Доминикана: Тарихы мен құлдырауы

Кіріспе

Доминикан Республикасында орналасқан бұрынғы әуе компаниясы.

Compañía Dominicana de Aviación, көбінесе Dominicana деп қысқартылатын, Доминикан Республикасында орналасқан және елдің ту тасымалдаушысы болған әуе компаниясы еді.

Тарих

Доминикана 1944 жылы АҚШ, Пуэрто-Рико және Испанияға эмиграциялаған көптеген Доминикан азаматтарын қамту мақсатында ұлттық әуе компаниясын құру үшін құрылды. Бастапқы паркінде Douglas C 47 және DC 6 ұшақтары болды. 1950 жылдары Доминикана Пуэрто-Плата, Ла-Романа және Сантьяго-де-лос-Кабальерос сияқты қалаларға ішкі бағыттар желісін ашты, сондай-ақ Curtiss C 46 Commando және Aviation Traders Carvair ұшақтарын сатып алды. 1960 жылы әуе компаниясы Сидад Трухильо (кейін Санто-Доминго деп аталған Доминикан Республикасының астанасы) мен Майами арасында Douglas DC 4 ұшақтарымен, ал Сидад Трухильо мен Сан-Хуан (Пуэрто-Рико) арасында Douglas DC 3 және Curtiss C 46 ұшақтарымен тікелей халықаралық рейстерді іске қосты. 1960 жылдардың соңында Доминикана паркін Douglas DC 8, McDonnell Douglas DC 9 және Boeing 727 реактивтік ұшақтарымен жаңартты. 1970 жылдары Америка және Кариб теңізіндегі бағыттар кеңейтілді. 1980 жылдарығы өркендеу кезеңінде Доминикана Мадрид, Милан және Франкфурт сияқты Еуропалық қалаларға Boeing 747 ұшақтарымен рейстер жасады. Онжылдықтың соңында нашар басқару, инновациялар мен шығындарды қысқартуға ұмтылыстың болмауы және ескірген парктің күтілуіне байланысты компанияның экономикалық жағдайы нашарлады. Ең маңыздысы, мемлекеттік қызметкерлер де төлемсіз билеттермен ұшуға тырысқандықтан, Доминикан Республикасындағы демеушілік жүйесіне байланысты көптеген рейстер төлем жасайтын жолаушыларды ығыстырып, толып кетті. Содан кейін парк пен желі қысқартылып, Нью-Йорк, Майами, Каракас және Сан-Хуан сияқты бастапқы бағыттар ғана қалды. Техникалық қызмет көрсету шығындарын азайту үшін Доминикана лизингке алынған ұшақтарды (көбінесе Boeing 727 және Airbus A300) пайдалана бастады. 1990 жылдары қаржылық жағдай одан әрі нашарлады, бұл клиенттердің жағымсыз пікірлеріне (жоғалған немесе кешіктірілген багаж, сондай-ақ сенімсіз кестелер) әкелді. 1994 жылы АҚШ-та Cat1 шектеулеріне тап болған Доминикана мексикалық TAESA әуе компаниясынан Boeing 737 300 және Boeing 757 200 ұшақтарын лизингке алды. Басқа ұшақтар Express One International, Atlantic Aviation және Carnival Air Lines компанияларынан жалға алынды. 1994 жылғы Рождествода Доминикананың көптеген VFR (жақындарына баратын) жолаушылары JFK, MIA және SJU әуежайларында қалды, себебі әуе компаниясы Рождестволық рейстерге лизинг берушілерге қажетті қаражатты төлей алмады (сонымен қатар B727 ұшағына артық бронь салынғандықтан, лизинг берушілер A300 ұшағын күтіп отырған). Бұл оқиғадан кейін 1995 жылдың басында Доминикан Республикасының үкіметі әуе компанияны жабу туралы шешім қабылдады. Жабылу бастапқыда уақытша шара ретінде жоспарланған болса да, компания қайтадан жұмыс істемеді және 1999 жылы таратылды. Ол кездегі вице-президент «Доминикандықтар APA International әуе компаниясымен ұша алады» деген пікір білдірді, бұл Доминикананың жабылуынан пайда тапқан тағы бір «жергілікті» әуе компаниясы еді. Әуе компанияны жекешелендіруге бірнеше әрекеттер жасалғанмен, ешқайсысы сәтті болған жоқ. American Airlines және кейін JetBlue нарықты басып алды, ал Доминиканның жаңа ту тасымалдаушысының бизнес-жоспары инвестициялар мен Доминикан атауын пайдалану үшін төленуге тиіс қарыздарды ескергенде салыстырмалы түрде нашар.

