Кіріспе
Американдық карикатурист (1880–1944)
Американдық карикатурист
Джордж Джозеф Херриман III (22 тамыз 1880 – 25 сәуір 1944) – американдық карикатурист, ең танымал туындысы – Krazy Kat комиксі (1913–1944). Krazy Kat аса танымал болмаса да, өте ықпалды болды және өнер саласындағы адамдардың арасында үлкен қызығушылық тудырды. Гилберт Селдестің «Өзімен-өзі сөйлейтін ақымақ мысық» деген мақаласы – жоғары өнерден шыққан сыншының комикстерге назар аударған алғашқы мысалы. Comics Journal журналы осы комиксті 20 ғасырдың ең ұлы комикстерінің тізімінде бірінші орынға қойды. Херриманның туындылары Эльзи С. Сегар, Уилл Эйснер, Чарльз М. Шульц, Роберт Крамб, Арт Шпигельман, Билл Уоттерсон және Крис Уэр сияқты карикатуристерге зор әсер етті. Херриман Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында, аралас нәсілді креол ата-аналарының отбасында дүниеге келді және Лос-Анджелесте өсті. 1897 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін газет индустриясында иллюстратор және гравёр болып жұмыс істеді. Ол карикатура мен комикстерге көшті – ол кезде жаңа бағыт болған бұл салаға, және өзінің ең танымал кейіпкері Крейзи Кэтті 1910 жылы «Дингбат отбасы» комиксінде таныстырғанға дейін түрлі комикстер салды. 1913 жылы «Крейзи Кэт» комиксі күнделікті жариялана бастады, ал 1916 жылдан бастап демалыс күндері де шығарылды. Комикс поэтикалық, диалектіге толы тілімен, фантастикалық, өзгермелі фондарымен және батыл, тәжірибелік беттік дизайнымен ерекшеленді. Комикстің негізгі идеясы мен динамикасында Игнац тышқан Крейзиге кірпіш лақтырады, ал наив, гендерлік белгісіз Кэт оны махаббаттың символы ретінде қабылдайды. Комикс дамыған сайын Крейзи, Игнац және Офиса Пупп арасында үшбұрыш қарым-қатынас пайда болды. Пупп Игнацтың Крейзиге кірпіш лақтыруына жол бермеуге немесе оны осы ісі үшін түрмеге қамауға тырысты, бірақ оның күш-жігері Крейзи Игнацтың кірпіштеріне ұрылуды қалағандықтан үнемі сәтсіздікке ұшырады. Херриман өмірінің көп бөлігін Лос-Анджелесте өткізді, бірақ АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Навахо шөлдеріне жиі саяхат жасады. Ол Монумент Долинасы мен Enchanted Mesa ландшафтына қызығушылық танытты және Коконино округін өзінің Krazy Kat комикстерінің орны етіп белгіледі. Оның суреттерінде Навахо және мексикалық тақырыптар мен мотивтер жиі қолданылды. Ол өте көп комикстер салған және Архи мен Мехитабель, көше мысығы мен тарақан туралы Дон Маркистің поэзия кітаптарын суреттеген жемісті карикатурист болды. Газет магнаты Уильям Рэндольф Херст Херриманды қолдады және оған King Features Syndicate компаниясымен өмір бойына келісімшарт жасады, бұл Херриманға жайлы өмір сүруге және оның танымалдылығына қарамастан, туындыларын жариялауға мүмкіндік берді.
1880-1900: Ерте өмір
Джордж Джозеф Херриман 1880 жылғы 22 тамызда Нью-Орлеан қаласындағы 348 Виллер көшесінде дүниеге келді. Ол аралас нәсілді отбасында өсті, француз тілінде сөйлейтін Луизиана креолдық мулаттар ұрпағынан шыққан, олар еркін түсті адамдар саналған және ертедегі құлдыраудан азат ету қозғалысында белсенділік танытқан. Оның әкесінің әкесі, Стивен Херриман, ақ нәсілді Нью-Йорк тұрғыны болған, ол Жюстин Оливьемен балалары болған, ол еркін түсті әйел еді, және Нью-Орлеандағы Роял көшесінде тігін шеберханасына ие болған. Оның әкесінің әжесі Кубаның Гавана қаласында туған. Оның ата-анасы Нью-Орлеанда туған (1850–1923) және Ибервильде туған Клара Морел Херриман (1857–1911) болды. Отбасы Нью-Орлеанның Трем ауданындағы Сент-Огюстин католик шіркеуіне қатысқан. Херриман он жасқа келгенде отбасымен Лос-Анджелеске көшіп, қаланың орталығынан оңтүстікке қарай, Мейн-стрит пен Вашингтон бульварының жанында өсті. Әкесі онда тігінші болып жұмыс істеді. Херриман католик ұлдар мектебі – Сент-Винсент колледжінде (қазіргі Лойола жоғары мектебі) оқыды. 1897 жылы бітіргеннен кейін көп ұзамай ол Санта-Пауладағы "Petrolia" қонақ үйінің эскизін Лос-Анджелес Herald газетіне сатты. Бұл оған гравировка бөлімінде аптасына 2 доллар жалақымен көмекші болып жұмыс істеуге мүмкіндік берді, онда ол кейде жарнамалар мен саяси карикатуралар үшін суреттер салған.
