Кіріспе

Тюин (немесе twɛ̃) – Бельгияның Эно провинциясында орналасқан Валлонияның қаласы және муниципалитеті. Муниципалитет мына аудандардан тұрады: Biercée, Biesme sous Thuin, Donstiennes, Gozée, Leers et Fosteau, Ragnies, Thuillies және Тюин (Hourpes және Maladrie кішкентай елді мекендерін қоса алғанда). Тюин – Халықаралық кинологиялық федерацияның (Fédération Cynologique Internationale) бас штабы.

Шығу тегі

Бұл аймақ Галло-рим дәуірінде, шамамен 2 және 3 ғасырларда жерлеу орны ретінде пайдаланылған. Елді мекеннің ең ерте аты, Thudinium Castellum, римдік бекінісіне сілтеме жасайды және Лоббс аббаттығындағы 9 ғасырлық сыйлықта кездеседі, онда жақын маңайдағы қалалар мен оларға байланысты ондық салығы туралы тізім келтірілген. Ауыл Лоббс аббаттығының меншігінде болды және 888 жылы аббаттықпен бірге Лиеж епископтығының құрамына кірді. Жақын орналасқан Аульн аббаттығы, 7 ғасырда Ланделин атты тәубеге келген қарақшы құрған деген сенімде, сондай-ақ Лиеж епископтығының бөлігіне айналды. Бір ғасырдан кейін, билеуші епископ Нотгер Туинде қорғаныс қабырғасын салды, ол епископтықтың 23 «бон-шюэ» (немесе маңызды қалалардың) ең батыс шегіне айналды.

Лиеж епископтығының шекарасы

Кейінгі ғасырларда осы шекаралық аймақта бірнеше шайқастар болды. 1048 жылы Лотарингия герцогы Адалберт Тюин шайқасында Төменгі Лотарингия герцогы Годфри III қолдарынан қаза тапты. Содан кейін Хейно графтығы мен Лиеж епископтығы арасында көптеген шайқастар болды, Тюин олардың арасында қалды. 12-шы ғасырда және 15-шы ғасырда салынған мықты қорғаныс қабырғаларына қарамастан, Тюин бірнеше рет қоршауға алынды. 1147 жылы Клервоның әулие Бернардына тапсырылған Оулн аббаттығы жақсы жағдайға ие болды және тіпті 16-шы және 18-шы ғасырларда бірнеше рет кеңейтілді. 1654 жылы Конде ханзадасының басқаруымен испан әскері Тюинді басып алуға әрекет етті, бірақ сәттілікке жете алмады. Қаланың жақсы жағдайы әулие Рохтың шаفاعтіне байланысты деп есептелді, ол әлі күнге дейін жыл сайынғы Рох шеруінде еске алынады. 17-шы ғасырға жататын бірнеше ғимараттар, соның ішінде қоңырау мұнарасы, бүгінгі күні жоғарғы қалада көрілуге болады. 1675 жылы Людовик XIV әскерлері Тюинді басып алып, 1678 жылғы Нимгеген шартына дейін оккупациялады. Көрші Шарлеруа сияқты, Тюин де Испания мен Австрияның билігіне көшті.

Француз төңкерісінен кейін

1794 жылы 10 мамырда француз революциялық соғыстары барысында генерал Марсо австриялықтарды ығыстырып шығарды, соның нәтижесінде Тюин Францияның құрамына кірді. Олн аббаттығы толығымен өртеніп кетті. 1829 жылы Бельгия революциясы алдында Нидерланды королі Вильгельм II Тюинде қабылданып, алайда бұл ешқандай нәтиже бермеді. Тюин маңындағы соңғы ауыр шайқас 1914 жылы 23 тамызда, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда болды, сол кезде француз әскері неміс әскерімен толығымен қоршалуға жақын болды.

Көрікті жерлер

XVII ғасырға жататын Тюин қаласындағы Бел манарасы ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген. Манараның үстінен Тюин аймағының әсем көрінісін тамашалауға болады. Тюинде Бельгияның Висиналь трамвай жүйесі тарихына арналған ASVi мұражайы орналасқан. Мұражайда қала көшелерімен жүретін музейлік трамвай да бар. Тюин төбесінің оңтүстік беткейіндегі "ілмелі бақтарды" бірнеше түсіндіру тақталарымен жабдықталған жолмен жаяу аралап көруге болады. 7-ші ғасырға дейін сақталған Оулн аббаттығының қираған қалдықтары бар. Лоббс сыйлықтарында есімдері аталған, көрші Рагни ауылы Валлонияның ең әдемі ауылдары қауымдастығының құрамына кіреді. Шато-ду-Фосто XIV және XV ғасырларда салынған. Оның француз бақтары мен көлі тыныштық пен саяхатшыларға демалыс орны, ал қамалдың ішінде ежелгі жиһаздың тұрақты көрмесі мен кішкентай дәріхана мұражайы орналасқан.

Мерекелік шаралар

Әр мамыр айының үшінші жексенбісінде қала 1654 жылы испан әскерімен күресінде Сент-Рохтан алған көмегін еске түсіреді. Парад, әскери шеру де, діни процессия да болатын, 18 ғасырда тыйым салынған, бірақ 1866 жылы Сент-Рох қаланы тағы да құтқарғаннан кейін, бұл жолы холера эпидемиясынан, қайта жаңғыртылды. Бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді, тек екі дүниежүзілік соғыс және COVID-19 пандемиясы кезінде ғана тоқтатылды.