Кіріспе

Блюз музыкасының түрі. Электрлік блюз – музыкалық аспаптарды электрмен күшейту арқылы ерекшеленетін блюз музыкасы. 1930 жылдардың соңында Т-Боун Уокер, ал 1940 жылдары Джон Ли Хукер және Мадди Уотерс гитараны кеңінен қолданып, оны электрмен күшейтуді бастады. Олардың стилі Батыс жағалауы блюзі, Детройт блюзі және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Чикаго блюзі ретінде дамыды, бұл бұрынғы, көбінесе акустикалық стильдегі блюзден өзгеше болды. 1950 жылдардың басында Литл Уолтер гитара күшейткішіне қосылған кішкентай қолға ұсталатын микрофон арқылы блюз гармоникасында жетекші солист ретінде танымал болды. Біраз уақыт өткен соң, электробасс гитара 1960 жылдардың басында бас гитараның орнын толығымен басты. Кейін электрлік орган және әсіресе синтезаторлар электрлік блюзде кеңінен қолданыла бастады.

Ертедегі аймақтық стильдер

Блюз, джаз сияқты, шамамен 1930 жылдардың соңында күшейе бастады. Электрлік блюздің алғашқы жұлдызы ретінде Т-Боун Уокер танылады; Техаста туып, 1930 жылдардың ортасында Лос-Анджелеске көшіп келген ол ұзақ және жемісті мансабында блюзді свинг музыкасы мен джаз элементтерімен үйлестірді. Мемфис, Детройт, Сент-Луис және Батыс жағалауы. Бастапқы себеп – қызықты кештегі шудан жоғары естілу қажеттігі еді. Кішкентай орындарда ойнаған электрлік блюз топтары көбінесе үлкен джаз топтарымен салыстырғанда шағын болып қалатын. Чикаго блюзі Миссисипи блюз стиліне зор ықпал етті, себебі көптеген орындаушылар Миссисипи аймағынан көшіп келген. Хаулин’ Вулф, Мадди Уотерс, Уилли Диксон және Джимми Рид Миссисипиде туып, Ұлы көші-қон кезінде Чикагоға қоныс аударды. Электр гитарасы, гармоника және бас пен барабандардан тұратын ырғақ бөлімінен басқа, кейбір орындаушылар, мысалы, Элмор Джеймстің тобында ойнаған Дж.Б. Леноир саксофонды да, көбінесе қосымша аспап ретінде пайдаланды. Литл Уолтер, Сонни Бой Уильямсон (Райс Миллер) және Биг Уолтер Хортон Чикагоның алғашқы блюз сахнасының ең танымал гармоника (блюз музыканттары "блюз арфасы" деп атаған) ойнаушыларының бірі болды. Электр аспаптары мен гармониканың дыбысы көбінесе Чикагоның электр блюзінің ерекшелігі ретінде қарастырылады. Мадди Уотерс және Элмор Джеймс слайд электр гитарасын жаңаша қолдануымен белгілі болды. Хаулин’ Вулф және Мадди Уотерс терең, "қалың" дауыстарымен ерекшеленді. Басист және композитор Уилли Диксон Чикаго блюз сахнасында маңызды рөл атқарды. Ол сол кезеңнің көптеген стандартты блюз әндерін жазды, мысалы, "Hoochie Coochie Man", "I Just Want to Make Love to You" (екеуі де Мадди Уотерс үшін жазылған) және Хаулин’ Вулф үшін "Wang Dang Doodle", "Spoonful" және "Back Door Man". Чикаго блюз стилінің көптеген орындаушылары Чикагодағы Chess Records және Checker Records лейблдері үшін жазды; сонымен қатар, бұл дәуірде Vee Jay Records және J.O.B. Records сияқты кішкентай блюз лейблдері де болды. 