Кіріспе
Уэльстің мәдениеті өзіндік тіл, әдет-ғұрып, мерекелер, музыка, өнер, мифология, тарих және саясатпен ерекшеленеді. Уэльс негізінен қызыл Уэльс аждаһасының символымен бейнеленеді, бірақ басқа ұлттық нышандарға пияз және нарцисс кіреді. Ұлыбританияның басқа елдерімен көптеген әдет-ғұрыптары ортақ болғанымен, Уэльстің өзіндік дәстүрлері мен мәдениеті бар. XIX ғасырдың соңынан бастап Уэльс «әннің елі» ретінде кең танылды, бұл ішінара эйстедфод дәстүрінің арқасында болды.
The culture of Wales is distinct, with its own language, customs, festivals, music, art, mythology, history, and politics. Wales is primarily represented by the symbol of the red Welsh Dragon, but other national emblems include the leek and the daffodil. Although sharing many customs with the other nations of the United Kingdom, Wales has its own distinct traditions and culture, and from the late 19th century onwards, Wales acquired its popular image as the "land of song", in part due to the eisteddfod tradition.
Тарихи әсерлері
Уэльс шамамен 230 000 жыл бұрын адамдар мекендеген деп саналады, бұл туралы Уэльстің солтүстігіндегі Ботневид палеолит ескерткішінде неандерталь адамының табылуы куәлік етеді. Римдіктердің билігінен кейін, қазіргі Уэльс аумағында бірнеше шағын патшалықтар құрылды. Бұл алғашқы патшалықтарға Ирландия да ықпал еткен, бірақ 8-ші ғасырға дейінгі мәліметтер толық емес. Осы кезеңдегі патшалықтардың ішінде Гвинедд, Повис және Дехьюбарт болды. 9-шы ғасырда Ұлы Родри Уэльстің үлкен бөлігін бағындырған бірінші билеуші болды, бірақ Уэльстің жеке патшалықтарын біріктіріп, Англияның бір бөлігін аннексиялаған – 1055 жылы ғана Груффид ап Лливелин болды. Груффид 1063 жылдың 5 тамызында, Геральд Годвинсон онымен шайқасқа түсуге тырысқанда, өзінің адамдарының шатысынан қаза тапқан болуы мүмкін. Бұл Уэльстің тағдырын түбегейлі өзгерткен Англияға нормандардың басып кіруіне үш жылдан астам уақыт бұрын болды. 1070 жылға қарай нормандар Уэльске басып кіруде жетістікке жетті, Гвент құлап, Дехьюбарт тоналды. 1093 жылға таман басып алу толыққандай аяқталды. Дегенмен, Уэльс патшалықтары қайта құрылды және келесі онжылдықтарда жердің көп бөлігі нормандардан қайтарылып алынды. Гвинедд күшейген кезде, Повис 1160 жылдары Лливелин ап Мадогтың қайтысынан кейін бөлініп, қайта біріктірілген жоқ. Ұлы Лливелин Гвинеддте билікке келіп, 1240 жылы қайтыс болған кезде Уэльстің көп бөлігін қайта біріктірді. Ол қайтыс болғаннан кейін Англия королі Генрих III Дәффид ап Лливелиннің Гвинеддтен тыс жерлерді мұраға алуына кедергі келтірді, бұл соғысқа әкелді. Оның ізбасары, Лливелин ап Груффудтың талаптары Англия королі Эдуард I-нің талаптарымен қақтығысты, нәтижесінде Уэльс ағылшын әскерлері тарапынан басып алынды. Пенминдрдің Тюдорлары 13-15 ғасырларда билікке және ықпалға ие болды, алдымен солтүстік Уэльсте жер иеленді, бірақ 1400 жылы Маредуд ап Тюдор Оуайн Глиндрдың көтерілісін қолдағаннан кейін оны жоғалтты. Маредудтың ұлы, Оуайн ап Маредуд ап Тюдор, өзінің атын ағылшын тіліне сәйкес өзгертіп Оуэн Тюдор деп атады және Генрих Тюдордың әкесі болды. Генрих 1485 жылы Розалар соғысының соңында, оның әскерлері Босворт даласындағы шайқаста Ричард III-ті жеңген кезде Англия тағына отырды. Генрих VIII тұсында 1535-1542 жылдарғы Уэльс заңдары қабылданды. Уэльс княздығы мен Уэльс маркісі арасындағы ерекшелік жойылды. Англия заңы Уэльстің жалғыз заңы болды және ол әрбір Уэльс округіне тағайындалған бейбіт судьялар арқылы басқарылды. Уэльс парламентте 26 депутатпен өкілдік етілді. Ағылшын тілі Уэльстегі соттардағы жалғыз ресми тіл болды және уэльс тілін қолданушылар Англия королінің аумағында мемлекеттік қызметке орналаса алмады. Уэльс тілі жұмысшы және төменгі орта таптармен шектелді, бұл тілге қатысты халықтың көзқарасында маңызды рөл атқарды.