1900-1905: Нью-Йорктегі алғашқы мансабы
20 жасында Херриман Нью-Йоркке бағытталған жүк вагонына құпия түрде мінді, онда суретші ретінде оның мүмкіндіктері жақсырақ болады деп үміттенеді. Алғашында ол сәттілікке жете алмады және Кони-Айлендте жарнамашы және билборд суретшісі болып жұмыс істеу арқылы күнелтті, осы кездегі жетекші юмор журналы – Judge оның бірнеше карикатураларын қабылдады. 1901 жылдың 15 маусымы мен 26 қазаны аралығында оның он бір карикатурасы сол кездегі тығыз штрихтау стилінде осы журналдың беттерінде жарияланды. Ол көбінесе комикстерінде, жаңа пайда болған комикс өнері сияқты, тізбектелген суреттерді қолданды. Сол жылдың 29 қыркүйегінде оның алғашқы нағыз комикстері жарық көрді, біреуі Pulitzer газеттерінің тізбегінде келісімшартсыз, бір реттік, ал екіншісі Филадельфия Солтүстік Америка Синдикатының алғашқы комикс қосымшасында. Оның алғашқы түсті комикстері 20 қазаннан бастап T. C. McClure Syndicate-те пайда болды. Осы синдикаттық жолақтардағы жетістігі Херриманды журналға материал тапсырудан бас тартуға итермеледі. 1902 жылдың 16 ақпанында Pulitzer газеттері үшін ол тұрақты кейіпкері бар алғашқы комиксін – Musical Mose-ты бастады. Комиксте афроамерикалық музыкант басқа ұлт өкілдерінің кейіпін киіп, көрермендер оны танығанда салдарына ұшырайды. Наурыз айында "Профессор Отто және оның автокөлігі", қорқынышты қауіпті жүргізуші туралы комикс, ал сәуір айында бала басты кейіпкері бар "Акробатикалық Арчи" комиксі алғаш рет пайда болды. Картинист ретінде болашағы айқын болған Херриман Лос-Анджелеске балалық шақтағы сүйіктісіне үйленуге оралды және онымен бірге Нью-Йоркке қайтты. 1902 жылдың қараша айында шыққан "The Bookman" әдеби журналында Херриман өзінің кәсібін өзін-өзі сынай отырып жазды, ал ақын Ла Туш Хэнкок сол нөмірдегі "Америкалық комикс және карикатура өнері" атты мақаласында: "Джордж Херриманның ерекшелігі – өнер мен поэзия. Оның суреттері соншалықты танымал болмаса, ол өзінің шақыруын жаңылыс таңдағанын ойлар еді" деп жазды. Херриманның жұмысының танымалдылығы артып, ол кейде Pulitzer қосымшаларының бірінші бетіне толық түсті жолақтарды жариялап тұрды, мысалы, 1903 жылдың қаңтарында басталған екі жұмыссыз теңізші туралы "Екі шаттандырғыш теңізші". Ол қыркүйек айында МакКлюр синдикаты үшін "Диалог екі жолақты" аяқталғаннан кейін ковбой комиксі "Ларайт Питті" салуды бастады. Маусым айында Херриман "Нью-Йорк Ворлд" газетінде жұмыс істеді. Ол жерде ол 28 маусымнан бастап жыл соңына дейін Рой Маккарделдің жергілікті оқиғаларға қатысты пікірлерін суреттеді. Херриман әлі де синдикаттық жұмыстар жасады, мысалы, 1904 жылдың 2 қаңтарынан бастап "Дүниежүзілік түсті баспа компаниясы" үшін Майор Озонның "Таза ауа крестовый походы". Херриманның тағы бір мінезді кейіпкері – майор таза ауа іздеуде әлемді шарлады және поэтикалық диалогтар айтты. Майор Озон соншалықты танымал болды, ол көп ұзамай қосымшаның бірінші бетіне шықты. Сол айда Херриман "Дүниежүзі" газетінен Нью-Йорк Daily News газетіне ауысты, онда оған спорт және саясат туралы карикатуралар сияқты жұмыстардың көбірек түрлері берілді. Ақпан және наурыз айларында ол "Үй – сүйікті үй" атты тұрақты кейіпкері бар, қысқа мерзімді комикс-жолақты шығарды. Сол көктемде ол Уолтер Мерфидің "Баблспикерлер" атты мақалалар сериясын суреттеуді бастады. Рудольф Блок Херриманды Хёрст газеттеріне "оның талантына сай жалақымен" 22 сәуірден бастап жұмысқа алды. Херриман Фредерик Бёрр Оппер, Джеймс Свиннертон және "Тад" деп танымал болған және Хёрсттің басқа бір газеті – Нью-Йорк Evening Journal-да жұлдыз болып саналатын Тэд Дорганмен бірге кеңседе спорттық карикатуралар салды. Тад пен Херриман бір спорттық жарыстарды жиі жариялап, жақын достар болды. 1924 жылы Тад Херриманды "дүниедегі ең жақсы спорттық суретшілердің бірі" деп атады және Херриманның енді мұндай жұмыс істемейтініне өкініш білдірді. Херриман Хёрстпен 1905 жылдың маусымына дейін жұмыс істеді, содан кейін ол газеттен кетті, мүмкін жаңа спорт редакторының карикатурашыларға деген ықыласы болмауы себепті. Ол 1905 жылдың екінші жартысында Лос-Анджелеске оралды.
