Кіріспе

шөп "Гвинея шөбі"

Гвинея шөбі – Белиз мемлекетінің Оранж-Уолк ауданындағы ауыл. Теңіз деңгейінен 38 метр биіктікте орналасқан. 2000 жылғы халық санауы бойынша Гвинея шөбінде 2510 адам тұрды; 2010 жылғы санақ деректері бойынша халық саны 3500 адамға жетті. Халықтың көп бөлігін метистер, креолдар және шығыс үндістер құрайды. Ауылға жақын жерде немесе ауылдың ішінде меннониттер, тайваньдықтар және басқа да Орталық Америкадан келген иммигранттар тұрады.

Атаудың шығу тегі

Ауылдың атына қатысты екі әңгіме бар. Біріншісі, Британдық Кариб аймағында құлдықтан азат болғаннан кейін, «Шығыс үндістері» деп белгілі Үндістаннан келген мерзімілі жұмысшылар осы жерге қоныстанды және британдық иелік үшін банан егіп, өсіре бастады. Жергілікті халық бананды «Guineo» деп білген, содан кейін ол «Guineal» болып өзгерді, ал ол кездегі елді мекен «Guinea Grass» деп аталды. Екінші нұсқасы бойынша, Белиз мүлігі компаниясының «Chichiri» Price деген ағылшын адамы, Rt. Hon. Джордж Прайстың туысы, ауылдың солтүстік жағындағы шаруашылықта тұрып, мал өсірген. Малды азықтандыру үшін ол Англия мен Мексикадан шөп әкелді. Ол әкелген шөп – Гвинея шөбі (Megathyrsus maximus) еді. Кейін жергілікті тұрғындар шаруашылықтан тысқары және ауылға тараған импортталған шөптің құрметіне осы елді мекенді «Guinea Grass» деп атауға кірісті. Осы шөпті ауылдың басты жолының шетінде, Филип Голдсон тас жолына қарай көруге болады.

Тарих

Қазіргі уақытта Гвинея Грас ауылының шекаралары, Тауэр төбе аймағы және Сан-Хуан дәлізінде майя халқы "Позито" немесе құдықтар деп аталатын бірнеше байланысты майя қоныстарында тұрған. Бұл аймақта, әсіресе Сан-Хуан дәлізінде және Гвинея Грас негізгі жолының бойындағы Жаңа өзеннің жағалауында майялар көптеген құдықтар салғандықтан осылай аталған. Кейбір құдықтар бүгінге дейін сақталған және шаруалар оларды егістік суару үшін пайдаланады. Гвинея Грас ауылының тұрғындары католик шіркеуінің жанынан басталып, Печ отбасы тұратын кеме жасаушылар ауылына дейін созылатын майялар салған туннельді көрген. Еуропалықтар Америкаға келгеннен кейін, көптеген жағдайларда жергілікті халықтың саны азайды және көптеген қоныстар тасталып кетті, дәл осылай Позито да тасталып кетті. Бұл ақпарат ескі буыннан бізге жеткен ауызша тарихқа негізделген. Ауылдың пайда болуы Крукд-Три және Белиз өзені аңғарынан қашқан бірнеше құлдардың, сондай-ақ жартылай британдық және құл иелерінің балалары немесе ағылшыз азаматтарының қыздары, қара құлдармен немесе жұмысшылармен бірге қашып, Жаңа өзеннің саласына, қазіргі Гвинея Грас ауылына қоныстанған. Олардың мақсаты – аралас некеге тыйым салынғандықтан, оларды тауып алмау еді. Олар ауылда қалған майя халқымен бірге қауым құрды. Кейін британдық Никарагуа жағалауынан Вайка және Москито халықтары келді, бірнеше отбасы Белиз иелігінен шыққан британдық фермермен бірге ауылға қоныстанды. 1800 жылдары Британдық Батыс Үндістанда құлдық жойылғаннан кейін, британдықтар Қытай мен Үндістаннан келісімшарт бойынша жұмыс істеуге келген жұмысшыларды Британдық Гондураста ауыл шаруашылығында жұмыс істеуге алды. Содан кейін бір британдық адам банан плантациясын ашып, Гвинея Грасс ауылында жұмыс істеу үшін бірнеше үнді жұмысшысын әкелді. 1847 жылы, қысқа уақыттан кейін, метистер (испан және майяның араласуынан туған), Юкатек майялары және Юкатектер (Мексиканың Юкатан қаласында испандық ата-аналары немесе әке-шешесінің ата-бабаларынан туған испандар) Белиздің солтүстігіне Ла Гуэрра де Кастас (Юкатанның Каста соғысы) қашқаннан кейін келді. Әртүрлі этникалық топтар мен тілдерде сөйлейтін адамдардан құралған бұл қоныс байланыс табудың жолдарын іздеді және көп ұзамай түрлі этникалық топтармен қарым-қатынас құралы ретінде ағылшын креол тілін қолданды. Метис халқы тез өсіп, аралас некелер мен жоғары туу көрсеткіші арқасында басқа мәдениеттерден басып өтті. Қазіргі уақытта ауылдағы үй шаруашылықтарының саны азайғанмен, метис халқы әлі де ең ірі этникалық топ болып табылады, одан кейін аралас нәсілді деп санағандар келеді. Ауылда заң қызметкерлері немесе басқару жүйесі болмағандықтан, әділдік өз қолымен істелді, көптеген ақ испандық "Юкатектер" осыдан қорқып, мәдени және экономикалық айырмашылықтарға байланысты Вайка халқымен көптеген қақтығыстар туды.

