Кіріспе
Weather Report – 1970 жылдан 1986 жылға дейін белсенді болған американдық джаз-фьюжн тобы. Топ 1970 жылы австриялық клавиша шебері Джо Завинул, американдық саксофонист Уэйн Шортер, чех бас-гитарисі Мирослав Витуш, американдық барабаншы Альфонс Музон, сондай-ақ американдық перкуссия шеберлері Дон Алиас және Барбара Бертон құрған. Бастапқыда топты Завинул мен Шортер бірлесіп жетектеген, бірақ 1970-ші жылдардың барысында Завинул толыққанды музыкалық жетекшісіне айналды. Топтың тарихындағы әртүрлі кезеңдерде Жако Пасториус, Альфонсо Джонсон, Виктор Бейли, Честер Томпсон, Питер Эрскин, Эйрто Морейра және Алекс Акуня сияқты көрнекті мүшелер болды. Көптеген жылдар бойы топ Завинул, Шортер, бас-гитарист, барабаншы және перкуссия шеберінен тұратын квинтет ретінде жұмыс істеді. Топ авангардтық және эксперименталды электрондық бағыттары бар еркін импровизациялық джаз тобы ретінде бастама алды (бұл бағытты Завинул дамытты); Витуш Weather Report-тан кеткеннен кейін (негізінен шығармашылық дауларға байланысты), Завинул тобын R&B және әлемнің түкпір-түкпірінен алынған халықтық музыка элементтерін қамтитын, серпілісті, өткір дыбысқа қарай бұрды. Завинул синтезатор технологиясының соңғы жетістіктерін пайдаланды және топты ерекшелендіру үшін әртүрлі дыбыстар мен тембрлерді қолданды. Карьерасының бірінші жартысында Weather Report қазіргі заманғы джаздың маңызды өкілі саналды және бес рет қатарынан DownBeat журналының «үздік альбом» сыйлығын жеңіп алды. Mahavishnu Orchestra, Return to Forever және Herbie Hancock's Headhunters сияқты топтармен бірге (барлық мүшелері Майлз Дэвистің фьюжн дәуіріндегі жұмысына шабыттанды және оған үлес қосты), Weather Report джаз-фьюжн жанрының ең маңызды топтарының бірі деп есептеледі.
the band
Weather Report was an American jazz fusion band active from 1970 to 1986. The band was founded in 1970 by Austrian keyboardist Joe Zawinul, American saxophonist Wayne Shorter, Czech bassist Miroslav Vitouš, American drummer Alphonse Mouzon as well as American percussionists Don Alias and Barbara Burton. The band was initially co led by co frontmen Zawinul and Shorter but, subsequently as the 1970s progressed, Zawinul largely became the sole musical leader of the group. Other prominent members at various points in the band's lifespan included Jaco Pastorius, Alphonso Johnson, Victor Bailey, Chester Thompson, Peter Erskine, Airto Moreira, and Alex Acuña. Throughout most of its existence, the band was a quintet consisting of Zawinul, Shorter, a bass guitarist, a drummer, and a percussionist. The band started as a free improvising jazz group with avant garde and experimental electronic leanings (pioneered by Zawinul); when Vitouš left Weather Report (due mostly to creative disagreements), Zawinul increasingly steered the band towards a funky, edgy sound incorporating elements of R&B and native musics from around the world. Zawinul used the latest developments in synthesizer technology, and he took advantage of a large variety of sounds and tone colors to make the band stand out. During the first half of their career, Weather Report were seen as one of the defining acts in modern jazz, winning the DownBeat "best album award" five times in a row. Alongside bands such as Mahavishnu Orchestra, Return to Forever, and Herbie Hancock's Headhunters (all with members inspired by and partially responsible for the fusion era work of Miles Davis), Weather Report is widely considered one of the defining bands of the jazz fusion genre.
