Кіріспе
Көлік құралдарының жеке-жеке, бірақ бірінен кейін бірі қозғалуы – көлік құралдарын топтастыру немесе «қауырсын» құру деп аталады. Бұл, жолдардың өткізу қабілетін автоматтандырылған тас жол жүйесі арқылы арттыруға бағытталған әдіс. Топтар көліктер мен жүк көліктері арасындағы қашықтықты электрондық және, мүмкін, механикалық байланыс арқылы қысқартады. Бұл мүмкіндік көптеген көліктерге бір уақытта жеделдеуге немесе тежелуге мүмкіндік береді. Бұл жүйе сонымен қатар адамның реакцияға кететін уақытын жою арқылы көліктер арасындағы қашықтықты қысқартуға мүмкіндік береді. Топқа қосылу мүмкіндігі үшін жаңа көліктер сатып алу қажет болуы мүмкін, немесе бұл мүмкіндікті кейіннен орнатуға болады. Жүргізушілерге жаңа дағдылар мен қосымша жауапкершілік қажет болғандықтан, алдынғы көлік жүргізуге арнайы куәлік алу қажет болуы мүмкін. Жасанды интеллектіге ие «ақылды» көліктер топтарға автоматты түрде қосылып, олардан шыға алады. Автоматтандырылған тас жол жүйесі – мұндай жүйелердің бірі, онда көліктер 8-ден 25-ке дейін топтарға бөлінеді.
In transportation, platooning or flocking is a method for driving a group of vehicles together. It is meant to increase the capacity of roads via an automated highway system. Platoons decrease the distances between cars or trucks using electronic, and possibly mechanical, coupling. This capability would allow many cars or trucks to accelerate or brake simultaneously. This system also allows for a closer headway between vehicles by eliminating reacting distance needed for human reaction. Platoon capability might require buying new vehicles, or it may be something that can be retrofitted. Drivers would probably need a special license endorsement on account of the new skills required and the added responsibility when driving in the lead. Smart cars with artificial intelligence could automatically join and leave platoons. The automated highway system is a proposal for one such system, where cars organise themselves into platoons of 8 to 25.
Мүмкін болатын кемшіліктер
Кейбір жүйелер қашықтан қол жеткізу арқылы бұзу салдарынан қозғалыс кезінде істен шығып, қауіпті жағдай тудырды. Жүргізушілер өздерінің басқаруын жоғалтып, компьютерлік бағдарламаға немесе алдыңғы жүргізушіге тәуелді болып қалуы мүмкін. Бағдарламалық немесе аппараттық құралдар істен шыққан жағдайда, жүргізушілердің назары төмендеп, қиын жағдайларға жылдам реакция жасай алмауы ықтимал. Егер алдыңғы көлікпен соқтығысқан жағдай туса, көліктер арасындағы қашықтық азайғандықтан, барлық көліктер тізбегі бірнеше көлікті қамтитын жаппай соқтығысқа ұшырауы мүмкін.
Автоматтандырылған автомобиль жолдары жүйесі
Автоматтандырылған тас жол жүйесі (AHS) немесе «ақылды жол» – нақты белгіленген бағыттарда жүргішсіз көліктерді қамтамасыз етуге арналған көлікті интеллектуалды басқару технологиясы. Ол көбінесе жол қадамындағы қиындықтарды жеңілдету құралы ретінде ұсынылады, себебі бұл жүйе көліктер арасындағы қашықтықты және алға жылжу уақытын едәуір қысқартады, соның нәтижесінде жолдың бір бөлігіне көбірек көлік сыйып, өткізу қабілеті артады.