Кәсібі

Гвинея Грасс халқы бұрынғыда өзін-өзі қамтамасыз етуге негізделген шаруашылықпен айналысып, чикл индустриясында чиклерлер ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Британдық Гондурас Эстейтіне тиесілі ағаш өнеркәсібі үшін магони және логавуд кесетін. Бұл эстейт 1970 жылдардың басында Белиз Эстейтіне айналды, Белиз Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғанға дейін бірнеше жыл бұрын. 1970 жылдардың басынан бастап, солтүктегі көптеген адамдар, оның ішінде Гвинея Грасс халқы, қант өнеркәсібіне көшті, себебі Либертад ауылында, содан кейін Тауэр Хиллде зауыт ашылды. 2000 жылғы Қант қамысы фермерлерінің қауымдастығы туралы заңға сәйкес, Оранж Уок округінің бөлімшелік қауымдастығында Гвинея Грасс келесі аудандық бөлімшеге жатады: Гвинея Грасс, Тауэр Хилл, Кемежай, Чан Пайн Ридж, Кармелита және Тайгер Крик бөлімшелері. 1980 жылдардың соңында, тәуелсіздік алғаннан кейін, Белиз бойынша инфрақұрылымдық даму толқыны кезінде ауылдың көптеген жұмысшылары қасқа жасау, ағаш өңдеу, электрмен жұмыс және сантехника салаларын меңгерді. 35-50 жас аралығындағы ерлердің көп бөлігі әлі де осы салаларда жұмыс істеп келеді. Көптеген жастар қазір кеңседе жұмыс істейді, мемлекеттік қызметте еңбек етеді, тіпті өздерінің бизнесін де ашқан. Жоғары білім алуға шамасы жетпейтін көптеген жастар туризм және қонақжайлылық саласында жұмыс істейді. Бүгінгі таңда көптеген әйелдер де жұмыс істейді және кәсіби мамандықты меңгерген, мұндай жағдай 20 жыл бұрын сирек кездесетін. Көптеген отбасылар енді екі кіріс алатын отбасы болып табылады. Барлық отбасылардың шамамен 45%-ы екі кіріс алады, себебі ерлер де, әйелдер де жұмыс істейді.