19051910: Калифорнияға оралу
Калифорнияда Херриман Дүниежүзілік түсті баспа компаниясына жұмыстарын жіберуді жалғастырды. Ол «Майор Озонды» қайта жаңғыртты және екі бұрынғы комикстен құралған «Бабуляның қызы – Бэд Смит» және екі қабатты балалар комиксі «Рози Пози – Ананың қызы» тудырды. 1906 жылдың 8 қаңтарында ол «Лос-Анджелес Таймс» газетінде жұмыс істей бастады, ал сол жазда қайтадан Херстке оралды. Херсттің «Лос-Анджелес Экзаминер» газетінің бірінші бетіндегі иллюстрациямен бірге, 21 тамызда Херриман «Экзаминердің карикатурисі» деп жарияланды. Оның суреттері газеттің дерлік әр бетінде пайда бола бастады, нәтижесінде газет сатылымы күрт өсті. Қазан айында ол «World Color» компаниясымен жұмысын тоқтатты. Бад Фишердің 1907 жылдың соңында жарық көрген «A. Mutt» комиксінің табысынан кейін, Херриман 10 желтоқсаннан бастап спорт тақырыбындағы күнделікті комикстерді жасауға кірісті – «Мистер Проунс – құмар ойыншы». Бұл комикс Фишердің комиксідей сәтті болмады және 26 желтоқсаннан кейін тоқтатылды. «Мэри колледжден келді», Cliff Sterrett'тің «Полли және оның достары» және John Held Jr.'дың «Жай ғана Марджи» сияқты танымал «қыздар комикстерінің» алға басушысы, 1909 жылдың 19 ақпанынан 1910 жылдың 4 қаңтарына дейін жарық көрді. Оның келесі комиксі «Барон Муч», басты рөлдегі ақшаға қанағаттанбайтын адам, 1909 жылдың 12 қазанында «Экзаминерде» жарық көрді. 1909 жылдың қараша айында Херриман «World Color Printing Company» компаниясымен екі комикс шығара бастады: «Alexander the Cat» және «Daniel and Pansy», екеуі де түрлі-түсті болды. «Дэниел мен Панси» – Херриманның толығымен жануарлардан тұратын алғашқы комиксі. Содан кейін, 23 желтоқсанда «Экзаминерде» «Гуссеберри Сприг» жарық көрді, ол бұрынғы және танымал спорттық мультфильмдерінде пайда болған аристократ, сигарета тартатын үйрек туралы болды. Құстар мекендейтін фантастикалық әлем «Крейзи Кэтке» жол ашты, ал оның көптеген кейіпкерлері кейінгі комиксте қайта пайда болды.
1910-1922: тағы да Нью-Йорк пен Крейзи Кат
1910 жылы «Нью-Йорк кешкі журналының» спорт редакторы Херриманды Джек Джонсон мен Джим Джеффристің «Ғасыр шайқасын» жариялау үшін Сан-Францискода болған Тэд Дорганның орнына шақырды. Нью-Йоркке келгеннен кейін алты күн өткен соң Херриман «Дингбат отбасы» комиксін бастады, оның басты кейіпкерлері Э. Плурибус Дингбат және оның отбасы болды. 1910 жылдың 26 шілдесінде Херриман комиксте баспа әріптерін қолданды, бірақ көп ұзамай қолмен жазуға қайта оралды. 1910 жылдың 10 тамызында Херриман комиксті «Жоғарғы қабаттағы отбасы» деп атады. 1911 жылдың 15 қарашасындағы комикстен кейін түпнұсқа атау қайта қолданылды, онда Дингбаттардың үйі дүкен үшін бұзылып, олар мен жоғарғы қабаттағы қарсыластары жолдарымен кетіп қалды. Бірақ бұл комиксті Виллем де Кунинг, Пикассо және Эдвин Денби сияқты белгілі суретшілер мен жазушылар ұнатып, кейіннен Е. Е. Каммингс, Джек Керуак және Умберто Эко да бағалады. Комикстің алғашқы жылдарында Крази Каттың юморы slapstick-тен вадевиль стиліне ауысты. Комикстегі фондық суреттер көбірек өзгере бастады, болашақтың белгісін көрсетті. 1916 жылдың 23 сәуірінде комикс толық беттік, қара-ақ түсті жексенбілік комикске айналды. Херриман өзінің қиялын толыққанды пайдаланып, комикстің макетінде бүкіл бетті қолданды. Комикс бетіндегі басқа комикстерден ерекшеленді: спонтанды, формальды түрде батыл, бірақ өте ұқыпты құрастырылған. Херриман Аризонадағы Монумент аңғарына және Нью-Мексико мен Оңтүстік Ютадағы ұқсас жерлерге сапар шекті, шөлді ландшафттың ерекше формаларын өз комикстеріне енгізді. Нью-Мексиконың сиқырлы тау алаңы алғаш рет 1916 жылдың жазында «Крази Кат» комиксінде пайда болды. Херриман 1913 жылы Теодор Рузвельттің мақаласын оқығаннан кейін сапар шеккен болуы мүмкін, бірақ ол бұрын да барған болуы мүмкін – Аризонаның шөлді Коконино округі, ол Крази Кат комиксінің фоны болды, алғаш рет 1911 жылы «Дингбат отбасы» комиксінде айтылған, бірақ нақты Коконино округі Херриманның қиялындағы нұсқасынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. 