Ұлттылық және ұлттық болмыстар
Уэльстік ұлтшылдық (Cenedlaetholdeb Cymreig) Уэльс тілінің, мәдениетінің және тарихының ерекшелігін баса назар аударады және Уэльс үшін көбірек өзін-өзі анықтау құқығын, атап айтқанда Senedd-ке берілетін кеңейтілген өкілеттіктерді немесе Ұлыбританиядан толық тәуелсіздікті талап етеді. Уэльсте 1500 жылдан астам уақыт бойы ұлттық сезім болғанымен, Уэльс қазіргі заманғы, өзін-өзі анықтайтын мемлекет болуы керек деген идея тек 18-ші ғасырдың ортасынан бастап көтерілді. 1406 жылы Оуэйн Глиндюр Франция королі Карл VI-ға жіберген Пенналь хатында Уэльстің тәуелсіздігі туралы визиясын жеткізді. Хатта Уэльстегі ағылшындарға қарсы тұру үшін француз тарапынан әскери қолдау сұралды. Глиндюр, бұл үшін Авиньондық Бенедикт XIII-ті Папа ретінде мойындайтынын ұсынды. Хатта Глиндюрдің өзінің басшылығымен, жеке парламенті бар тәуелсіз Уэльс құру амбициялары баяндалған. Бұл амбицияларға Hywel Dda-ның дәстүрлі заңын қайтару, ағылшын заңын емес, сондай-ақ тәуелсіз Уэльс шіркеуін құру және Оңтүстік Уэльсте және Солтүстік Уэльсте екі университет ашу кірді.
Таңбалар
Уэльстің ұлттық рәміздері – айдаһар, нарцисс және пияз. Аңыз бойынша, пияз 7 ғасырда Гвинед патшасы Кадуаладрдың сакстарға қарсы шайқаста әскерлерінің өзін анықтауын жеңілдету үшін оларды киюге бұйырған. Бұл оқиға 17 ғасырда қайта айтылған, бірақ қазір ол қасиетті Давидке байланыстырылады. Пияздың Уэльс символы ретіндегі ең алғашқы белгілі айғағы 1537 жылы Сент-Давид күні Генрих VIII-нің қызы Мэриге күзетшілердің бірі пияз сыйлаған кезде тіркелген. Пияздың түстері Англияның Эдуард I тұсында әскерлердің формасында қолданылған. Бұл символ, әдетте, рим әскерлері арқылы Британ аралдарына әкелінген, олар оны дактардан алған. Бұл 6 ғасырғы валлий сөзі draig, яғни «айдаһар» дегенге сілтеме болуы мүмкін. Нормандар 11 ғасырда оны қабылдап, Шотландияның корольдік туы ретінде пайдаланған. Англияның Ричард I үшінші крест жорығына қызыл айдаһар туын алып кеткен. Нарцисс – салыстырмалы түрде жақында пайда болған символ, ол 19 ғасырда кең танымал болды. Ол пиязбен байланысты болуы мүмкін; валли тілінде нарцисс (cenhinen Bedr) «Сент-Питердің пиязы» деп аударылады. 20 ғасырда нарцисс пиязбен бәсекелесіп, Уэльстің символы ретінде одан да маңыздырақ атанды. Премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж Уэльс принці Эдуардтың таққа отыруында нарцисске орын болғанын қамтамасыз етті. Уэльстіктер кейде әзілдеп, елдегі 3 миллион адамға қарағанда 10 миллионға жуық қойдың көптігіне және ұлттың қой шаруашылығына тәуелділігіне байланысты қойды ұлттық символ ретінде қарастырады. Қой шаруашылығының маңыздылығы уэльс қойшы итінің пайда болуына әкелді. Уэльс сүйіспеншілік қасықтары – дәстүрлі түрде жасалған ағаш қасықтар, оларды жігіт сүйіктісіне сыйлайды. Дизайнның күрделілігі екі мақсатқа қызмет етеді: ол сүйіктіге сезімдерінің тереңдігін көрсетеді, сонымен қатар оның шеберлігін (және отбасын асырау үшін табыс табу әлеуетін) оның болашақ әйелінің отбасына көрсетеді. Уэльстегі ең көне белгілі сүйіспеншілік қасығы Кардифф маңындағы Сент-Фаганс Ұлттық Тарих мұражайында сақталады. Ол 1667 жылы жасалған деп саналады, бірақ бұл дәстүр одан да ертерек кезеңге дейін жетеді деп есептеледі.