Климат

Гвинеялық шөп тропикалық муссондық климатқа ие (Кёппен: Am).

Халық және мәдениет

2010 жылғы халық санағы бойынша Гвинея Грасс ауылында 3500 адам тұрды. Олардың 87,9%-ы испаноязылы, оның ішінде 79,9%-ы метистер, ал 12%-ы Орталық Америкадан келген иммигранттар мен ауылдағы босқындар. Сонымен қатар, 6%-ы аралас нәсілді, 3,7%-ы креол, 1%-ы еуропалықтар (меннониттер мен кавказдықтар), 0,8%-ы мопан майя, 0,3%-ы кечи майя, 0,2%-ы азиялықтар және 0,1%-ы юкатек майя. Гвинея Грасс ауылы көбінесе метистердің басымдығымен сипатталатын қоғам, сондықтан испан мәдениеті мен дәстүріне күшті әсер етеді. Отбасылар көбінесе патриархалды болып келеді, әке балаларына тәуелсіз ересектерге айналғанға дейін жер учаскесін сыйлайды немесе сатып алады. Бұрын мұндай құқық тек ұлдарға ғана берілетін, бірақ 20 ғасырдың ортасында бұл өзгеріске ұшырап, қыздар да осы құқыққа ие болды. Ауылдағы испан тілі де ауылдың ұзақ тарихымен және майя және ағылшын креол тілдерінің ықпалымен өзгерген. Ауыл тұрғындарының өмір салтына американдық, ямайкалық және мексикалық мәдениеттердің әсері зор. Метиздердің ең көрнекті дәстүрін тағамдарда табуға болады. Гвинея Грасс ауылының ең көп таралған тағамдары – сальбуте, тамале, эскабече, чирмоле, кальдо (тауық сорпасы), тамалитос/дукуну сияқты метиз тағамдары. Ауылға Кариб теңізі мен креол мәдениеті де зор әсер етеді, бұл ұлттық тағамдарда, мысалы, күріш пен бұршақ, қайнатылған тағамдар, серре, сиыр аяғының сорпасы, креолдық нан, ет пирогы, саяхат торттары, жармаланған жәк, кнедликтер және т.б. көрінеді. Қорыта айтқанда, бұл ауылдың латын Америкасының Кариб теңізі мәдениеті мен метиздердің мәдениетінің біріккені. Юкатек майяларының дәстүрлі тағамдары да ауылдың әртүрлі тағамдарының құрамына өзгеше үлес қосады, олардың ішінде пибил, кальдо, перикс п'аак, пибил ка’аш және позоле ерекше аталады. Ауылдағы ең мерекелік уақыттардың бірі – Пасха, онда ауылдық кеңес Жаңа өзен саябағындағы өзен жағасында көптеген отбасылық шаралар ұйымдастырады. Одан кейін қыркүйек мерекелері басталады, ол Сент-Джордж Кея шайқасын еске алумен ашылады. 20 қыркүйекте Гвинея Грасс сұлулық конкурсы өтеді, жеңімпаз тәуелсіздік күні ауыл көшелерімен шеру өткізеді, содан кейін Оранж-Уолк қаласына моторалық шеру ұйымдастырылып, ту көтеру рәсімі мен фейерверк көрсетіледі. Тәуелсіздік күніне арналған шеру мен мереке 21 қыркүйекте сағат 13:00-ден кейін өтеді. Одан кейін ауыл тұрғындары тәуелсіздік карнавалына қатысу үшін Оранж-Уолк қаласына барады. Жылдың ең үлкен мерекесі – Рождество, онда 24 желтоқсан күні отбасылар Рождествоға арналған дәстүрлі тағамдар мен тәттілер дайындайды. Көптеген адамдар сол түні шіркеуге барады, ал 25 желтоқсанда көршілермен, отбасымен және достармен тамақ, сусын және тәттілер бөліседі. Бұл ауылдағы ұзақ жылдардан бері сақталған дәстүр. Ауылдағы соңғы мереке – Жаңа жыл қарсаңы, онда әр үйдің үстелінде дәстүрлі тамалелер табылады. Ауылдағы көптеген шіркеулер Жаңа жылдық бағдарламалар ұйымдастырады, ал көптеген отбасылар Жаңа жылдық кештер өткізеді. Гвинея Грасс ауылының тұрғындарының көп бөлігі диаспорада тұрады, олардың саны шамамен 100 350 адамды құрайды, негізінен АҚШ (Калифорния, Майами, Техас, Иллинойс), Мексика, Ұлыбритания (Шығыс Лондон, Эдинбург), Канада және Англо-Кариб аралдарында қоныстанған.

