, қызметтер қайта басталғанға дейін баламалы көлік ұсынылды. 2012 жылдың маусым айында Шотландия үкіметі ScotRail франшизасы 2014 жылы қайтадан ұсынылатын болғандықтан, Caledonian Sleeper қызметтері бөлініп, жеке франшизаға берілетінін жариялады. 2014 жылдың мамыр айында жаңа Caledonian Sleeper франшизасы Serco компаниясына берілгені хабарланды. FirstGroup-тан басқа, Abellio, Arriva, MTR және National Express сияқты бірнеше көлік компаниялары ScotRail франшизасын басқаруға үміткерлік білдірді. 2014 жылдың қазан айының басында Abellio компаниясының ұсынысы қабылданғаны және First ScotRail 2015 жылдың сәуірінен бастап тоқтатылатыны хабарланды. Осыған сәйкес, франшиза 2015 жылғы 1 сәуірде түн ортасында Abellio ScotRail компаниясына ауыстырылды. Осыған дейін бірнеше сағат бұрын Caledonian Sleeper қызметтері Serco компаниясына жеке көшірілді.

Эдинбург

Эдинбургтің қала маңындағы теміржол желісі Глазгоудікінен сирек. Эдинбургтің басты вокзалы – Уэверли. Қала орталығынан өтетін басты теміржол желісі Эдинбург қамалының тік төменінен, тілікте жатыр. Қаланың батысындағы Хеймаркетте екінші станция орналасқан. Эдинбургтен Фифке және Таулы аймақтарға (Хайлендтерге) қарай солтүстікке жүретін теміржол желілері Форт теңізін Форт көпірі арқылы кесіп өтеді. Эдинбургтегі және оның маңындағы желілер: Эдинбург – Батгейт желісі (Солтүстік Клайд желісіне біріктірілді). Эдинбург қала маңындағы теміржол желісін қайта ашу туралы ұсынысты әрекет етуші топтар енгізді.

Қалааралық және ұйқышыл қызметтер

First ScotRail шекарадан оңтүстікке қарай бағытталған бірнеше қызметтерді іске қосты: негізінен, Батыс жағалау магистралі арқылы Лондон Эустонға қатынайтын «Каледониялық ұйқы вагоны» және Ньюкасл-апон-Тайн мен Глазго-Централ арасында Карлайл және Кильмарнок қалалары арқылы күніне үш рет жүретін алыс қашықтыққа бағытталған қызмет.

Жылжымалы құрам

First ScotRail National Express компаниясынан Class 150, Class 156, Class 158, Class 170, Class 314, Class 318, Class 320 және Class 334 вагондарының паркін, сондай-ақ Caledonian Sleeper бағдарламасында пайдалануға арналған Mark 2 вагондары мен Mark 3 төсек-вагондары мұра етті. First ScotRail Caledonian Sleeper қызметтерін тасымалдау үшін EWS компаниясымен келісім шарт жасасты. Эдинбург пен Глазго-Централдан оңтүстікке қарай 90-сыныпты локомотивтер, ал Форт-Уильям, Абердин және Инвернесс бағыттарында 67-сыныпты локомотивтер пайдаланылды. Құйма болаттан жасалған тежегіштерді орнату қажеттілігіне байланысты арнайы резервтік парк құрылды. Үш 90-сыныпты локомотив First ScotRail түсімен боялды және EWS логотипімен жабдықталды. 2005 жылдың басында қысқа мерзімге Эдинбург – Солтүстік Бервик бағытындағы қызметтер ағылшын-уэльс және шотландтық 90-сыныпты локомотивтерімен, бұрынғы Virgin Trains Mark 3 вагондарымен және жүргізуші вагонымен (Driving Van Trailer) қамтамасыз етілді. 2005 жылдың соңында осы локомотивтердің орнына бес 322-сыныпты локомотив One компаниясынан ауыстырылды. 2006-2007 жылдары Килмарнок қаласындағы Hunslet Barclay компаниясы жүргізген жөндеу жұмыстарынан кейін 322-сыныпты локомотивтердің барлық вагондарының жолаушылар сыйымдылығы 252-ден 293-ке дейін артты. 2007 жылдың қаңтар айында First ScotRail компаниясының 158-сыныпты дизельді локомотивтерін, әсіресе дәретхана жабдықтарын жаңарту туралы көптеген талаптар түсті. Бір жылдан кейін 25 158-сыныпты локомотивтердің жөндеу жұмыстары басталды, ол вагондарды қайта бояуды, жаңа орындықтарды орнатуды, багажға арналған қосымша орынды ұйымдастыруды, жаңа жол ақпараттық жүйелерді қосуды және сұралған дәретхана резервуарларын орнатуды қамтыды. 2008 жылдың қыркүйегінде Transport Scotland барлық First ScotRail пойыздары, соның ішінде бұрын Strathclyde Partnership for Transport атынан жұмыс істеген пойыздардың вагондарының шеттерінде ақ сальтер белгілері бар жаңа көгілдір түспен боялатынын хабарлады. Бұл жаңа бренд Бірінші компанияға баса назар аудармай, "ScotRail: Шотландияның темір жолы" деп таныстырылды. Жаңа түс схемасын алған алғашқы локомотив 170434 болды, ол 2008 жылдың 22 қыркүйегінде Глазго Куин-стрит станциясында таныстырылды. 2008 жылдың желтоқсанында ScotRail 67-сыныпты локомотивпен Fife Circle Line бағытында DB Schenker Mark 2 вагондарынан тұратын пойызды іске қосты. Біраз уақыттан кейін тағы бір пойыз да пайдаланылды. 2008 жылдың шілдесінде Transport Scotland 22 үш вагонды және 16 төрт вагонды 380 Desiro локомотивтерін сатып алуға қаржы бөлді, ал алғашқы локомотив 2010 жылдың желтоқсанында пайдалануға берілді. Бұл пойыздар Ayrshire және Inverclyde бағыттарындағы қызметтерді қамтамасыз етті, сыйымдылықты арттырды және жаңадан ашылған Airdrie-Bathgate желісі арқылы Глазго мен Эдинбургке қатынайтын пойыздарға қолданылған ескі локомотивтерді ауыстыруға мүмкіндік берді.

Станциялар

Шотландияның 340 жолаушылар станциясының көп бөлігі Network Rail меншігінде First ScotRail компаниясымен пайдаланылды. Эдинбург Уэверли және Глазго Орталық станцияларын Network Rail өзі басқарды; Глазго Прествик әуежайы станциясы әуежайға тиесілі және осы әуежай басқарды; ал Дунбар станциясын InterCity East Coast франшизасының иесі (алғаш GNER, кейін National Express East Coast, содан соң East Coast, және соңында Virgin Trains East Coast) басқарды. ScotRail Локерби станциясын басқарды, бірақ ешбір пойыз сол станцияда тоқтамайтын.

Қоймалар

First ScotRail паркі Эдинбург Хеймаркет, Глазго Шилдс Роуд, Коркерхилл және Инвернесс деполарында күтілді. 2005 жылдың басында қайта жаңартылған Глазго Истфилд қайта ашылды.