Кіріспе
Жапон саясаткері, соғыс қылмыскері 1878-1948 жылдары өмір сүрген. 1936-1937 жылдары Жапонияның премьер-министрі қызметін атқарған жапон дипломаты және саясаткері. Шын аты – Жотаро (丈太郎). Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде жасаған соғыс қылмыстары үшін Токиодағы сотта жазаланды.
was a Japanese diplomat and politician who served as prime minister of Japan from 1936 to 1937. Originally his name was Jōtarō (丈太郎). He was executed for war crimes committed during the Second Sino Japanese War at the Tokyo Trials.
Ерте өмір
Хирота 1878 жылдың 14 ақпанында Кадзи мачи дори (鍛冶町通り) ауданында, қазіргі Фукуока префектурасының Чуоку ауданында, тас қалаушы Хирота Токубейдің (廣田 徳平) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Хирота тас қалаушылар отбасына асырап алынған. Токубей жапондық лапша компаниясының президентінің қызы Такеге (タケ) үйленді. 1878 жылдың 14 ақпанында олардың Жотаро (丈太郎) есімді ұлы дүниеге келді. Кейіннен олардың тағы үш баласы болды. Токубейдің есімі Фукуока қаласындағы Хигаси коэн (東公園) саябағында император Камеяманың мүсінін салуға үлес қосқан тас қалаушыларды құрметтеген ескерткіште мәңгілікке қадалып жазылған. Хиротаның жазу өнері ерте жасынан-ақ жоғары бағаланды, себебі 11 жасында Суикё ғибадатханасының тории қақпасының тақтасын Хирота өзі жазған. Шуюкан оқуын бітіргеннен кейін, ол Токио императорлық университетінде білімін жалғастырып, заң мамандығы бойынша диплом алды. Оның курстастарының бірі соғыстан кейінгі премьер-министр Шигеру Йошида болды.
Дипломатиялық алғашқы мансабы
Мектепті бітіргеннен кейін Хирота дипломатиялық қызметке қадам басып, Сыртқы істер министрлігіне кіріп, бірнеше шетелдік елдерде қызмет етті. 1923 жылы ол Сыртқы істер министрлігінің Еуропа және Америка департаментінің директоры болды. Нидерландыда министр қызметін атқарғаннан кейін, 1928 жылдан 1932 жылға дейін Кеңес Одағында елші болып тағайындалды. 1933 жылы Хирота, Жапония Ұлттар лигасынан шыққаннан кейін, Премьер-министр Сайто Макото кабинетінде Сыртқы істер министрі болды. Ол келесі адмирал Кейсуке Окада кабинетінде де осы лауазымын сақтап қалды. Сыртқы істер министрі ретінде Хирота Маньчжуриядағы Қытайдың Шығыс теміржолын кеңестік тараптан сатып алу бойынша келіссөздер жүргізді. Сонымен қатар, 1935 жылдың 28 қазанында Хирота Сангенсоку (Хиротаның үш қағидасы) деп аталатын құжатты, Қытайға қатысты Жапонияның ресми ұстанымын білдіретін мәлімдеме ретінде жариялады. Аталған үш қағидаға Жапония-Қытай-Маньчжурия блогын құру, коммунизмнің таралуына қарсы Қытай-Жапония ортақ фронтын ұйымдастыру және Қытайдағы жапонға қарсы қызметтерді тоқтату кірді. Хиротаның пікірінше, феодалдық соғыстар мен қытайлық коммунизм – «Шығыс Азияның тереңіндегі іріңді жара» болып табылады, ол «барлық азиялық халықтарды сөзсіз және қауіпсіз өлімге» алып келуі мүмкін, ал Қытайға одан әрі әскери араласуды жаулап алу емес, «батыл хирургиялық операция» деп санады.
Премьер-министр
1936 жылы 26 ақпандағы оқиғадан кейін жапон әскери құрамындағы радикалдық топтардың беделі түсіп, Хирота Окаданың орнына Жапонияның премьер-министрі болып тағайындалды. Хирота әскерилерді тек қана әскери немесе теңіз күштерінің қолдағыдағы офицерлері ғана әскери министр немесе теңіз министрі лауазымдарында қызмет ете алатын жүйені қайта орнату арқылы жұбатты. Бұрын әскерилер осы жүйені теріс пайдаланып, азаматтық үкіметтерді құлатып келген. Сыртқы саясат тұрғысынан алғанда, оның премьер-министрлік кезінде нацистік Германия мен фашистік Италиямен Антикоминтерн шартына қол қойылды. Бұл шарт 1940 жылғы Үшжақты шарттың негізін қалады. Хиротаның өкілеттігі бір жылға жетпеді. Ол Риккен Сейюкай өкілі Куниматсу Хамаданың саясатқа әскери араласуды сынаған сөзіне байланысты соғыс министрі Хисаичи Тераучимен келіспеушілікке түсіп, отставкаға кетті. Қазушиге Угаки оның орнын басуға тағайындалды, бірақ армияның қарсылығына байланысты үкімет құра алмады. 1937 жылдың ақпан айында Сэндзюро Хаяши Хиротаның орнына премьер-министр болып тағайындалды.
Екінші дипломатиялық мансап
Көп ұзамай Хирота Хаяшидің ізбасары, принц Коноэ Фумимаро басшылығымен қайтадан үкіметтік қызметке сыртқы істер министрі ретінде оралды. Сыртқы істер министрінің екінші мерзімінде Хирота Қытайға қарсы әскери шабуылға қарсы күшті оппозиция білдірді, бұл оның Кеңес Одағына қарсы Жапония-Қытай-Манчжурия альянсын құруға жасаған тыранына толыққанды нұқсан келтірді. Ол сондай-ақ Екінші Қытай-Жапон соғысының күшеюіне қарсы бірнеше рет айқын пікір білдірді. Әскерилер оның сын-ескертпелерінен тез шаршап, 1938 жылы оны зейнетке шығуға мәжбүр етті. Бірақ 1945 жылы Хирота үкіметтік қызметке оралып, Кеңес Одағымен жапондық бейбіт келіссөздерге жетекшілік етті. Ол кезде Жапония мен Кеңес Одағы әлі де шабуылға қарсы келісімде болғанмен, басқа барлық одақтас елдер Жапонияға соғыс жариялаған еді. Хирота Иосиф Сталин үкіметін соғысқа араласпауға икпал етуге тырысты, бірақ Кеңес Одағы Хиросима мен Нагасакиге атомдық бомба тасталған аралықта Жапонияға соғыс жариялады.