1916 жылы «Дингбат отбасы» комиксі аяқталып, келесі күні «Барон Бинз» комиксінің тұңғыш саны жарық көрді. Комикстің басты кейіпкері, Барон – кедей ағылшын дворяны, Чарльз Диккенс пен Чарли Чаплиннен шабыттанған саяхатшы. Ол және оның қызметшісі Граймс аман қалудың жолдарын іздестірді. Кейіннен Херриман басты кейіпкерлердің әйелдерін таныстырды, және Krazy Kat комиксіндегі кейіпкерлердің эпизодтық түрде пайда болуымен, тұрмыстық комикс ретінде жұмыс істегеннен кейін, ол 1919 жылдың қаңтарында аяқталды. Келесі күні оны «Мейбелді тыңда» комиксі алмастырды, ол жас жігіттің жас қызға ұнауға тырысуы туралы болды; ол ұятты жағдайға түсіп, оны «Мейбелді тыңда» деп түсіндіруге тырысады. Комикс сол жылдың желтоқсанына дейін жарық көрді. Крази Кат комиксі өнер әлемінде жанкүйерлерге ие болды. Кейіпкер алғаш рет 1916 жылы кинода пайда болды. Мысық бейнеленген алғашқы анимациялық фильмдерді Херсттің Халықаралық кино қызметі шығарды, бірақ Херриман тікелей қатыспады. 1922 жылы Адольф Болм Джон Алден Карпентер жазған «Крази Кат» балетіне хореографиялық бейін шығарды. Ол алғаш рет 1922 жылы Нью-Йоркте Балет Интайммен орындалды, ал Херриман либреттоны суреттеді және костюмдер мен сценарийді жасады. Бұл үлкен жетістік болмағанымен, сыншылар Димс Тейлор, Старк Янг және Генриетта Штраус бұл туралы жақсы пікір білдірді. Комикс өзі «Голла, Голла комикстің өнері» атты әдеби сыншы Гилберт Селдестің мақаласының тақырыбы болды, ол 1922 жылдың мамыр айында Vanity Fair журналында жарық көрді. Селдес бұл мақаланы өзінің «Жеті жанды өнер» (1924) атты халықтық өнер туралы кітабының бір бөлігі ретінде кеңейтті, онда Селдес халықтық өнердегі әртістерді, мысалы, Херриман мен Чаплинді дәстүрлі суретшілермен қатар қарастырудан бас тартуға қарсы пікір білдірді. Krazy Kat комиксі «Өзін-өзі жүріп жүретін Крази Кат» деп аталатын тараудың тақырыбы болды, бұл комикс туралы жазудың ең танымал бөлігі және жоғары өнер әлеміндегі сыншының комикс ортасына заңдылық бергенінің алғашқы мысалы. Vanity Fair журналы 1923 жылдың сәуірінде Херриманды өзінің атақ-даңқ залына енгізді.
1922-1944: Калифорния қайтадан, кейінгі мансап және өлім
Хёрст, Крейзи Кэттің жанкүйері, Херриманға өзінің King Features Syndicate компаниясымен өмір бойына келісімшарт жасады, бұл Херриманға қалаған жерінде өмір сүруге мүмкіндік берді. 1922 жылы ол Голливудқа, 1617 Солтүстік Сьерра-Бонитадағы екі қабатты испан стиліндегі үйге көшіп келді, одан Аризона шөліне жиі сапар шегетін. Херриман киноиндустриясының өкілдерімен байланыс жасады; ол Хэл Роуч студиясының мүшелері Том Макнамара мен "Бини" Уокерді газетте жұмыс істеген күндерінен білген. Уокер, Херриманның жақын досы, "Біздің топ" қысқаметражды фильмдерінің бас сценаристісі болды. 1920-жылдардың басында Херриман кейде Роуч студиясында жолақтарын салды. Ол Уилл Роджерс және Фрэнк Капра сияқты танымал адамдармен кездесіп, оларға қолмен боялған суреттерін сыйлады. Ол Чарли Чаплиннің фильмдерін ұнатты және 1925 жылғы қазан айында "Motion Picture Classics" журналында "Алтын азабы" фильміне шолу жасады. 1922 жылдың күзінде "Стамбл Инн" жолағының алғашқы күнделікті бөлімі жарық көрді, бұл 1919 жылдан бері Херриман салған алғашқы Krazy Kat емес жолақ болды. Апталық жексенбілік басылымдары көбінесе мәтінмен толы болды, оның басты кейіпкерлері Урия мен Ида Стамбл болды, олар түрлі есімдері белгісіз адамдарға бөлмелерді жалға берді. Күнделікті жолақ қысқа ғұмыр сүрді, бірақ жексенбілік басылым үш жыл бойы жарық көрді. 1925 жылғы тамыздан 1929 жылғы қыркүйекке дейін King Features Херриманнан Krazy Kat Sundays-ті толық жексенбілік бет ретінде немесе екі төрт панельдік күнделікті жолақ ретінде шығаруды талап етті. Херриман өзінің дизайнына араласудан наразы болды, ал сол кезеңдегі суреттер асығыс сипатта болды. Ол жолақтың кейіпкерлеріне назар аударуға мәжбүр болды, осы кезеңде комикс есінде қалған Крази—Игнац—Офиса Папп махаббат үшбұрышы толыққанды дамыды. Папп Кразиге құштар болды, Крази Игнацты жақсы көрді, ал Игнац Кразиді жек көріп, "Мысықты" кірпішпен лақтырды, ал Папп Игнацты түрмеге қамады. 