Принцип
Бір жобада жолдың ортасына бір метр арақашықтықта магниттелген тот баспайтын болаттан жасалған тікұшақтар орнатылған. Көлік жылдамдығын өлшеуге және жолақтың ортасын анықтауға арналған тікенектерді сезеді. Сонымен қатар, тікенектердің жоғары қарауы магниттік солтүстік немесе магниттік оңтүстік болуы мүмкін. Осылайша жол алмасулар мен ұсынылатын жылдамдықтарды сипаттайтын шағын көлемдегі цифрлық деректерді ұсынады. Көліктерде күшті рульдік басқару және автоматты жылдамдық реттегіші бар, олар компьютермен басқарылады. Көліктер 8-ден 25-ке дейін автокөліктерден топтарға бірігеді. Топ ішіндегі көліктер бір-бірінен бір метр қашықтықта жүреді, осылайша ауа кедергісі ең төменгі деңгейге жетеді. Топтар арасындағы қашықтық – әдеттегі тоқтау қашықтығы. Егер бірдеңе орын алса, зақымдалған көліктердің максималды саны бір топты құрауы керек. Топтастыру жүйелеріне шолу Бергенхем және басқалар еңбегінде берілген. Жүк көліктерін топтастыру – жартылай тіркемелі жүк көліктерінің энергия тұтынуын азайту және электрлі жартылай тіркемелі жүк көліктерінің қолданылуын арттыру үшін ұсынылған концепция.
Ерте дамуы
АХС-ті зерттеудің бастауы АҚШ Федералдық автомобиль жолдары басқармасының қаржыландыруымен, Огайо штаты университетінің доктор Роберт Э. Фентон басқаратын командасы тарапынан жасалды. Олардың алғашқы автоматтандырылған көлігі 1962 жылы салынды және ол компьютері бар құрлықтағы алғашқы көлік деп есептеледі. Рульді басқару, тежеу және жылдамдық көліктің багажы, артқы орындықтары мен жолаушы жағындағы алдыңғы бөлігінің көп бөлігін алып жатқан борттық электроника арқылы жүзеге асырылды. 1980-жылдардың басында федералдық қаржыландыру тоқтатылғанға дейін Огайо штаты университетінде зерттеулер жалғасты.
Америка Құрама Штаттары
USDOT демеушілігімен жүргізілген Ұлттық автоматтандырылған автомобиль жолдары жүйесі консорциумының (NAHSC) жобасы, автоматтандырылған автомобиль жолдары жүйесінің прототипі, 1997 жылы Калифорния штатының Сан-Диего округінде 15-ші тас жолында сынақтан өтті. Дегенмен, бағдарламаның техникалық сәттілігіне қарамастан, инвестициялар арнайы инфрақұрылым құрудан гөрі автономды интеллектуалды көліктерге көбірек бағытталды. AHS жүйесі автомобильдерге сенсорлық технологияны орнатуды көздейді, олар жолдың пассивті белгілерін оқи алады, сондай-ақ радар мен автомобильдер арасындағы байланысты пайдаланып, жүргізушілердің араласуынсыз өздігінен ұйымдасады. Мұндай автономды круиздік жүйе Mercedes Benz, BMW, Volkswagen және Toyota компанияларымен әзірленуде. 2013 жылы Федералдық автомобиль жолдары басқармасы ауыр жүк көліктерін тіркеу бойынша екі ғылыми-зерттеу жобасын қаржылады (бағытталмайтын автоматтандырусыз). Бірін Оберн университеті Peterbilt, Американдық жүк тасымалдаушылар қауымдастығы, Meritor Wabco және Peloton Technology компанияларымен бірлесе жүргізеді, ал екіншісін Калифорния көлік департаменті, UC Berkeley және Volvo Trucks компаниялары басқарады.
Жапония
2018 жылдың қаңтар айында Жапониядағы Шин Томей автожолында әртүрлі өндірушілердің жүк көліктері алғаш рет платондау технологиясын қолданып сәтті жүрді. 2021 жылдың ақпан айында Экономика, сауда және өнеркәсіп министрлігі (ЭСОМ) және Жер, инфрақұрылым, көлік және туризм министрлігі (ЖІКТМ) Шин Томей автожолының бір бөлігінде жүк көліктерінің платонын сынақтан өткізді, онда екінші және одан кейінгі жүк көліктерінде жүргізушілер болмады, ал қауіпсіздік мақсатында тек жолаушылар орындығында қызметкерлер отырды.
Оңтүстік Корея
2019 жылдың қараша айында Hyundai Motor Group Кореяда алғаш рет тас жолда жүк көліктерінің тізбесін сәтті сынақтан өткізді. Тізбе құру, басқа көліктерге қосылу/ажырату, бір уақытта шұғыл тоқтау және V2V байланыс технологиясы көрсетілді.