1973 жыл: Әдебиетке бет бұру
1973 жылы «Sweetnighter» альбомында Weather Report тобы негізінен акустикалық топтық импровизация форматынан бас тартып, жаңа бағытқа бет бұрды. Завинулдың ықпалымен Weather Report джаз-фанк пен грувқа көбірек назар аударды, R&B әсерлеріне сүйенді, электрлік клавиатураны жиі пайдаланды, ал жазбалар мен импровизациялық бөлімдерге құрылымдылық қосты. Грават студиядағы өзгеріске риза болмады, жазба аяқталған соң топтан кетіп, Минеаполиске көшіп, «Natural Life» тобына қосылды. Кейін Завинул Граваттың шеберлігін жоғары бағалап, оны топтың «таза джаз» домбырашыларының ең жақсысы деп, ал «джаз жағынан сүйіктісі» деп атады. Грават кеткен соң, бұрынғы домбырашы Гершель Двеллингхэмнің гастрольдік сапарға қатысуы мүмкін болмағандықтан, «Sly & the Family Stone» тобының бұрынғы домбырашысы Грег Эррико «Sweetnighter» гастроліне қатысты, бірақ кейін топпен бірге қалмады. Осы кезде Витуш пен Завинул арасында шығармашылық дау туды, себебі Витуш Weather Report-тің бастапқы тәсілін ұнатса, Завинул фанк бағытын жалғастыруды қалады. Завинул Витушты фанкті дұрыс орындай алмайды деп айыптады (Грег Эррико растағандай), сондай-ақ топқа жеткілікті музыкалық материал ұсынбады деді. Витуш өзінің композицияларын әкелгенін, бірақ Завинул оларды орындай алмағанын мәлімдеді. Витуш Завинулды «көрерменге әсер ететін манипулятор» деп айыптады, ол коммерциялық табысқа қызығушылық танытқан. Завинул кейін Витуштің көбірек бүктелген сололарға назар аударуды және топқа стандартты бас партияларын ойнау үшін екінші бассист жалдауды жоспарлағанын еске алды, ал оған Завинул: «Неге бәрін орындай алатын бір бассист алмаймыз?» деп жауап берді. Завинул «бұл қадамда ешқандай құрметсіздік болған жоқ, біз осылай істеуге тиіспіз. Тарих біздің дұрыстығымызды дәлелдеді» деді. Шортер Завинулдің жағына шыққанда, алғашқы үш серіктес араздықпен тарасты, Витуш Weather Report-тен кетіп, композитор және топ жетекшісі ретінде жеке мансабына көшті. Weather Report-ке соңғы үлесі – 1974 жылы шыққан «Mysterious Traveller» альбомындағы («American Tango», оны Завинулмен бірге жазған) бір тректе бас ойнауы болды. Витуштің кетуі Weather Report-тің бірінші кезеңінің аяқталуын және топтың шығармашылық үстемдігінің Йозеф Завинулға ауысуын білдірді, бірақ Шортер жобаның маңызды бөлігі болып қалды. Витуш кейіннен Завинул мен Шортерді оны топтан шығару үшін, Weather Report тарихына қосқан үлесін жоққа шығару үшін және оны жалақыдан алдау үшін жамандық ойынға салғанын айыптады. Альфонсо Джонсон да топтың барабаншыларын жиі алмастырудан туындаған қиындықтан шаршады. «Black Market» альбомын жазу кезінде үзіліс жасағанда, Джонсон Weather Report-тен шығып, Билли Кобхэм/Джордж Дьюк тобымен ойнауға шешім қабылдады (онда жас Джон Скофилд гитарада ойнады). Кету алдында Джонсон жаңа альбомның екі трегінен басқа барлық тректерінде ойнады. Оның орнына Флоридадан келген виртуоз фретлес бас гитарисі Жако Пасториус келді, ол бірнеше жыл бойы Завинулмен байланыста болды және «Cannonball» мен өзінің «Barbary Coast» композициясында ойнады. Завинул мен Шортер жаңа барабаншы Честер Томпсонның досы Джонсонмен бірге кететінін күткен, сондықтан екінші сессияда оны (Пасториус ұсынысы бойынша) бұрынғы Махавишну оркестрінің барабаншысы Нарада Майкл Уолденмен алмастырды. Уолден бірнеше альбом тректерінде ойнағанмен, ақырында ол жарамсыз болып шықты. Томпсон соңғы «Black Market» сессияларына оралды, бірақ Пасториуспен (оның стилі Джонсонның стилінен гөрі күрделірек болғандықтан) ритм секциясы ретінде үйлесе алмады. Кейін Томпсон Genesis тобының турнелік барабаншысы болды. «Black Market» Weather Report-тің табысын жалғастырды. Олар толық уақытты барабаншы мен перкуссионистсіз қалды, Алекс Акуня Лас-Вегасқа студиялық музыкант ретінде қайта оралды, ал Маноло Бадрена «музыкалық емес себептермен» жұмыстан шығарылды. Шортер өзінің назарын және композициялық идеяларын жеке жұмысына аударды, ал Завинул жеке альбомы үшін идеялар дайындады, ол топтың шикі дыбысынан алыстап, көптеген аудармалармен әлдеқайда оркестрленген және эксперименттік студиялық жазба жасауды білдірді. Алайда Weather Report-тің келісім-шарты мен жұмыс кестесі тағы бір альбомды талап етті, сондықтан Завинулдың жеке жұмысы Weather Report-тің сегізінші альбомы болған «Mr. Gone» (1978) альбомына сіңді. Студиялық сессияларда әр түрлі барабаншылар жұмыс істеді – Пасториус екі тректе барабан ойнады, сондай-ақ Тони Уильямс, Стив Гэдд және Питер Эрскин (соңғысы бұрынғы Стен Кентон/Майнерд Фергюсон барабаншысы, Пасториус жобаға шақырған) үлестірін қосты. Эрскин келесі турда топтың толыққанды мүшесі болды және 1982 жылға дейін Weather Report-пен бірге қалды. Альбомда сондай-ақ Денис Уильямс пен «Earth Wind and Fire» тобының жетекшісі Морис Уайттың қатысуы болды. Альбом Billboard Jazz Albums тізімінде бірінші орынға көтерілді. «Mr. Gone» (1978) альбомы DownBeat журналынан бір жұлдыздық баға алды, бұл топтың бұрынғы шығарылымдарының барлығы бес жұлдыздық баға алғаннан кейін таң қалдырды. Топ журналмен пікірталас жүргізіп, өз жұмыстарын қорғады. Завинул мен Пасториус сұхбатқа қатысып, өз ойларын ашық білдірді, Шортер философиялық көзқарас танытты, ал Эрскин ең тартымсыз болды. 1970 жылдардың соңында Weather Report Завинул, Шортер, Пасториус және Эрскиннен тұратын квартет болды және (алғаш рет) топтың құрылысында болған қосымша перкуссионист рөлінен бас тартты, ол топтың құрылысынан бері маңызды болды. Оның орнына, төрт мүше де тікелей концерттерде әртүрлі уақытта перкуссияны орындады. Завинул бұл қарапайым, кеңірек дыбыс көбірек тыңдау мүмкіндігін береді және топ енді мелодия мен гармонияға көбірек назар аударғандықтан, музыканы азырақ хаостық етеді деді. Топтың турнелерінің ауқымдылығы мен көптеген медиа элементтері (сахна шеберлері, лазерлік және фильмдік проекциялар) жазз шеңберінде көбінесе кездеспейтін рок жұлдыздарының деңгейіне жетті. 1979 жылы шыққан «8:30» атты тікелей концерттік альбомы (сол жылғы «Best Jazz Fusion Performance» сыйлығын жеңіп алды) «Mr. Gone» турнесінде жазылған және Weather Report-тің осы құрамының тікелей күшін және энергиясын көрсетті. Завинул кейіннен бұл құрамды «барлық уақыттың ең ұлы тобының бірі!» деп сипаттады. 1979 жылдың 2-4 наурызы аралығында Weather Report Кубаның Гавана қаласына «Havana Jam» фестиваліне қатысу үшін сапар шекті, бұл куба-американдық саяси жағдайдың жақсаруының нәтижесі болды. Фестивальде Стивен Стилс, CBS Jazz All Stars, Бонни Брамлетт, Крис Кристофферсон, Рита Кулидж және Билли Джоэл сияқты американдық артистермен қатар Irakere, Pacho Alonso, Tata Güines және Orquesta Aragón сияқты кубалық артистер де өнер көрсетті. Сонымен қатар, Pastorius, John McLaughlin және Tony Williams-тың қысқа ғана бірлескен тобы – Trio of Doom өнер көрсетті. Weather Report-тің өнері Ernesto Juan Castellanos-тың фестивальды тойлайтын «Havana Jam '79» деректі фильміне енді.