1920-жылдардың соңында Херриман Монумент Долынан шамамен 40 шақырым қашықтықтағы Навахо аумағындағы Аризона штатының Каента қаласына жиі сапар шекті. Ол сондай-ақ қысқы сапарларын Мексикаға жасады. Шөл, Навахо өнері, мексикалық қыш және сәулет өнері Херриманның жолақтарында көбірек көрініс тапты, ал ол кейде диалогта испан тіліндегі сөздерді қолданды. Херриман осы сапарларда аз жұмыс істеді, және ол Голливудта болған кезде жолақтарын асығыс түрде салған болуы мүмкін. "Стамбл Инн" 1925 жылдың соңында аяқталды және оның орнына "Біздің күйеулеріміз" (қателер болады) жолағымен ауыстырылды, ол сол жылдың соңына дейін жарық көрді. 1928 жылы Херриман 1922 жылы басталған және бірнеше карикатуристер салған "Ұятты сәттер" жолағын өз қолына алды. Ақырында, бұл жолақ Берни Бернс болып өзгерді, онда атау кейіпкеріне ұятты жағдайлар орын алатын. Жолақ бірнеше газетте жарық көрді, ал 1932 жылы аяқталғаннан кейін Херриман тек Krazy Kat-те жұмыс істеді, бірақ ол Дон Маркистің танымал "Арчи және Мехитабель" поэзия кітаптарына суреттерін салған, бұл мысық және тарақан туралы өлеңдер жинағы болды. 1930 жылы Херриман өзінің алғашқы Голливуд үйін досына сатты және отбасымен 2217 Maravilla Drive-ге, төбедегі испан стиліндегі сарайға көшіп келді. Ол Оңтүстік-Батыс және жергілікті тақырыптардағы суреттермен безендірілді және мексикалық стильдегі бақшасы тақтайшалармен қаланған және боялған ыдыстармен және тропикалық өсімдіктермен безендірілді. Кейін Херриман көшенің ар жағындағы жерді сатып алып, оны қоғамдық саябаққа айналдырды. 1930-жылдар Херриман үшін қайғылы кезең болды. 1931 жылғы 29 қыркүйекте оның әйелі Мейбл автокөлік апатынан қайтыс болды, ал 1939 жылы оның кіші қызы Бобби күтпеген жерден 31 жасында қайтыс болды. Әйелі қайтыс болғаннан кейін Херриман қайтадан үйленбеді және Лос-Анджелесте мысықтары мен итттерімен бірге өмір сүрді. Ол мультфильмші Джеймс Суиннертонның бірінші әйелі Луизамен жақын қарым-қатынас құрды, олармен жиі хат алмасып тұратын. 1938 жылғы көктемде Херриман бүйрекке операция жасады, он апта бойы сауығып жатқанда King Features ескі Krazy Kat жолақтарын қайтадан шығарды. Krazy Kat-тің танымалдылығы жылдар бойы айтарлықтай төмендеді, ал 1930 жылдары ол тек отыз бес газетте жарық көрді, ал оның замандастары, мысалы, "Әкесін көтеру" мыңға дейін жарық көрді. Кейбір деректер бойынша, Херриманның Херсттің King Features Syndicate-тен алған жалақысы аптасына 750 доллар болды. Бұл жолақтан түсетін табыстан әлдеқайда көп екенін түсінген Херриман бірде жалақыны азайтуды ұсынды, бірақ Херст одан бас тартты. Алайда, Майкл Тиссерендтің 2016 жылғы Херриман туралы өмірбаянына сәйкес, Херриманның жалақыны азайтуды ұсынғандығы немесе оның жалақысы аптасына 750 доллар болғандығына дәлел жоқ. 1935 жылдан бастап Krazy Kat түсті шығарыла бастады, Херриман оны батыл түрде пайдаланды. Ол штрихтардың мөлшерін азайтты және үлкен, ашық панельдерді қолданды. Херриман 1944 жылғы 25 сәуірде, ұзақ аурудан кейін Голливудтағы үйінде ұйықтағанда қайтыс болды. Оның сурет салу тақтасында бір апталық күнделікті жолақтың толық емес сызбасы табылған. Оның өлім туралы куәлігінде өлімнің себебі "алкогольсіз бауыр циррозы" деп көрсетілген, және оның аралас нәсілдік тегіне қарамастан, ол "европалық" деп тіркелген. "New York Journal American" газеті бетке жаңалық ретінде некролог жариялады. Херриманның Forest Lawn Memorial Park-тегі Little Church of Flowers-тегі жерлеу рәсіміне аз адам қатысты. Мультфильмші Гарри Хершфилд жерлеу рәсімінде сөз сөйлеп, "Егер жер бетінде әулие болған болса, ол Джордж Херриман болды" деді. Оның өтініші бойынша, оның денесі кремацияланды және оның күлі Монумент Долынасына шашылды. 1944 жылғы 25 маусымда, Херриманның қайтысынан екі ай өткен соң, оның аяқталған Krazy Kat жолағының соңғысы, толық жексенбілік бет жарық көрді. Ол кезде Херст әдетте танымал жолақтың авторлары қайтыс болғанда немесе жұмысты тастағанда жаңа мультфильмшілерді шақыратын, бірақ ол Херриман үшін ерекше жағдай жасады, өйткені оның орнын ешкімнің алмасатынына сенді.