Тіл
Уэльстің екі негізгі тілі – уэльс және ағылшын тілдері. Ғасырлар бойы уэльс тілі Уэльстің ұлт ретінде қалыптасуындағы маңызды фактор болды. Ұлттық статистика басқармасының 2011 жылғы халық санауынан алынған мәліметтерге сәйкес, халықтың 19% уэльс тілінде сөйлейді.
Дін
Римдіктер басып алғанға дейін Уэльстегі басым дін друидтар бастаған пұтқа табынушылық еді. Дәстүрлер мен рәсімдер туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Тацит, оның айтқандары кейде асыра сілтеген, олар адамдарды құрбандыққа шалғанын мәлімдеді: ол 61 жылы Англсидегі алтарьдың "төңкерілгендердің қанымен суланған" екенін айтты. Христиандық Уэльске римдіктер арқылы келді, ал олар Британ аралдарын тастап кеткеннен кейін, ол Оңтүстік-Шығыс Уэльстегі Хентландта сақталды. VI ғасырда бұл жерде алғашқы кельт қасиеттісі Дубриций өмір сүрді. Қазіргі Уэльстегі ең ірі дін – христиандық, 2011 жылғы халық санауы бойынша халықтың шамамен 58% өзін христиан деп атайды. Уэльс пресвитериан шіркеуі көп жылдар бойы ең ірі конфессия болды; ол 18 ғасырдағы Уэльс методистік қайта жандануынан туды және 1811 жылы Англия шіркеуінен бөлінді. Уэльс шіркеуінде 2012 жылы жексенбі күндері орташа жиналғандар саны 32 171 адамды құрады. Христиан емес діндердің Уэльсте салыстырмалы түрде аз жақтастары бар, мұсылмандар халықтың 1,5% құрайды, ал индустар мен буддистер 2011 жылғы халық санауы бойынша әрқайсысы 0,3% құрайды. Уэльстегі халықтың 32% астамы дінге жатпайды деп көрсеткен.