Тұрғын үй және инфрақұрылым

1880 жылдары үйлер қарапайым стильде салынған. Олар испан тілінде «pimento» (тасисте) сабақтарынан, ал шатырлары «cohune» пальмаларымен жабылған, кейбір үйлер пальма ағашының кесілген бөліктерінен де салынған. Үйдің ішін әрдайым салқын ұстау үшін қабырғаларын ақ сазбен сылап тастаған. Белиздегі ең бай отбасылардың бірі – Сантьяго Кастильо мен оның отбасы, Белиздегі ең ірі импорттық және көтерме сауда компаниясының иелері Гвинея Грасс ауылында тұрған және ең әдемі үйлердің бірі оларға тиесілі болған. Ол және Г. Грегорио Аюзо 20-шы ғасырда цинк немесе темірмен жабылған шатыры бар үйді алғашқылардың бірі болып салған. Аюзо Гвинея Грасс ауылында дүкен ашқан алғашқы адам болды. 1940 жылдары, қант құрабының өркендеген кезінде, Белиз қаласындағыдай колониялық стильдегі ағаш үйлерді бай отбасылар салай бастады. Олардың көптеген үйлерін әлі де ауылдың колониялық аймағында және басты жолда көруге болады. 1960 жылдардан кейін, дауылдардан кейін, жалпақ төбелі бетон үйлер мен бетон бунгалолар салына бастады. Цинк немесе темірмен жабылған үйлер де қазіргі Гвинея Грасс ауылында көптеп кездеседі, себебі оларды салу арзан, бірақ 2-санаттағы дауылға төтеп беруге жеткіліксіз. 1960 жылдар Белиз және Оранж Уолк, Корозал аудандары үшін қант өнеркәсібінің алтын ғасыры болды, осының арқасында олардың өмір сүру деңгейі жоғары болды. Адамдар шаруашылықпен айналысуын тоқтатты және қант өнеркәсібі мен инфрақұрылыма көшті. Осы кезеңде Белиз қаласынан тысқары қалалар мен ауылдарға ішкі су құбырлары тартыла бастады. Ауыл тұрғындары Германия, Ұлыбритания және АҚШ-тан жүк көліктері мен жеке көліктер әкелді, халықаралық рейстермен саяхаттау да ауылдық тұрғындар үшін жаңалық болды, көз ашқанша қарапайым ауыл адамдарының өмір салты өзгерді. Ауылдағы экономиканың ұзақ жылдар бойы тоқырауына байланысты, әлі де көп даму қажет болса да, ауыл енді қайтадан өсіп, жаңа жетістіктерге ұмтылуда.

