Кіріспе
Блюз музыкасының ерте стилі. Дельта-блюз – блюздің ең ерте белгілі стильдерінің бірі. Ол Миссисипи дельтасында пайда болды және елдік блюздің аймақтық түрі саналады. Гитара мен гармоника оның негізгі аспаптары, ал слайд-гитара – осы стильдің айрықша белгісі. Дельта-блюздегі ән орындау стилі ойлы және жанылы, сондай-ақ құштарлық пен жалынды болуы мүмкін.
Delta blues is one of the earliest known styles of blues. It originated in the Mississippi Delta and is regarded as a regional variant of country blues. Guitar and harmonica are its dominant instruments; slide guitar is a hallmark of the style. Vocal styles in Delta blues range from introspective and soulful to passionate and fiery.
Шығу тегі
Дельта блюз, әрине, ХХ ғасырдың басында қандай да бір нысанда болғанмен, ол алғаш рет 1920-ші жылдардың соңында жазылды, осы кезде дискілік компаниялар «жарыс жазбалары» арқылы афроамерикалық нарықтың әлеуетін түсінді. Ірі лейблдар алғашқы жазбаларды жасады, олар көбінесе бір адамның ән салуынан және аспапта ойнауынан тұратын. Бірақ тікелей өнер көрсетулер көбінесе музыканттар тобымен өтетін. Дискілік компаниялардың талант іздеушілері Оңтүстікке сапарлап алғашқы жазбалардың бір бөлігін жасады, ал кейбір орындаушылар жазба жасау үшін солтүстік қалаларына шақырылды. Қазіргі зерттеулер Фредди Спрюэллдің Дельта блюзді алғаш жазған орындаушы екенін көрсетеді; оның «Milk Cow Blues» әні 1926 жылдың маусымында Чикагода жазылған. Диксон мен Годричтің (1981) мәлімдемесіне сәйкес, Томми Джонсон мен Ишмон Брейсиді Виктор компаниясы 1928 жылы Мемфиске екінші рет сапарлағанда жазды. Роберт Уилкинс алғаш рет 1928 жылы Мемфисте Виктормен, ал Биг Джо Уильямс және Гарфилд Экерс 1929 жылы Мемфисте Brunswick/Vocalion компаниясымен жазылды. Чарли Паттон 1929 жылдың маусымында және 1930 жылдың мамырында Графтонда Paramount үшін жазды. Ол 1934 жылдың қаңтар-ақпанында жазбалар жасау үшін Нью-Йорк қаласына да сапарлады. Сон Хаус алғаш рет 1930 жылы Paramount Records үшін Висконсин штатының Графтон қаласында жазылды. Роберт Джонсон ARC үшін 1936 жылы Сан-Антониода және 1937 жылы Далласта өзінің жалғыз сессиясын жазды. Осы кезеңде көптеген басқа да әртістер жазылды. Кейіннен ерте Дельта блюзі (басқа жанрлармен бірге) Джон Ломакс және оның ұлы Алан Ломакс тарапынан кеңінен жазылды, олар АҚШ-тың оңтүстігін шарлап, қарапайым халықтың ойнаған және айтқан музыкасын жазды, бұл бүгінгі американдық халықтық музыка жанрларының канонын құруға көмектесті. Олардың мыңдаған жазбалары қазір Смитсонов институтында сақтаулы. Диксон мен Годричтің (1981) және Лидбиттер мен Слэвеннің (1968) мәлімдемесіне сәйкес, Алан Ломакс және Конгресс кітапханасының зерттеушілері 1941 жылға дейін ешқандай Дельта блюзшісін жазған жоқ, ол жылы ол Миссисипи штатының Корморант көлінің жанында Сон Хаусты және Уилли Браунды, ал Миссисипи штатының Стовалл қаласында Мадди Уотерсті жазды. Алайда, Джон мен Алан Ломакс 1933 жылы Лид Беллиді, ал 1939 жылы Букка Уайтты жазды.
Әйел орындаушылар
Үлкен қалалық блюзде Ма Рейни, Бесси Смит және Мами Смит сияқты әйел әншілер 1920-жылдардың жазбаларында үстемдік құрды. Дельта блюзін және басқа да ауылдық немесе халықтық стильдегі блюзді орындайтын әйелдердің саны өте аз болғанымен, көптеген орындаушылар кәсіби жазбаға түспеді. Гейши Уайли – блюз әншісі және гитарист, ол 1930 жылдың сәуір айында Paramount Records компаниясы үшін үш пластинкаға енген алты ән жазды. Блюз тарихшысы Дон Кенттің сөзіне қарағанда, Уайли «Оңтүстік ауылдарындағы ең ұлы әйел блюз әншісі және музыканты болуы мүмкін». Л. В. Томас, көбінесе Эльви Томас ретінде танымал, Хьюстон, Техас штатынан шыққан блюз әншісі және гитарист, ол Гейши Уайлимен бірге жазба жасады. Мемфис Минни – блюз гитарисі, вокалисі және ән жазушы, оның мансабы үштен астам онжылдыққа созылды. Ол шамамен 200 ән жазды, олардың ең танымалдары – «Bumble Bee», «Nothing in Rambling» және «Me and My Chauffeur Blues». Берта Ли – 1920-1930 жылдары белсенді болған блюз әншісі. Ол Чарли Паттонмен бірге жазба жасады және оның заңды әйелі болды. Роза Ли Хилл, Сид Хемфиллдің қызы, әкесінен гитара тартып үйренді және он жасқа келгенде онымен бірге би кештерінде ойнай бастады. Оның «Rolled and Tumbled» сияқты бірнеше әнін Алан Ломакс 1959 және 1960 жылдар аралығында жазды. 1960 жылдардың соңында Джо Энн Келли (Ұлыбритания) өзінің жазба мансабын бастады. 1970 жылдары Бонни Райт және Фиби Сноу блюз орындады. Бонни Райт, Сьюзан Тедески және Рори Блок – қазіргі заманғы әйел блюз орындаушылары, оларға Дельта блюзі әсер етті және әлі тірі болған түпнұсқа орындаушылардың ең танымалдарынан үйренді. Сью Фоули және Шаннон Курфман да блюз музыкасын орындады.
Ықпал
Көптеген Дельта блюз орындаушылары, мысалы Биг Джо Уильямс, Детройт пен Чикагоға көшіп, поп музыкасының ықпалымен қалалық блюз стилін жасады. 1950 жылдардың басында бұл стиль жаңа Чикаго блюз дыбысымен ығыстырылды, оның негізін қалаушылар – Дельта блюз орындаушылары Мадди Уотерс, Хаулин Вулф және Литл Уолтер болды. Олар Дельтаның ықпалымен дыбыстағанмен, аспаптарды күшейтіп орындады. Дельта блюз британдық скиффл музыкасының тууына да әсер етті, одан кейін британдық топтар келді, сонымен қатар британдық блюзге де ықпал етіп, ерте хард-рок пен хеви-металдың пайда болуына себепкер болды.