1980-1982 жж.: Қатаң тәртіп
1980 жылдың басында Пасториус қол соққыш Роберт Томас-ты (оның Флоридалық досы, бұрын бірге тартқан) топқа шақырды. Томас 1980 жылғы Night Passage альбомында ойнады. Бұрынғы альбомдарға қарағанда тығыз және дәстүрлі жазылған бұл альбомда Шортердің рөлі күшейді, бибоптың мықты элементтері енгізілді және Дьюк Эллингтонның "Rockin' in Rhythm" әніне жасалған жоғары жылдамдықтағы кавер арқылы джаздың алтын ғасырына ишара жасалды (бұл Завинулдың синтезаторда синтетикалық биг-бенд дыбыстарын жасау қабілетін көрсетеді). Осы кезде Пасториус психикалық тұрақсыздық пен есірткіге тәуелділік белгілерін көрсетіп, оның мансабына нұқсан келтірді; Завинулмен бұрынғы жақын қарым-қатынасы шиеленісе бастады, себебі Завинул сахнадағы Пасториустың шоумендігіне шыдамы жетпей, оның музыкадан алшақтататынын сезіне бастады. Жыл соңында Пасториус Нью-Йоркте ұзақ күткен екінші жеке альбомы (Word of Mouth) (1981) жөнінде жұмыс істеді, ал Завинул Калифорнияда Weather Report-тың жаңа материалдарымен айналысты. Weather Report-тың келесі альбомы Weather Report (1982) (олардың 1971 жылғы дебютінен кейін екінші ортақ атаулы альбомы) 1981 жылы жазылды, бірақ бір жылдан кейін ғана жарық көрді. Бұл альбомда Завинулдың аспапшы және композитор (сондай-ақ топ жетекшісі) ретіндегі ықпалы одан да күшті болды. Көбінесе топтың музыкасы импровизацияланбай, жазылып алынды. Сонымен қатар, Пасториус өзінің Word of Mouth жобасына көбірек шығармашылық күшін жұмсады: Weather Report альбомына ол бір ғана топтық шығармаға үлес қосты. Шортер (1982 жылғы альбомға топтық жұмыстан басқа, тек бір композиция ғана салған) бұрынғыдан аз белсенді болды. Кейін ол философиялық тұрғыдан: «Weather Report-та ұзақ уақыт бойы үнсіз болдым. Мен іс-әрекет жасамауды жөн көрдім» деді. Эрскиннің Word of Mouth-қа және Steps Ahead-ке жазғы міндеттемелеріне берілгендігі оның үлесі де ауыстырылуы керек екенін білдірді; сонымен қатар Роберт Томас-младший топтан кетті. Дуэтке дейін азайтылған және гастрольдік міндеттемелерге тап болған Завинул мен Шортер жаңа топты жылдам құруға мәжбүр болды.