Бейнелеу өнері
Уэльсте кельт өнерінің көптеген туындылары табылған. Ерте ортағасырлық кезеңде Уэльстің кельттік христиандығы Британ аралдарының арал өнеріне қатысты, және Уэльс тегі болуы мүмкін бірқатар жарықтандырылған қолжазбалар сақталып қалды. Олардың ішінде 8-ғасырдағы Херефорд және Личфилд Ізгі хабарлары ең танымал. 11-ғасырдағы Рисемарк Забур (қазір Дублинде) әрине, Уэльске тән, ол Сент-Дэвидте жасалған және ерекше викинг әсері бар кеш арал стилін көрсетеді. 16-18 ғасырлардағы ең жақсы Уэльс суретшілері жұмыс істеу үшін басқа жерге көшуге бейім болды, бірақ 18 ғасырда ағылшын өнерінде ландшафт өнерінің үстемдігі оларды үйде қалуға итермеледі, сондай-ақ Уэльстің табиғатын суретке түсіру үшін сырттан суретшілердің келуіне себеп болды. Уэльстік суретші Ричард Уилсон (1714–1782) алғашқы ірі британдық пейзаж суретшісі, бірақ ол Уэльске қарағанда итальяндық көріністер үшін көбірек танымал, бірақ Лондоннан келген кезде бірнеше сурет салған. Уэльс нарығына сүйенген суретшілерге 20-ғасырдың соңына дейін өзін-өзі қамтамасыз ету қиын болды. 1854 жылғы Парламент актісі бойынша Ұлыбританияда бірқатар өнер мектептерін құру көзделген, ал 1865 жылы Кардифф өнер мектебі ашылды. Бітірушілер әлі де жиі жұмыс істеу үшін Уэльстен кетуге мәжбүр болды, бірақ Бетс-и-Код суретшілер үшін танымал орталыққа айналды, ал оның суретшілер колониясы 1881 жылы Корольдік Кембрий өнер академиясын құруға көмектесті. Скульптор сэр Уильям Госкомб Джон Лондонға қоныс аударған болса да, Уэльстің тапсырыстары бойынша көптеген жұмыстар жасады. Кристофер Уильямс, оның туындылары негізінен Уэльстіктерге арналған, сонымен қатар Лондонда орналасқан. Томас Э. Стивенс пен Эндрю Викари портретшілер ретінде АҚШ-та және Францияда өте табысты мансап жасады. Сэр Фрэнк Брангвин Уэльске шыққан, бірақ Уэльсте аз уақыт өткізді. Ең танымал Уэльстік суретшілер, Август Джон және оның қарындасы Гвен Джон, көбінесе Лондон мен Парижде өмір сүрді; алайда пейзаж суретшілері сэр Киффин Уильямс және Питер Прендергаст, кең көркемөнер әлемімен байланыста болса да, өмірінің көп бөлігінде Уэльсте өмір сүрді. Сери Ричардс Уэльстің өнер сахнасында Кардиффте мұғалім ретінде және Лондонға көшіп келгеннен кейін де белсенді болды. Ол сюрреализмді қоса алғанда, халықаралық стильдерде бейнелі суретші болды. Уэльске әртүрлі суретшілер көшіп келді, олардың ішінде Эрик Гилл, Лондоннан шыққан уэльстік Дэвид Джонс және мүсінші Джона Джонс бар. Кардома банкі – Суонсидегі ақын Дилан Томас пен ақын және суретші Вернон Уоткинске негізделген интеллектуалдық айналым, оған суретші Альфред Джейнс те кірді.
Керамика
Амгуэдфа Кэмриде 1764 және 1922 жылдар аралығында Суонси мен Лланеллиде жасалған уэльстік қыш ыдыстар, сондай-ақ 1813 және 1826 жылдар аралығында Суонси мен Нантгаруда жасалған фарфор жинақталған. Тағы бірнеше орналасқан жерлер олардың атаулары арқылы анықталады, мысалы, Pwllcrohan (Пемброкширдегі Милфорд Хейвен шығанағының жанындағы шағын ауыл), ол "Қыш ыдыс тобы" деп аударылады, ал археологиялық зерттеулер елдің әртүрлі жерлерінде бұрынғы пештердің орнын көрсетті. Бұл жерлер көбінесе сазды топырақ жатқан жерлерге жақын орналасқан, бұл ресурстарды жинауды жеңілдеткен. Бакли мен Эвенни 17-ші және 18-ші ғасырларда Уэльсте қыш ыдыстар өндірісінің жетекші аймақтары болды; бұл терминдер осы кезеңдегі сол аймақтардағы әртүрлі қыш өндірушілерді білдіру үшін қолданылады. Оңтүстік Уэльсте сол кезеңде бірнеше танымал қыш ыдыстар жасау орындары болды, олардың бірі – Кембрий қыш ыдыстары (1764–1870, сондай-ақ "Суонси қыш ыдыстары" деп те аталады). Кембрийде жасалған бұйымдар Веджвудтың туындыларын қайталауға тырысты. Кардифке жақын орналасқан Нантгарв қыш ыдыстары 1813 жылдан 1823 жылға дейін әдемі фарфор өндіріп келді. Лланелли қыш ыдыстары 1922 жылы жабылған кезде Оңтүстік Уэльстегі соңғы ірі қыш ыдыстар зауыты болды.