Dominicana was established in 1944 in an effort to create a national airline aiming at the large number of Dominican citizens who emigrated to the United States, Puerto Rico and Spain. The initial fleet consisted of the Douglas C 47 and DC 6. During the 1950s, Dominicana launched a domestic route network to places such as Puerto Plata, La Romana and Santiago de los Caballeros, acquiring Curtiss C 46 Commando and Aviation Traders Carvair airplanes. In 1960, the airline was operating international nonstop passenger service between Ciudad Trujillo (the capitol of the Dominican Republic which was later renamed Santo Domingo) and Miami with Douglas DC 4 propliners and also nonstop between Ciudad Trujillo and San Juan, Puerto Rico with Douglas DC 3 and Curtiss C 46 prop aircraft. Later during the 1960s, Dominicana renewed its fleet with the Douglas DC 8, McDonnell Douglas DC 9 and Boeing 727 jetliners. The route network was further expanded, with more destinations in the Americas and the Caribbean during the 1970s. At its height in the 1980s, Dominicana operated the Boeing 747 to European destinations like Madrid, Milan, and Frankfurt. At the end of the decade, the airline's economic situation worsened due to poor management, lack of innovation or cost cutting culture, and the heavy maintenance costs of its aging fleet. More importantly, on the revenue side, government employees also sought to fly non revenue, given the typical patronage in the Dominican Republic with many flights full of them often displacing paying passengers. Subsequently, the fleet and network were scaled back, leaving only the original routes like New York, Miami, Caracas, and San Juan. In an effort to save on maintenance costs, Dominicana began to operate leased aircraft (mostly Boeing 727s and also Airbus A300s). The financial situation further worsened into the 1990s, which coincided with a negative customer reputation (like lost or delayed luggage as well as unreliable schedules). In 1994, now also faced with Cat1 restrictions in the US, Dominicana wet leased a Boeing 737 300 and a Boeing 757 200 from Mexican low cost airline TAESA. Further aircraft were wet leased from Express One International, Atlantic Aviation and Carnival Air Lines. During Christmas of 1994, many Dominicana VFR passengers were stranded at JFK, MIA, and SJU when the airline was unable to provide necessary funding to lessors for heavily booked Christmas flights (and, overbooked for the B727 the lessors were providing, since an A300 had been expected to be wet leased). As a consequence of the outrage, in early 1995 the government of the Dominican Republic decided to shut down the airline. While the shutdown was originally only planned as a temporary measure to get re organized, the company never became operational again, and was dissolved in 1999. The vice president at the time was quoted saying that "Dominicans can fly APA International" which was another "local" airline that benefited handsomely from Dominicana's demise. While several attempts have been made to privatize the airline, no efforts came to fruition. American Airlines and later JetBlue dominated the market and the business case for a new Dominican flag carrier is relatively weak given the investment that would be required and the debts that would have to be honored in order to use the Dominicana name.

Ливреясы

Доминикана авиакомпаниясының ең көп таралған бояуы металл күміс түсті фюзеляждан тұратын, ал қызыл және көк жолақтары кабинадан басталып, құйрыққа дейін созылған. Бұл жолақтар Доминикана туындағы түстерді бейнелейді. «Доминикана» деген жазу жолаушылар терезелерінің үстінде қара әріптермен жазылған.

Апаттар мен оқиғалар

1948 жылдың 11 қаңтарында Доминиканың Douglas C-47 Skytrain (тіркелген HI 6) ұшағы нашар ауа-райы кезінде Ямаса маңындағы тауға құлап, борттағы 30 жолаушы мен екі экипаж мүшесі, оның ішінде B.B.C. Сантьяго бейсбол командасы қаза тапты. Ұшақ Барахонадан Сантьяго-де-лос-Кабальеросқа жоспарлы рейске шыққан еді. 1958 жылдың 17 шілдесінде сағат 10:16 UTC-де Сиудад Трухильодан (қазіргі Санто-Доминго) Майамиге 402-ші рейсті орындаған Curtiss C-46 Commando (тіркелген HI 16) ұшағы қозғалтқыштағы ақаулық салдарынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай құлап, екі ұшқыш қаза тапты. 1969 жылдың 23 маусымында жергілікті уақыт бойынша сағат 15:42-де Майамиден Санто-Домингоға 401-ші рейсті орындаған Доминикан Aviation Traders Carvair (тіркелген HI 168) ұшағы Майами халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай құлап, борттағы төрт адам және жердегі алты адам қаза тапты. Ұшақ ұшып көтерілген кезде қозғалтқышы істен шығып, ұшқыштар тиісті әрекет ете алмады. 1970 жылдың 15 ақпанында жергілікті уақыт бойынша шамамен сағат 18:30-да Доминиканың McDonnell Douglas DC-9 (тіркелген HI 177) ұшағы Санто-Домингодан шамамен 3 километр қашықтықта теңізге құлап, борттағы 97 жолаушы мен 5 экипаж мүшесі қаза тапты. Бұл Доминикан Республикасы тарихындағы ең ірі апат болып есептеледі, 1996 жылы Birgenair Flight 301 ұшағының құлауынан бұрын. Ұшақ Las Américas халықаралық әуежайынан Сан-Хуанға жоспарлы рейске шыққан кезде екі қозғалтқышы да істен шықты. 1993 жылдың 5 қыркүйегінде Доминиканың Boeing 727-200 (тіркелген HI 617CA) ұшағы Лас-Америкас әуежайында өрт сөндірілді. 20 жыл бұрын пайдалануға берілген ұшақ 98 жолаушы мен 7 экипаж мүшесін алып Сан-Хуаннан Санто-Домингоға жоспарлы рейске ұшып бара жатқанда, түсірілген кезде кабинасы электрлік қызудан туған өрт салдарынан түтінге толып кетті. Барлық адамдар ұшақ толығымен өртеніп кеткенге дейін үлгеріп шығып кетті.