1982-1985: Жаңа топ
Михаль Урбаняктың ұсынысы бойынша Завинул мен Шортер 23 жастағы барабаншы Омар Хакимді шақырып алды. Ол талантты студиялық музыкант және көп аспапты орындайтын музыкант, Майк Майниери, Дэвид Боуи және Карли Саймон сияқты түрлі музыканттармен бірге ойнаған. Хакимге жаңа құрамның қалған бөлігін жинау міндеті жүктелді. Маркус Миллер бас гитарист ретінде келісімге қол қоймағандықтан, ол Виктор Бейлиді (жақында Беркли музыкалық колледжін бітірген, Хаким Мириам Макебаға сүйемелдеу кезінде ойнаған) таңдады. Хаким сондай-ақ Лабелде бірге жұмыс істеген перкуссия және концерттің шебері Хосе Россиді шақырып алды. Жаңа Weather Report бірден гастрольдік турға шықты. Турда дамыған музыка кейіннен 1983 жылғы Procession альбомына жазылды, онда топтың 1970-жылдардың ортасында бастаған «дүниежүзілік музыка» бағытына қайта оралуы байқалды және The Manhattan Transfer тобынан қонақ шақырылды. Шортермен бұдан былай топтың атын пайдаланбауға келіскеннен кейін, Завинул Weather Report-ты таратып жіберді. Weather Report атымен шыққан соңғы альбом, This is This!, 1986 жылдың маусымында жарық көрді және Columbia Records компаниясымен жасалған келісім-шартты орындады. Оның екі трегінде Карлос Сантананың гитаралық орындауы болды, сонымен қатар барабанда Питер Эрскиннің оралуы болды, ал Хаким тек бір тректе ғана ойнады.
1986 жылдан қазіргі уақытқа дейін: After Weather Report
Топты таратып жібергеннен кейін Завинул оны бірден қайта құруға тырысты – бірақ өзгеше форматта, Weather Update тобы ретінде. Weather Update 1986 және 1987 жылдары гастрольдік сапармен болды, содан кейін Завинул топты таратып жіберді. 1988 жылдан бастап Завинул әлемдік музыка/джаз ансамблі The Zawinul Syndicate-ті (Завинул қайтыс болғаннан кейін Синдикат ретінде жалғасты) басқарып, он тоғыз жылдық сәтті мансабын бастады. Тағы бір ұжымдық топ құрудың орнына Уэйн Шортер жеке мансабына және топ жетекшісі ретіндегі жұмысына көшті, ол 2023 жылдың 2 наурызында қайтыс болғанға дейін жалғасты. Топтың қалыпты танымалдығына қарамастан, Weather Report қайта біріккен жоқ. Топтың қайта құрылуына ең жақын келген сәт – 1991 жылдың 10 шілдесінде Парижде Майлс Дэвиспен бірге Завинул мен Шортердің екеуінің сахнада орындауы болды (Завинулдің Дэвиспен бірге сахнада ойнағаны белгілі). Топтың алты мүшесі қазірге дейін қайтыс болды. Завинул 2007 жылдың 11 қыркүйегінде Венада тері қатерлі ісігінен (Merkel cell carcinoma) қайтыс болды. Одан бұрын, 1987 жылдың 21 қыркүйегінде Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында болған төбелес салдарынан бас-гитарист Жако Пасториус қайтыс болды. Пасториустың бас гитарадағы ізбасары Виктор Бейли 2016 жылдың 11 қарашасында қайтыс болды (көрініп тұрғанындай, Шарко-Мари-Тун ауруы мен амиотрофикалық бүйірлік склероздың асқынуларынан). Алғашқы барабаншы Альфонс Музон 2016 жылдың 25 желтоқсанында нейроэндокриндік қатерлі ісіктен кейін жүрек тоқтауынан қайтыс болды. 1971 жылдан 1974 жылға дейін топтың барабаншысы болған Дом Ум Ромао 2005 жылы 79 жасында қайтыс болды. Уэйн Шортер 2023 жылдың 2 наурызында 89 жасында қайтыс болды.