Жеке өмір
Херриман өзін-өзі сыңарлатып, қарапайым мінезді адам ретінде сипатталды және суретке түсуді ұнатпады. "Нью-Йорк Журнал Американ" газетінің некрологында ол – адал күйеу және әке, дене бітімі жұқа, мінезі жұмсақ, қайырымдылыққа анонимді үлес қосушы ретінде көрсетілген. Ол достарына жомарт болды және 50 000 долларға сатып алған алғашқы Голливуд үйін досына 40 000 долларға сатты. Жеке өмірін сақтайтын болғанымен, ол достарына көңілді қонақжайлық көрсеткен. Әлеуметтік жиындарда ол кейде үндемей отырып, жиі ыдыс-аяқ жуу үшін бөлмеден шығып кететін, себебі ол осылай ойлауға мүмкіндік алатынын айтқан. Оның сүйікті ойыны – покер, оны ол әсіресе әріптестерімен ойнағанды ұнататын. Херриман жануарларды өте жақсы көріп, көптеген итті және мысықты ұстаған; 1934 жылы оның бес иті мен он үш мысығы болған. Ол көбінесе вегетариандық тамақтанды, бірақ дені әлсіреген кезде ғана, сондай-ақ жылқыға мініп жүруден бас тартқан. Ол Генри Фордтың бейбітшілдік ұстанымын қатты құрметтегендіктен, тек Фордтың машиналарын ғана сатып алатын. Ол жыл сайын жаңа үлгіні сатып алатын. Херриман 1902 жылдың 7 шілдесінде Лос-Анджелесте балалық шағынан бергі сүйіктісі Мейбел Лилиан Бриджге үйленді. Олардың екі қызы болды: Мейбел (1903–1962), "Тудлс" (кейін "Тутс") және Барбара (1908–1939), "Бобби" лақап атымен белгілі, ол эпилепсиямен ауырып, 1939 жылы 31 жасында күтпеген жерден қайтыс болды.
Ұрпақ және жеке тұлға
Херриман аралас нәсілді ата-аналардан дүниеге келді, ал оның туу туралы куәлігінде "түсті" деп жазылған. "Бөлек, бірақ тең" нәсілдік сегрегация қалыптасқан Плессиге қарсы Фергюсон ісінен кейін, аралас нәсілді адамдар өзін қара немесе ақ деп тануға мәжбүр болды. Херриман өзін ақ деп танытқанға ұқсайды. Комикс зерттеушісі Жит Хирдің айтуынша, оның ерте туындылары "қара карикатуралармен" толы, мысалы, "Музыкалық Мозе", онда басты кейіпкер, африкалық-американдық музыкант, "менің түсім сарқылып кетсе еді" дейді. Нәсілдік бейтараптық "Крази Кэтке" де енді, мысалы, екі рет Кразидің қара жүні ақ түске боялды. Игнац ақшыл Кразиге ғашық болады, бірақ шындық ашылғанда жек көруге және кірпіш лақтыруға қайта оралады. Сол сияқты, жиі қайталанатын әзілде Игнац кездейсоқ көмір шаңымен жабылып, әдетте махаббатқа толы Кразиден бас тартып алады. Мұндай бір эпизодта, қараңғы Игнац лақтырған кірпіш Кразиге тиеді, ол: "Кішкентай Эфиопиялық тышқан, түн ортасынан қараңғы бір айдай қара. Фуви!" деп айқайлайды. Игнац қайта ақ түске келгеннен кейін, Крази оны қайтадан жақсы көреді. Херриманның этникалық тегі әріптестеріне белгісіз болған. Суретші Тад Дорган оны "грек" деп атады, бұл ат жабысып, оның өмірбаян жазушылары мен баспасөз қолданды, оны грек наншының ұлы деп сипаттады. Кейде оны француз, ирланд және түрік деп те айтты. Ол достарына өзінің креол екенін айтты және "қиқым шашы" болғандықтан, оның ішінде "негр қаны" болуы мүмкін деп болжады. Досы Херриман шашын жасыру үшін шляпа таққан, бұл ақ адам болып көрінуге жасалған әрекет болуы мүмкін екенін айтты. Херриман өзінің навахо болып қайта туылғанын армандағанын айтты. Оның өлім куәлігінде ол "европалық нәсілді" деп жазылған, ал қызы Мейбл оның әкесінің туған жері Париж, ал анасының туған жері Эльзас-Лотарингия деп көрсеткен. Әлеуметтанушы Артур Аса Бергер 1971 жылы Херриманның аралас нәсілдік мұрасын жариялады. Херриманның "Американдық биография сөздігіне" жазғанда зерттеу жүргізген Бергер, карикатурашының нәсілі Нью-Орлеан қалалық денсаулық сақтау басқармасынан алынған туу туралы куәлігінде "түсті" деп көрсетілгенін анықтады. 1880 жылғы Нью-Орлеандағы халық санағында оның ата-анасы "мулат" деп тіркелген. Мұны оқығаннан кейін, афроамерикандық ақын Исмаил Рид 1972 жылы жарық көрген "Мумбо Джамбо" романын "Крази Кэтті" жасаған Джордж Херриманға, афроамерикандыққа" арнады. Херриман комикс әдебиетінде қара немесе креол ретінде танылды, оның ішінде оның алғашқы кітап түріндегі өмірбаяндық еңбегі, "Krazy Kat: The Comic Art of George Herriman" (1986), ал "грек" деген ат кейбір өмірбаян жазушыларға жабысып, Билл Блэкбирд оны 2000-жылдардың басында "Крази мен Игнац" жинақтарына кіріспе жазғанда қолданды. Кейінірек, карикатурист Брайан Нельсон Нью-Орлеан қалалық кітапханасында жүргізген зерттеулері Херриманның анасының әжесі Кубаның Гавана қаласында туғанын, оның барлық туыстары 1890 жылғы халық санағында "мулат" ретінде тіркелгенін және Херриманның испан немесе америкалық үнді мұралары болуы мүмкін екенін көрсетті.
