Батыс Рим императоры: Иоаннның өмір жолы (423-425 жж.)

Кіріспе

423-425 жылдар аралығында Рим императоры болған Иоанн немесе Жоанн (Iohannes; 425 жылы қайтыс болды) – 423-425 жылдар аралығында Батыс Рим императоры. Батыс Рим императоры Хонорий қайтыс болғаннан кейін, Теодосиан әулетінің соңғы өкілі Феодосий II бірден жаңа императорды тағайындаған жоқ. Осы уақыт аралығында патриций Кастин Иоаннды император етіп жариялады. Феодосий бұл шешіммен келіспей, азамат соғысы арқылы Иоаннды тақтан түсірді.

Тарих

Жохан билікке келген кезде primicerius notariorum, яғни жоғары мемлекеттік қызметкер болды. Прокопий оны «жағымды мінезді, ақыл-парасаты мол және батыл істерге қабілетті» деп мақтады. Бастапқыда оның империяны бақылауы бекем болған жоқ. Галлияда оның преториандық префекті Арль қаласында әскерлердің көтерілісі кезінде қаза тапты. Ал Африка диоцезінің комы Бонифаций Римге жотатын астық флотын тоқтатты. «Жоханның билік жылдары оның пайда болуы сияқты тұманды», - деп жазады Джон Мэтьюс, содан кейін ол билеушінің белгілі әрекеттерін бір абзацта тізімдейді. Жохан Римде жарияланды және Аниция руының бір мүшесінің есебінен преториандық ойындар ұйымдастырылды. Содан кейін Жохан өзінің штаб-ортасын Равеннаға көшірді, Шығыс империясы сол бағыттан шабуыл жасайтынын жақсы білді. Африкаға жорық жасалғаны туралы мәлімдеме бар, бірақ оның нәтижесі, сәтті болмағаны болжанып тұр, жазылмаған. Галлияда ол дін қызметкерлерін әлемдік соттарға жібергені үшін наразылық тудырған сияқты. Жохан Шығыс императорымен келісімге келуді үміттенеді, бірақ Теодосий II жас Валентиан III-ті цезарь еткенде (әлбетте, Валентианның анасы Галла Плацидияның ықпалымен), ол тек соғыс күтетінін түсінді. 424 жылдың соңында ол өзінің жас және ең перспективті ізбасарларының бірі Аэтийге маңызды тапсырма берді. Сол кездегі сарайдың басқарушысы Аэтий бұрын құлыпта болған Гундарға әскери көмек сұрау үшін жіберілді. Аэтий кеткен кезде Шығыс империясының әскері Салоникадан Италияға аттанды және жақын арада Аквилеяда орналасты. Басты дереккөздер Равенна олардың шабуылына түскенін айтады, бірақ Иоанн Антиохиялық Аспардың әскерін қаланы қорғаған батпақтар арқылы қауіпсіз өткізгенін мәлімдейді. Жоханның әскері тұтқындаған Аспардың әкесі Ардабурий Равенна гарнизонына қалаға сатқындық жасауға көндірген болуы мүмкін. Оның өлімі кейде мамыр немесе маусым айында болды деп есептеледі, мүмкін, Теодосий II-нің 5 мамыр 425 жылы шығарған Кодекс Теодосиандағы екі заңға сүйене отырып. Жоханның өлімінен үш күн өткен соң, Аэтий үлкен гунн әскерін бастап оралды. Бірнеше шайқастардан кейін Плацидия, ұлының регенті, және Аэтий келесі отыз жылға Батыс Рим империясының саяси ландшафтын белгілеген келісімге келді. Гундарға ақша төленіп, үйлеріне қайтарылды, ал Аэтий magister militum (Рим әскерінің бас қолбасшысы) лауазымын алды.

Joannes was a primicerius notariorum or senior civil servant at the time of his elevation. Procopius praised him as "both gentle and well endowed with sagacity and thoroughly capable of valorous deeds." From the beginning, his control over the empire was insecure. In Gaul, his praetorian prefect was slain at Arles in an uprising of the soldiery there. And Bonifacius, comes of the Diocese of Africa, held back the grain fleet destined to Rome. "The events of Johannes' reign are as shadowy as its origins," writes John Matthews, who then provides a list of the ruler's known actions in a single paragraph. Joannes was proclaimed at Rome and praetorian games were provided at the expense of a member of the Anicia gens. Johannes then moved his base of operations to Ravenna, knowing full well that the Eastern Empire would strike from that direction. There is a mention of an expedition against Africa, but its fate, presumed unsuccessful, is unrecorded. In Gaul, he appears to have caused offense by submitting clerics to secular courts. Joannes had hoped that he could come to an agreement with the Eastern Emperor, but when Theodosius II elevated the young Valentinian III to caesar (undoubtedly influenced by Valentinian's mother Galla Placidia), he knew he could only expect war. Late in 424, he gave to one of his younger and most promising followers, Aëtius, an important mission. Aëtius, governor of the Palace at the time, was sent to the Huns, with whom he had lived as a hostage earlier, to seek military help. While Aëtius was away, the army of the Eastern Empire left Thessalonica for Italy, and soon camped in Aquileia. Although the primary sources state that Ravenna fell to their assault – John of Antioch states that a shepherd led the army of Aspar safely through the marshes that protected the city. Aspar's father, Ardaburius, who had been captured by Joannes' soldiers, may have convinced the garrison of Ravenna to betray the city. His death is sometimes dated to May or June, probably on the basis two laws in the Codex Theodosianus issued by Theodosius II on 5 May 425. Three days after Joannes's death, Aëtius returned at the head of a substantial Hunnic army. After some skirmishing, Placidia, regent to her son, and Aëtius came to an agreement that established the political landscape of the Western Roman Empire for the next thirty years. The Huns were paid off and sent home, while Aetius received the position of magister militum (commander in chief of the Roman army).