Кіріспе

Швецияның бірінші премьер-министрі Луи Жерар Де Гирдің ұлы, Герар Луи Де Гир де Швецияның премьер-министрі болды.

Барон Луи Жерар Де Гир аф Финспанг (18 шілде 1818 – 24 қыркүйек 1896) – швед мемлекет қайраткері, заңгер және жазушы. Ол Швецияның тұңғыш премьер-министрі атанды.

Өмірбаян

Де Гир Рисинге округіндегі Финспанг сарайында дүниеге келді және Де Гир әулетінің мүшесі болды. Ол заңгер болған, ал 1855 жылы Гёта апелляциялық сотының президенті, яғни Гёталанд апелляциялық сотының судьясы болды. 1858 жылдың 7 сәуірінен 1870 жылдың 3 маусымына дейін Әділет министрі қызметін атқарды, сондай-ақ 1875 жылдың 11 мамырынан 1876 жылдың 20 наурызына дейін тағы да Әділет министрі болды. Әулет мүшесі ретінде ол 1851 жылдан бастап Швеция Риксдағының құрамына қатысты. 1867 жылдан 1878 жылға дейін Жаңа Риксдагтың бірінші палатасында Стокгольм өкілі болды, онда көптеген пайдалы реформаларды ұсынды және қабылдады. "Minnen" ("Соңғы естеліктер") атты еңбегінде ол өзін жалпыға бірдей сайлау құқығын қолдайтын либерал деп есептеген. Дегенмен, ол Риксдагтан қабылдануы мүмкін емес деп ойлаған заң жобаларын енгізуге ешқашан тырыспады.

Жаңа Риксдагтың сәулетшісі

Де Гирдің ең үлкен саяси жетістігі – шведтік өкілдік жүйесін реформалау болды. Реформалар нәтижесінде екі палаталы сайланған Риксдаг құрылды, ол бұрынғы ауырсынулы және демократиялық емес, сондай-ақ кейінгі орта ғасырлардан қалған Мүліктер Риксдағын алмастырды. Бұл шара 1865 жылдың желтоқсанында Риксдагтың қабылдауына ие болды және 1866 жылдың 22 маусымында патшалық бекітілу алды. Осыдан кейін Де Гир біраз уақыт бойы зор халыққа ұнады. Ол 1870 жылы министрлік қызметтен кетті, бірақ 1875 жылы Әділет министрі болып қайтадан қызметке кірісті.

Бірінші Премьер-Министр

1876 жылы Де Гир реформа нәтижесінде бұрынғы Әділет министрі (сол кезде ол осы қызметті атқарған) және Сыртқы істер министрі лауазымдары Әділет министрі мен Сыртқы істер министрі болып өзгертілгеннен кейін Швецияның алғашқы премьер-министрі болды. Ол 1880 жылдың сәуір айына дейін қызмет етті, содан кейін қарулану мәселесін шешуге жасаған бірнеше әрекеті сәтсіз аяқталғандықтан тағы да отставкаға кетті. 1881 жылдан 1888 жылға дейін Уппсала және Лунд университеттерінің канцлері болды. Ол еркін сауданы және экономикалық либерализмді қолдады. Кейбір мамандардың пікірінше, 1870 жылдан 1970 жылға дейінгі Швецияның күшті экономикалық өсімінің негізін қалаушы – Де Гир болды.

Әдеби шығармалары

Бірнеше роман мен эстетикалық эсселерден өзге, Де Гир стиль және мазмұны жағынан жоғары сапалы бірнеше саяси естеліктер жазды, олардың ең белгілілері – Minnesteckning öfver A. J. v. Höpken (Стокгольм, 1881); Minnesteckning öfver Hans Järta (Стокгольм, 1874); Minnesteckning öfver B. Б. фон Платен (Стокгольм, 1886); және оның өзінің «Минең» (Minnen) жеке өмірбаяны (Стокгольм, 1892), тарихи құжат ретінде құндылығы өлшеусіз, онда өмірлік саяси тәжірибесі мен толыққанды пікірлері ерекше айқындықпен, салмақтылықпен және тартымдылықпен баяндалған. Мысалы, оның жас кезінде Әділет министрі қызметіне тағайындалу себебін түсіндіргенде, сол кездегі швед аристократиясының шектеулі өкілдері арасында бұл лауазымға қажетті ең болмағанда орташа деңгейдегі интеллектке ие адамды табу қиын болды деді.

Академияларға мүшелік

Де Гир 1862 жылдан бастап Швед академиясының мүшесі болды, 17-орынды иеленді. Сол жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының да мүшесі болып сайланды.

Жеке өмір

1848 жылы Де Гир графша Каролина Ловиза Вахтмейстерге үйленді. Олардың үш ұлы болды, олардың үлкені Герхард Луи Де Гир (1854–1935) 1920–1921 жылдар аралығында Швецияның премьер-министрі болды, ал екіншісі Герар Де Гир (1858–1943) – геолог.

Өлім

Де Гир 1896 жылдың 24 қыркүйегінде Сканиядағы Ханаског сарайында қайтыс болды.