Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сондер Норхейм, туған аты Сондер Ауверсон, (10 маусым 1825 – 9 наурыз 1897) – норвегиялық шаңғышы және қазіргі шаңғы спортының негізін қалаушы. Сондер Норхейм телемарк шаңғысының атасы ретінде белгілі.
Sondre Norheim, born Sondre Auverson, (10 June 1825 – 9 March 1897) was a Norwegian skier and pioneer of modern skiing. Sondre Norheim is known as the father of Telemark skiing.
Өмірбаян
Сондр Ауверсон Øverbø шағын шаруа қожалығында дүниеге келді және Норвегияның Телемарк аймағындағы Квитесейд муниципалитетіне қарасты Моргедалда өсті. Моргедалда шаңғы тебу өте танымал болған. Сондр демалыс үшін тау шаңғысымен айналысып, өнерлілігімен жергілікті даңққа ие болды. Ол шаңғы спорты технологиясын жаңарта отырып, түрлі байлаулар және бұрылыстарды жеңілдету үшін қисық жиекті қысқа шаңғылар сияқты жаңа жабдықтарды өңдеп шығарды. Ол сондай-ақ қазіргі шаңғылардың прототипі болған "Telemark" шаңғысын жасады. Замандастары Сондр Норхеймді шаңғы спортының шебері деп есептеді. Ол қарапайым шаңғымен жүруді секіру және слаломмен үйлестірді. 1868 жылы Кристианияда өткен алғашқы ұлттық шаңғы жарысын үлкен есебімен жас қарсыластарын жеңіп, жеңіске жетті. Оның абыройы артып, норвегиялық "ски" және "слалом" (слалом) сөздерін бүкіл әлемге таныстырды.
Sondre Auverson was born at Øverbø, a little cotter's farm and raised in Morgedal in the municipality of Kviteseid in Telemark, Norway. Skiing was a popular activity in Morgedal. Sondre took to downhill skiing as a recreational activity, rising to local fame for his skills. He made important innovations in skiing technology by designing new equipment, such as different bindings and shorter skis with curved sides to facilitate turns. He also designed the Telemark ski, which is the prototype of all those now produced. Sondre Norheim was regarded by his contemporaries as a master of the art of skiing. He combined ordinary skiing with jumping and slalom. In 1868 he won the first national skiing competition in Christiania, beating his younger competitors by a large margin. His reputation grew, and eventually made Norwegian words like ski and slalåm (slalom) known worldwide.
Жеке өмір
1854 жылдың 15 қаңтарында Сондер Норхайм көршілес ауыл Офьеллдегі шағын шаруа қожалығынан келген Ранне Амундсдоттерге үйленді. 1854 жылдың наурыз айында олардың бірінші қызы Ингерид дүниеге келді. Келесі жылы кішкентай Хеге дүниеге келді, бірақ ол 15 апталық шала сәби күйінде қайтыс болды. Одан кейін Олав дүниеге келді, сосын тағы бір қыз туды да, оған Хеге деп ат қойды, одан кейін Анна, Аувер, Амунд және Таллиев туды. Сондер мен Раннеидің екінші баласы Аувер 12 жасында қайтыс болды. Отбасы Моргедалдың әр түрлі жерлеріне көшіп өтті. Соңғы қоныс еткен жері "Норхайм" деп аталды, және Сондер осыны жаңа отбасылық аты ретінде қабылдады.
On 15 January 1854 Sondre Norheim married Rannei Åmundsdotter from a cotter's farm at Øyfjell, a neighbouring village. In March 1854 their first daughter, Ingerid, was born. The next year little Hæge came, but she died at 15 weeks old. The next year Olav was born, and then another daughter they called Hæge, then Anne, Auver, Åmund and Talleiv. Sondre and Rannei lost a second child when Auver died at age 12. The family moved around to different places in Morgedal. Their last place was called "Norheim", which Sondre took as a new family name.