Қабылдау және мұра
Крейзи Кэт зиялылар, суретшілер және сыншылар арасында танымал болды, ал 1920 жылдары Херриманның модернистік элементтері мақтауға ие болды. 1921 жылы композитор Джон Алден Карпентер, Херриманның туындыларының ұзақ уақыт бойына жанкүйері болған, оған Krazy Kat балеті бойынша ынтымақтастық жасауды ұсынды. Президент Вудро Вильсон Krazy Kat-тің ешбір бөлімін жіберіп алмады және оны кабинет отырыстарына алып баратын. Жазушы Э. Б. Уайт Герриманның «Архи және Мехитабель» үшін салған суреттерін жоғары бағалады. Карикатурист Эдвард Сорел Krazy Kat-тің кейінгі кезеңдердегі танымалдылығының төмендеуіне Херсттің редакциялық саясаты себеп болғанын айтты, өйткені оның газеттеріне бағытталған «жақын саналы» оқырмандар Херриманның жұмыс стилін бағалай алмайтындықтарын, бірақ Херст жеке комиксті қолдаған. Херриманның қайтысынан кейін, көптеген танымал комикстер авторларының өлімінен кейін де жалғастырылғаннан өзгеше, комикс тоқтатылды. Оның беделі соншалық болды, ол қайтыс болғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, оның туындылары көркем галереяларда көрсетілді. Сыншылар Херриманның жұмысын жіктеу және түсіндіру қиын деп тапты; Селдес, Адам Гопник және Роберт Варшоу сияқты жазушылар комикстің нанымдылығы және комикс бетіндегі «жақын саналы» шығу тегі туралы ескертулермен оған деген құлшыныстарын азайтты. Комикс көптеген карикатуристерге үлкен әсер етті. Мэтс жасаушысы Патрик МакДоннелл Krazy Kat-ті өзінің маңызды ықпалының бірі деп атайды және ол «Krazy Kat: The Comic Art of George Herriman» (1986) кітабының авторларының бірі. Уилл Эйснер 1930 жылдары газет сата бастағанда Херриманның комикстерін ашты және Krazy Kat-ті өзінің жұмысына «күшті ықпал» деп атады. Арт Шпигельман Херриманды өзінің «естелік ықпалының» бірі деп атады. Герриманның американдық суретшілерге кең таралған ықпалы, әсіресе оның пішінін өзгертуі, психоделикалық фондары, конвенцияларды есепке алмауы және оның ерсіздігі Роберт Крамб, Денис Китчен және Бобби Лондонның жұмыстарында көрінеді. Журналист Пол Красснер Крамбты «Крейзи Кэттің заңсыз баласы» деп атады. Карикатурист Крис Уэр Херриманның туындыларына қатты әсер еткендіктен, оның өнеріне шабыттандырған шөл далалық пейзаждарды көру үшін Монумент Долинасына саяхат жасады. Krazy Kat Чарльз М. Шульц («Peanuts»), Билл Уоттерсон («Calvin and Hobbes») және итальяндық Массимо Маттиоли сияқты басқа карикатуристерге де маңызды ықпал етті. Уолт Келли өзінің кейбір Pogo комикстерінде Херриманға құрмет көрсетті. Доктор Сьюз Krazy Kat-ті жақсы көретінін білдірді, ал балалар әдебиеті зерттеушісі Филип Нель Сьюздің туындыларында, әсіресе оның зигзаг тәрізді, Коконино округіне ұқсас фондарында Херриманның ықпалын анықтады. Мультимедиялық суретші Ойвинд Фальстрём 1963-1965 жылдар аралығында бірнеше жұмыстарында Krazy Kat-ті пайдаланды. Джей Кантор 1987 жылы «Krazy Kat: Бес панельдегі роман» атты постмодерндік роман жариялады, онда зейнеткер Крейзи мен Игнац атом соғысынан кейінгі әлемде қайта оралуды жоспарлайды. 1997 жылдан бері Small Press Expo жыл сайынғы Ignatz Awards сыйлығын Krazy Kat-тегі Херриманның тышқанының құрметіне өткізеді. Ол тәуелсіз комикстерді шығарудағы таланттарды марапаттайды. Krazy Kat The Comics Journal журналының жиырмасыншы ғасырдың ең ұлы комикстерінің тізімінде бірінші орынға ие болды. 2013 жылы Иллюстраторлар қоғамы Херриманды өзінің Даңқ залына енгізді.