1950 жылдардың соңында Чикагода Вест-Сайд стиліндегі блюз пайда болды, оның ішінде Magic Sam, Jimmy Dawkins, Magic Slim және Otis Rush сияқты маңызды тұлғалар бар еді. Вест-Сайд клубтары ақ нәсілді көрермендерге көбірек қолжетімді болды, бірақ орындаушылар көбінесе қара нәсілділер немесе аралас топтардың мүшелері болды. Вест-Сайд блюзінде блюз-рок элементтері болды, бірақ стандарттар мен дәстүрлі блюз әндері формаларына көбірек назар аударылды. Альберт Кинг, Бадди Гай және Лютер Эллисонның Вест-Сайд стилі күшейтілген электр гитарамен ерекшеленді. Мемфис, оның гүлденген акустикалық блюз сахнасы Бил-стритте орналасқан, 1950 жылдардың басында электрлік блюз дыбысын дамытты. Сэм Филлипстің Sun Records компаниясы Хаулин’ Вулфты (Чикагоға көшу алдында), Вилли Никсті, Аик Тернерді және Би Би Кингті жазды. Sun Records-пен байланысты басқа Мемфис блюз музыканттарының ішінде Джо Хилл Луис, Уилли Джонсон және Пат Хейр болды, олар ауыр металл музыкасының элементтерін күткен бұрмаланған және қуатты хордтар сияқты электр гитара техникасын енгізді. Бұл музыканттар ертедегі рок-н-роллерлер мен рок-биллилерге әсер етті, олардың көптегені де Sun Records үшін жазды. Филипс 1954 жылы Элвис Преслиді тапқаннан кейін Sun лейблі қарқынды өсіп келе жатқан ақ нәсілді аудиторияға бет бұрып, көбінесе рок-н-ролл әндерін жаздыра бастады. Букер Ти және M.G.'s 1960 жылдары электр блюз стилін жалғастырды. Детройттегі Джон Ли Хукер өзінің терең, қалың дауысымен және бір электр гитарамен сүйемелдеген ерекше электр блюз стилін іздеді. Оның стиліне тікелей боги-вуги әсер етпесе де, оны кейде "гитаралық буги" деп атайды. Оның алғашқы хиті "Boogie Chillen" 1949 жылы R&B чарттарында бірінші орынға шықты. Ол 2001 жылы қайтыс болғанға дейін ән салған және ән жазған. Жаңа Орлеандық блюз музыканты Гитар Слим "The Things That I Used to Do" (1953) әнін жазды, онда электр гитарасының солосы бұрмаланған үндеулермен бірге болды және 1954 жылы R&B хитіне айналды. Ол Рок-н-ролл Даңқы залының 500 әнінің бірі болып саналады және соул музыкасының дамуына үлкен үлес қосты. 1950 жылдары блюз американдық танымал музыкаға зор әсер етті. Бо Диддли сияқты танымал музыканттар да Chess Records үшін жазған кезде Чикаго блюзінің әсеріне түсті, бірақ олардың ынталы ойнау стилі блюздің ресмилігінен алшақтады және рок-н-роллдың дамуында маңызды рөл атқарды. Чикаго блюзі Луизиананың зидек музыкасына да әсер етті, Клифтон Чениер блюз акценттерін пайдаланды. Зидек музыканттары электрогитараны соло ретінде және блюз стандарттарының каджун аранжировкаларын қолданды.

Британдық электр стильдері

Британдық блюз 1950-ші жылдардың аяғында, әсіресе Лондонда американдық акустикалық блюз ойналатын скиффл және фолк-клубтарда қалыптасты. 1958 жылы Мадди Уотерстің келуі шешуші болды. Ол бастапқыда британдық көрермендерді күшейтілген электр блюзімен таң қалдырды, бірақ көп ұзамай шабыттанған жанкүйерлер алдында керемет орындады. Бұл гитарист және блюз гармоникашысы Сирил Дэвис пен гитарист Алексис Корнерді электр аспаптарына қосылып, субжанрдың үлгісіне айналған қуатты электр блюзін ойнауға түрткі болды, осылайша Blues Incorporated тобы құрылды. Ол серпінді ырғақтарымен және Клэптонның жылдам блюзлік фразаларымен, Гибсон Лес Пол гитарасы мен Маршалл күшейткішінен алынған толыққанды бұрмаланған дыбысымен ерекшеленді, бұл британдық блюз (кейіннен рок) гитаристтері үшін классикалық үйлесімге айналды. Бұл сонымен қатар гитараның басымдылығын анық көрсетті, ол осы субжанрдың ерекше ерекшелігі саналды. Рок элементтерін енгізу осы топтарды блюз-рок деп аталатын жаңа гибридтік стильге жеткізді.