Көшіп кету
1884 жылғы 30 мамырда Сондер мен Ранней үш баласы – Анне (21), Åмунд (14) және Таллейв (12) – бірге Норвегиядан кетіп қалды. Олардың ұлы Олав пен қызы Хеге бұрын үйден шығып кеткен еді, ал үлкен қызы Ингерид үйде қалуды жөн көрді. Норхайм Моргедалдағы көптеген көршілерінің қадамын басып, Норвегиядан АҚШ-қа эмиграциялады. Алдымен Миннесотада қоныстанғаннан кейін, олар Солтүстік Дакотаға, Виллард қаласының жанындағы Мак-Хенри округіне көшіп келді. Дакота даласының климаты мен тегіс жер бедері тау шаңғысына көп мүмкіндік бермесе де, ол шаңғы тебуді жалғастырды. Оның есігінің алдында әрқашан шаңғы жұбы тұрған деседі. Норхайм жасы ұлғайған сайын дінге бейімделіп, Виллардта лютеран шіркеуін салуға көмектесті. 1897 жылы қайтыс болып, Солтүстік Дакота штатының Мак-Хенри округіне қарасты Денбиг қаласына жерленді.
On 30 May 1884 Sondre and Rannei left Norway together with three of their children– Anne (21), Åmund (14) and Talleiv (12). Their son Olav and daughter Hæge had left home previously, and their eldest daughter Ingerid decided to stay back home. Norheim followed in the footsteps of many of his neighbors in Morgedal and emigrated from Norway to the United States. After having first settled in Minnesota, they moved to North Dakota, near Villard in McHenry County. He continued to ski when he could, though the climate and flat topography of the Dakota prairie offered few opportunities for downhill skiing. It was said he always had a pair of skis placed outside his door. Norheim grew more religious with age and helped build a Lutheran church in Villard. He died in 1897 and was buried in Denbigh, McHenry County, North Dakota.
Мұра
Сондер Норхейм 1952 жылы Ослода өткен Қысқы Олимпиада ойындарының, 1960 жылы Калифорния штатының Сквау-Вэлли қаласында өткен Қысқы Олимпиада ойындарының және 1994 жылы Норвегияның Лиллехаммер қаласында өткен Қысқы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында құрметпен еске алынды. Оның қабірі бастапқыда белгіленбеген, бірақ қазір ескерткіш тас орнын көрсетеді. Минот (Солтүстік Дакота) қаласында өткізілетін Norsk Høstfest апталығында топтар қабірге барып, Сондер Норхеймнің естелігіне арналған рәсім өткізеді. "Фрикарен на лыжах" – Современный шаңғы спортының әкесі Сондер Норхеймнің тарихы" атты фильм 1970 жылы NRK арнасымен түсірілді. 1984 жылы Норхейм Скандинавиялық-Америкалық Даңқ залына алғашқы қатысушы ретінде енгізілді. 1987 жылы Солтүстік Дакота штатының Минот қаласындағы Скандинавия мұрасы паркінде норвегиялық мүсінші Кнут Скиннарландтың (1909-1993) жасаған Сондер Норхеймнің мүсіні ашылды. 1988 жылы Норвегияның Моргедал қаласында король Олав V қатысуымен осы мүсіннің тағы бір нұсқасы ашылды. 1993 жылы Скандинавия мұрасы паркіне Сондер Норхеймнің мәңгілік жалы ескерткіші қойылды. Моргедалдан келген шаңғышы Ларс Берге Хоуган осы жалынды жақты.
Sondre Norheim was honored during opening ceremonies at the 1952 Winter Olympics in Oslo, at the 1960 Winter Olympics in Squaw Valley, California and at the 1994 Winter Olympics in Lillehammer, Norway. His grave was originally unmarked, but a memorial stone now marks its spot. During the week of Norsk Høstfest, held in Minot, N. D., groups visit the grave site and hold a commemorative service in memory of Sondre Norheim. The movie, Frikaren på ski – The history of Sondre Norheim, the Father of Modern Ski Sport was produced by NRK in 1970. In 1984, Norheim was inducted into the Scandinavian American Hall of Fame as the first class of inductees. A statue of Sondre Norheim by Norwegian sculptor Knut Skinnarland (1909 1993) was unveiled in 1987 in the Scandinavian Heritage Park, in Minot, North Dakota. During 1988, an identical statue was unveiled in Morgedal, Norway by King Olav V. During 1993, the Sondre Norheim Eternal Flame Monument was added to the Scandinavian Heritage Park. Lars Berge Haugan, a skier representing Morgedal, lit the flame.
Шаңғымен секірудің әлемдік рекорды
Бұл – алғашқы ресми шаңғымен секіру жарысы. Күнi, орны, қашықтығы: 8 наурыз 1868, Hauglibakken, Brunkeberg, Норвегия, 19.5 метр, 64 фут.
Set on the first ever official ski jumping competition. DateHillLocationMetresFeetMarch,8 1868 Hauglibakken Brunkeberg, Norway19.564