Театр
Театрлық қойылымдардың Рим империясы Британияны басып алғаннан кейін басталып кеткені есептеледі. Кереллеон қаласында римдік амфитеатрдың қалдықтары сақталған, ол жақын орналасқан Иска-Августа бекінісіне қызмет еткен. Рим дәуірі мен қазіргі заман арасында Уэльстегі театр көшпелі актерлердің қойылымдарымен, кейде уақытша құрылыстарда шектелген. Уэльстік театр ұжымдары Англияда, ал ағылшын ұжымдары Уэльсте өнер көрсеткен. 17 ғасырда пуританизмнің және 18 ғасырда методизмнің күшеюі Уэльс театрының құлдырауына себеп болды, себебі қойылымдар арамдық деп есептелді. 19 ғасырда салынған және бастапқыда Ассамблея залдары ретінде пайдаланылған. Келесі онжылдықтарда басқа театрлар ашылды, соның ішінде 1827 жылы Кардиффтегі Корольдік театр. Өрттен кейін 1878 жылы жаңа Корольдік театр ашылды. Театрлар арасындағы бәсекелестік 1906 жылдың 10 желтоқсанында ашылған Кардиффтегі Жаңа театр сияқты қосымша ғимараттардың салынуына әкелді.
Теледидар
Ұлыбританиядағы теледидар 1936 жылы жарнамасыз, қоғамдық қызмет ретінде басталды, бірақ Уэльске 1952 жылдың тамызында Венву телехабар тарату станциясы ашылғанға дейін келмеді. Бастапқыда барлық бағдарламалар ағылшын тілінде болды, алайда уэльстік директор және бақылаушы Алун Олдфилд Дэвис басшылығымен, жабық кезеңдерде сынақ суретінің орнына уэльс тіліндегі бағдарламалар эпизодты түрде көрсетілді. 1958 жылы Уэльстегі бағдарламалауға жауапкершілік Television Wales and the West-ке берілді, бірақ уэльс тіліндегі хабар таратуды негізінен Манчестерде орналасқан Granada компаниясы жүзеге асырды, аптасына шамамен бір сағаттық бағдарлама шығарды. 1982 жылдың 1 қарашасында S4C (Sianel Pedwar Cymru) телеарнасы іске қосылды, ол BBC, HTV және басқа да тәуелсіз өндірушілерді біріктіре отырып, бастапқыда 22 сағаттық уэльс тіліндегі телехабар тарату қызметін ұсынды. 2009-2010 жылдары Уэльстегі цифрлық ауысу кезінде бұрынғы екі тілді Channel 4 телеарнасы S4C-ге (тек уэльс тілінде хабар тарататын) және Channel 4-ке (тек ағылшын тілінде хабар тарататын) бөлінді. BBC Wales драма бөлімінің басшысы Джули Гарднердің 2005 жылы қайта жаңғыртылған Doctor Who сериалын Уэльсте түсіріп, өндіру туралы шешімі ел үшін индустриядағы маңызды кезең деп есептеледі. Бұл өз кезегінде Кардиффте Роат Лок өндіріс студиясының ашылуына әкелді. Уэльсте түсірілген ағылшын тіліндегі жақындағы бағдарламалардың қатарында "Шерлок" және "His Dark Materials" сериалы бар, ал "Hinterland" (Y Gwyll) және "Keeping Faith" (Un Bore Mercher) сияқты басқа да танымал сериалдар уэльс және ағылшын тілдерінде түсірілді. Уэльс арфашыларымен, ерлер хорларымен және жеке орындаушыларымен ерекшеленеді. Уэльстің негізгі музыка және поэзия фестивалі – жыл сайынғы Ұлттық Эстеддфод. Лланголен халықаралық Эстеддфоды Ұлттық Эстеддфодқа ұқсас, бірақ әлемнің әншілері мен музыканттарына өнер көрсету мүмкіндігін береді. Уэльстегі дәстүрлі музыка мен биді көптеген қоғамдар қолдайды. Уэльстік халық әндері қоғамы әндер мен күйлердің бірнеше жинағын жариялаған. 