Саясат

Ауыл 1949 жылы Белиз долларының құнсыздануынан кейін дауыс беру және өз пікірін білдіру құқығы үшін Джордж Прайс қозғалысына қатысты. Өйткені, дауыс беруге және үкіметке қатысуға тек ақ адамдар мен таңдалған түрлі терілі (жер иелері) адамдар ғана құқылы болды. 1950 жылы Халықтық Біріккен Партия құрылғанда, ауыл партияны қолдады, әсіресе, құрметті Джордж Прайс кішкентай кезінде қысқа мерзімге ауылда тұрғандықтан. Олар 1980-ші жылдардың соңына дейін партияға адал болды, содан кейін ауылдан шыққан алғашқы адам Онессимо Печ Оранж Уолк Оңтүстік аймақтық өкілі лауазымына Біріккен Демократиялық Партиядан түсуге шешім қабылдады. Содан бері ауыл Біріккен Демократиялық Партияның бекінісі болып табылады және Оранж Уолк Оңтүстік сайлау округіндегі ең көп тіркелген сайлаушылар санына ие. УДП ауылдық кеңес сайлауында ПУП-тан басымдық танытты, бірақ 2013 жылы ауыл тарихында алғаш рет жаңадан құрылған үшінші партия ауылдық кеңес сайлауында жеңіске жетті. Гвинея Грассының Біріккен Қоғамдық Ассоциациясы (UCA) үш рет қатарынан қайта сайланған УДП кеңесін жеңіп алды. Бұл сайлауда ПУП-тың ауылдық кеңеске үміткерлері болмады. Бұрынғы ауылдық кеңес УДП-ның толық құрамынан тұрды, онда Мирна Сантос әйел ретінде екінші рет төраға болып сайланды. Алғашқы сайланған әйел төраға Эстела Перес Сантос болды. 2019 жылы, 20 жылдан астам уақыттан кейін ПУП ауылдық кеңес сайлауында толық жеңіске жетті, ал Бенито Ук жаңа тағайындалған төраға болды. ПУП – солшыл-орталық партия және елдегі екі ірі партияның бірі. Ұлттық сайлауларға қатысты, Гвинея Грасс ауылы – өкілдер палатасына сайлау үшін маңызды ауыл, өйткені ауылда Оранж Уолк Оңтүстік сайлау округіндегі ең көп сайлаушылар бар, сондықтан бұл ауылды жеңу саяси партияның солтүстікте аймақты жеңіп алуының жоғары ықтималдығын көрсетеді және парламенттегі орынға мүмкіндік береді.

Дін

Халықтың 89% христиан дінін ұстанады, ал қалған 11% дінге жатпайды. Христиан дінінің күшті ықпалы испан және метис мәдениетінің күшті болуымен байланысты, әсіресе католицизмге. 1950 жылдардың соңына дейін британдық және американдық миссионерлер, сондай-ақ креолдық текті белиздіктер ауылға протестанттық христиан қозғалысын әкелді. Бұл Құдайдың толық евангелистік шіркеуі бүгінгі күнге дейін сақталып, ауылдағы ең көне евангелистік ағым болып табылады. Одан кейін жеті күндік адвентистер ауылға келіп, шіркеу құрды. 1970 жылдардың басында толық евангелистік шіркеу бөлінді. Ауылда «Жарқын Тас» атты жаңа евангелистік шіркеу мен миссия құрылды. Бұл Орталық Америкадағы ПЦГ Дүниежүзілік миссиясы үшін пионерлік шіркеу болды, Белиз, атап айтқанда, Гвинея Грасс шіркеуі Орталық Америкадағы ПЦГ деноминациясының аналық шіркеуі және ағылшын Вест-Индиясының бір бөлігі болып табылады. П.К.Г. 1957 жылы Белизде басталып, бірақ оның алғашқы ресми шіркеуі 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында ғана Белиздің Гвинея Грасс қаласында құрылды. Сол кезде ел Британдық Гондурас деп аталды және 1973 жылы Белиз деп өзгертілді. Соңғы кезде 7 қауымға жеткен евангелистік шіркеулердің өсімі соншалыққа жетті, қазір ауыл тұрғындарының әр екіншісі рим католигі немесе евангелистік христиан.