Блюз рок

Блюз-рок – блюз бен рок музыкасын біріктіреді. Пол Баттерфилд Блюз Банды және Каннед Хит осы жанрдың алғашқы өкілдерінің бірі болды және "жаз тіркемелерінде жиі кездесетін ұзақ, күрделі импровизациялар орындауға тырысты". 1970 жылдарға қарай блюз-рок ауырлап, риф негізінде дами бастады, мұны Led Zeppelin және Deep Purple еңбектері көрсетеді, сондай-ақ блюз-рок пен хард-рок арасындағы шекара "жайлы көрінбейтін" еді. Жанрды 1970 жылдары Джордж Торогуд және Пэт Траверс сияқты музыканттар одан әрі дамытты. Соңғы жылдары White Stripes, Black Crowes, Black Keys, Clutch, Jon Spencer Blues Explosion және Джо Бонамасса тамырға жақын, бірақ өзгеше стильді зерттеді.

Электрлік Техас блюздері

Техас штатында Blind Lemon Jefferson және Lightnin' Hopkins сияқты көрнекті акустикалық блюз орындаушыларының ұзақ тарихы болды, бірақ 1940 жылдары көптеген техастық блюз әртістері мансабын дамыту үшін басқа жерге көшіп кетті, соның ішінде T-Bone Walker 1940 жылдары Лос-Анджелеске көшіп, ең әсерлі жазбаларын жазды. Штаттың R&B жазу индустриясы Хьюстон қаласында Duke/Peacock сияқты лейблдермен орналасқан, ол 1950 жылдары кейіннен электрлік техастық блюз дыбысын іздеген Johnny Copeland және Albert Collins сияқты әртістерге база болды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында техастық электрлік блюз өнері гүлдене бастады, ол кантри музыкасы мен блюз-роктың ықпалымен, әсіресе Остин клубтарында дамыды. Әртүрлі стильде көбінесе клавишалар мен духовые аспаптар қолданылды, бірақ қуатты гитара сололарына ерекше назар берілді.

Қазіргі заманғы электро-блюз

1960-шы жылдардың соңынан бері электрлік блюз негізгі ағымдағы танымалдылығын жоғалтты, бірақ АҚШ, Ұлыбритания және басқа елдерде берік жанкүйерлер қатарын сақтап қалды, соның ішінде 1950-ші жылдары карьерасын бастаған көптеген музыканттар жаздырып, өнер көрсетуді жалғастырып, кейде жаңа жұлдыздарды дүниеге әкелді. 1970-ші және 1980-ші жылдары соул әсерімен электрлік блюзді орындағандардың ішінде Джо Луис Уокер және ең табыстысы Роберт Крей болды, оның "Strong Persuader" (1986) альбомы, ағылшын гитараның дыбысымен және жақын вокалдық стилімен, үлкен хитке айналды. Тәжірибелі Линси Александр соул, R&B және фанк әсерімен жазылған Чикаго блюзінің түпкілікті нұсқасымен танымал. "Nick of Time" (1989) альбомымен коммерциялық сәттілікке жеткеннен кейін Бонни Райт акустикалық және электрлік блюздің жетекші орындаушыларының біріне айналды, ол көне блюзшілердің беделін арттыруға үлкен үлес қосты. Джон Ли Хукердің "The Healer" (1989) атты ынтымақтастық альбомының жаңа сәттілікке ие болғаннан кейін, Гэри Мур ("Still Got the Blues", 1990) және Эрик Клэптон ("From the Cradle", 1994) сияқты бірнеше орындаушылар электрлік блюзге қайта оралды.