19 ғасырда пайда болған ерлер хоры (кейде ерлер дауысты хоры деп аталады) Уэльсте берік дәстүрге айналды. Бастапқыда бұл хорлар шіркеу хорларының тенор және бас бөлімдері ретінде құрылды және сол кездегі танымал діни әндерді қабылдады. Уэльстің тарихи хорларының көптегені сақталған, олар дәстүрлі және танымал әндердің қоспасын орындайды. Уэльстің дәстүрлі аспаптарына үшқұбырлы арфа (telyn deires), скрипка, крит, пибгорн (hornpipe) және басқа да аспаптар жатады. Cerdd Dant қоғамы өзінің ерекше ән өнерін жыл сайынғы бір күндік фестиваль арқылы насихаттайды. Уэльстің BBC Ұлттық оркестрі Уэльсте және халықаралық аренада өнер көрсетеді. Уэльстің Ұлттық операсы Кардифф шығанағындағы Уэльс мыңжылдық орталығында орналасқан, ал Уэльстің Ұлттық жастар оркестрі әлемдегі алғашқы оркестрлердің бірі болды. Уэльсте бірнеше сәтті әншілер болды. 1960 жылдары Amen Corner және The Iveys/Badfinger сияқты топтар, сондай-ақ Сэр Том Джонс, Дам Ширли Басси және Мэри Хопкин сияқты әншілер танымал болды. 1980 жылдары The Alarm, The Pooh Sticks және The Darling Buds сияқты инди-поп және альтернативті рок топтары өз жанрларында сәтті болды. Алайда, сол кездегі кеңірек пікір бойынша, Уэльстің музыкалық аренасы тоқырап қалған, өйткені Уэльстен шыққан ең танымал музыканттар бұрынғы кезеңдерден шыққан. 1990 жылдары Англияда бритпоп қозғалысы пайда болды, ал Уэльсте Y Cyrff және Ffa Coffi Pawb сияқты топтар ағылшын тілінде ән айта бастады, бұл Catatonia және Super Furry Animals тобының құрылуына әкелетін мәдениеттің бастауы болды. 80-ші жылдардағы топтардың ықпалы және Уэльстегі уэльс және екі тілді музыка сахнасының пайда болуы Ұлыбритания бойынша пікірлердің күрт өзгеруіне әкелді, осы кезеңдегі "Cool Cymru" топтары пайда болды. Бұл кезеңде Уэльстің жетекші тобы Manic Street Preachers болды, олардың 1996 жылғы Everything Must Go альбомы барлық уақыттағы ең ұлы альбомдардың бірі деп саналады. Кейбір топтар сәттіліктерін жалғастырды, ал Уэльс музыкасының жалпы танымалдылығы осы кезеңде Том Джонстың Reload альбомымен қайта жандануына әкелді. Бұл 1968 жылғы Delilah альбомынан бері оның жинақталмаған бірінші номер бір альбомы болды. Осы арада Ширли Басси Propellerheads тобымен бірлесіп орындаған "History Repeating" синглімен Ұлыбритания хит-парадында топ 20-ға қайта оралды. Олар сондай-ақ Catatonia-ның Оуэн Пауэлл сияқты Даффимен жұмыс істеген жаңа таланттарды ұсынды. Осы кезеңдегі басқа да сәтті топтарға Funeral For A Friend және Lostprophets жатады.
Медиа
Уэльсте жаңалықтардың ең көп таралған көзі – теледидар, оны халықтың 75%-ы пайдаланады, радио – 43%, баспа газеттері – 33%, ал веб-сайттар мен қосымшалар – 31%. 2020 жылы адамдардың 46%-ы жаңалықтарды әлеуметтік желілерден алған, ол көбінесе реттелмейді, бірақ реттелген көздерден де жаңалықтар кездеседі.