Білім

70%-ы бастауыш мектепті бітірген; қалған 30%-ы бастауыш мектепті аяқтамаған, олардың шамамен 70%-ы ағылшын және испан тілдерінде оқи және жаза алады. Қалған 10%-ы сауатсыз. 45%-ы орта білім алған, бұл көрсеткіш он жыл ішінде үш есеге өсті, себебі 1990-шы жылдары халықтың шамамен 12%-ы ғана орта білімді болған. 30%-ы жоғары білім алған, ал аздаған бөлігі магистратураны бітірген. Елдің ресми тілі – ағылшын тілі болғандықтан, Белиз еліндегі барлық бастауыш мектептер толық ағылшын тілінде оқытады. Осы принцип Гвинея Грассқа да қатысты: бастауыш сыныптардан (5- және 6-сыныптарға дейін) оқыту ағылшын тілінде жүргізіледі, бірақ пәннің жақсырақ түсінілуі үшін басқа тілдерді де қолдануға рұқсат етіледі. Бұл, әсіресе, шетелдіктерге және ағылшын тілі ана тілі емес адамдарға, мысалы, испан немесе төменгі неміс тілінде сөйлейтіндерге көмектеседі. Ауылда екі бастауыш мектеп бар: Гвинея Грасс Пятидесятниктер бастауыш мектебі және Гвинея Грасс Рим-католик бастауыш мектебі. Соңғы 13 жылда Гвинея Грасс Пятидесятниктер мектебі елі бойынша үздік 25 мектептің қатарында болды және аудандық деңгейде үздік үштікке тұрақты түрде кірді. (Жыл сайын олар 25-35 немесе 50-ден жоғары санаттардың бірінде болады).

Гвинея Грасс Пятидесятниктер мектебі Гвинея Грасс Р.К. мектебі
397 оқушы тіркелген 425 оқушы тіркелген
Гвинея Грасс Пятидесятниктер мектепке дейінгі мектебі Гвинея Грасс Р.К. мектепке дейінгі мектебі
35 оқушы тіркелген 38 оқушы тіркелген

Қоғамдық қызмет көрсету және демалыс орталықтары

Ауылда екі мемлекеттік мектеп бар, біреуі Рим-католик шіркеуі мен Білім министрлігінің басқаруында, екіншісі Белиздің Пятидесятниктер шіркеуінің және Білім министрлігінің басқаруында. 2023 жылы Апостолдық шіркеу басқаратын жекеменшік мектеп ашылды; ауылда мемлекеттік мектептер жоқ, бірақ барлық мектептер Білім министрлігінің оқу бағдарламаларын оқытуға және білім беру және оқыту құралы ретінде стандартты Кариб теңізі немесе Ұлыбритания ағылшын тілін пайдалануға міндетті. Ауылда жұмыс істейтін қоғамдық денсаулық сақтау орталығы және Маркус Канул ауданында қоғамдық полиция бөлімі орналасқан, оның жанында ауылдың футбол алаңы бар. Ауылда 3 саябақ бар: біреуі ауылдың солтүстік-шығыс бөлігінде, онда ауылдық кітапхана мен қоғамдық орталық орналасқан; екінші саябақ Жаңа өзеннің жағасында орналасқан, сол себепті оған Жаңа өзен саябағы деген ат қойылған, оның жанында футбол, крикет және софтбол алаңдары бар; үшінші саябақ Феликс Эстейт ауданында орналасқан, ол көбінесе үлкен бос алаң. Сонымен қатар, ауылда көптеген супермаркеттер, шағын дүкендер, мейрамханалар, смузи барлар, шағын тағам сату орындары, шаштараздар, шеге салу орталықтары, шағын бутиктер мен қолданылған киім дүкендері бар.

Телекоммуникациялар және Интернет

Digi (бұрынғы Белиз Телемедиа Лимитед), Centaur Communications Corp. Ltd. және Smart – ауылдағы ең ірі 3 интернет-провайдер, ал Digi және Smart ауылда және елдің басқа да аймақтарындағы жалғыз телекоммуникациялық қызметті ұсынады.