Ас мәзірі
Уэльстік тағамдар халықаралық деңгейде танымал; уэльстік қоян еті, уэльстік кекстері және бара брит сияқты тағамдар сапа мен дәмнің символы ретінде экспортталады. Кейбіреулер уэльстік тағамдардың бір бөлігінің ағылшын асханасына ұқсас екенін айтады. Дегенмен, Уэльстегі тағамдардың аймақтық айырмашылықтары бар, олар елдің нақты аймақтарындағы белгілі бір дақылдар мен өнімдердің қолжетімділігімен тарихи байланысты. Гоуэр аймағының асханасы Уэльстің қалған бөлігінен ерекшеленеді. Ол Сомерсет пен Девонның ықпалына ұшырады және әдетте Уэльстің басқа аймақтарында сирек кездесетін тылсыздан жасалған ақ торт сияқты тағамдарды дамытты. Мал шаруашылығы Уэльстің ауыл шаруашылығы өнімінің көп бөлігін құрайды. Уэльстік сиыр еті Еуропалық Одақтың заңдарымен қорғалады, яғни ол Уэльсте өндіріліп, сойылуы керек. Уэльстік шошқалар өсіріледі, олардан сапалы ет алынады. Уэльстің таулы аймақтары қой шаруашылығына өте қолайлы, сондықтан олардың еті елмен байланысты. Кейбір уэльстік тағамдар олардың құрамындағы ингредиенттер Уэльске тән болғандықтан уэльстік деп есептеледі, ал басқалары сол жерде дамытылған. Каул – уэльстің ұлттық тағамы, ол баяу пісірілген ет пен көкөністен жасалған сорпа. Дәстүр бойынша, ол көкөніске толы тағам болған, бірақ қазір оның құрамында сиыр немесе қозы еті болуы мүмкін. Уэльстік rarebit 18 ғасырдан бастап пайда болды деп саналады, бірақ бастапқыда «уэльстік қоян» термині уэльстіктерге қарсы айыптау ретінде қолданылған болуы мүмкін. Ірімшіктің дәстүрлі уэльстік тағамдардағы тағы бір қолданылуы – Гламорган шұжығы, ол ірімшік пен пияз немесе көк пияз қосылып, терісіз жасалған және қуыру алдында шұжық пішініне оралған. Лавербред – теңіз балдырының пюресінен жасалады және дәстүрлі түрде уэльстік таңғы асқа беріледі. Уэльстік кекстер пісіру тасында жасалады және құрма, кішміш және кейде қарақат қосылған дәмді кекстер болып табылады. Бара брит уэльстік кекстерге ұқсас ингредиенттерден тұрады, бірақ шай нанына ұқсайды. Уэльстіктердің өздерінің панкейк түрлері бар: crempogau (жекеше crempog) (кейде ffroes деп те аталады, жекеше ffroesen) дәстүрлі түрде бір-бірінің үстіне қабаттап үлкен кек жасалады. Кейбіреулері американдық панкейктерге өте ұқсас, ал басқалары ашытқымен (crempogau burum деп аталады, жекеше crempog furum) немесе қарақұмықтан (бірақ бұл американдық панкейктерге де қатысты) жасалады, ал кейбіреулері шотландтық панкейктерге ұқсайды. Сыра Уэльстің ұлттық сусындары болып табылады, Уэльстегі тыйымшылық қозғалысының ықпалына қарамастан. Wrexham Lager Beer Company 1882 жылы ашылғанда Ұлыбританиядағы алғашқы табысты лагер сыра өндірушісі болды, ал Felinfoel сыра зауыты Еуропадағы сыраны банкаларға құятын алғашқы сыра зауыты болды. Уэльсте виски өндіру тарихи тұрғыдан нишалық сала болды және 1910 жылы соңғы дистилляция зауыты шотландтық фирма сатып алғаннан кейін толығымен тоқтатылды. Алайда, Penderyn дистилляция зауыты 2004 жылы сатылымға шығарылғанда бір ғасыр ішінде Уэльсте жасалған алғашқы вискиді өндірді. Уэльстегі 20 жүзім бағы жылына барлығы 100 000 бөтелке шарап өндіреді.