Стиль
Стриптің сыртқы шектеулерінде – қайта-қайта келетін кейіпкерлер, Krazy–Ignatz–Offisa Pupp арасындағы махаббат үшбұрышы – Херриман оқиғамен, өзгермелі фонмен және Krazy Kats атауындағы кейіпкердің жынысымен еркін импровизациялады. Херриманның туындыларына әсер еткен көпмәдениетті ықпалдардың ішінде навахо және мексикалық мәдениеттері де болды. Ол поэзиялық сезіммен тілді шығармашылықпен қолданып, түрлі этникалық топтардың диалекттерінен құралған, қиялға толы көптілді ойынға салды. Херриман постмодернизммен байланысты метафикциялық тәсілдерді пайдаланды; оның кейіпкерлері өздерінің жай-күйін білді, ол жиі өзіне және өз суреттеріне жолақтардағы суреттер ретінде назар аударды, сондай-ақ тіл мен тәжірибенің субъективтілігін көрсетті. Херриманды карикатурашы Эдвард Сорел «экспрессионизмнің карикатуралық баламасы» деп атаған «бостандыққа ұмтылған, спонтанды көрінетін стильде» суреттеді. Ол табиғи болды, ал оның қалам соққылары динамикалық, қалың және жіңішке диапазонда болды, Сорелдің айтуынша, оны бірден тану оңай және еліктеу қиын. Krazy Kat жексенбілік беттері Херриманның ең еркін тәжірибе жасаған жерін көрсетті – әрқайсысының бірегей панельдік құрылымы мен логотипі болды, ал араласқан панельдер дөңгелек, бейреттелген пішіндер немесе шекарасыз болуы мүмкін. Соңғы жылдары Херриманның артриті оның сурет салу стилін күшейтіп жіберді; ол боялған беттерден ақ бөліктерді пышақпен сызып алып, суретке ағаш кескінінің сипасын берді.
Жинақтар
Krazy Kat жылдар бойы әртүрлі форматта жинақталған, бірақ Херриманның басқа туындылары одан сирек қайта басылып шығарылды. Джордж Херриманның «Krazy Kat» (1946) – алғашқы «Krazy Kat» жинағы; ол ақынның алғы сөзін қамтыды. Комикстер тарихшысы Билл Блэкбирд 1988 жылдан бастап «Krazy Kat Sundays» толық жинағын дайындауды қолға алды, бірақ 1992 жылы, серия аяқталмас бұрын, «Eclipse Comics» баспасы банкротқа ұшырады. Блэкбирдтің он үш томдық «Krazy and Ignatz» сериясы 2002 жылы «Fantagraphics Books» баспасынан жарық көрді және оны Крис Уэр безендірді. 2010 жылы «Sunday Press Books» «Krazy Kat: A Celebration of Sundays» кітабын шығарды, ол «Krazy Kat Sundays» және Херриманның «Krazy Kat» алдындағы кейбір жұмыстарын түпнұсқа басылымның мөлшеріне жақын форматта қайта басып шығарды. 2012 жылы «IDW» үш томдық «Барон Бин» туындысын қайта басып шығара бастады, ал «Fantagraphics» Джордж Херриманның «Stumble Inn» еңбегін шығарады. «Fantagraphics» сондай-ақ «Krazy Kat» күнделікті жазбаларын толық жинақтау жоспарларын жариялады.
Комикстер тізімі
+ Джордж Херриманның комикстері
Атауы
Басталу күні
Аяқталу күні
Музыкалық Мозе 16 ақпан 1902 9 наурыз 1902
Профессор Отто және оның автокөлігі 30 наурыз 1902 28 желтоқсан 1902
Акробатикалық Арчи 13 сәуір 1902 25 қаңтар 1903
Екі шаттандыратын теңізші 11 қаңтар 1903 15 қараша 1903
Лариат Пит 6 қыркүйек 1903 15 қараша 1903
Майор Озонның таза ауа жорығы 2 қаңтар 1904 20 қазан 1906
«Үй – тіктеп тұрған ошақ» 22 ақпан 1904 4 наурыз 1904
Бад Смит 29 қазан 1905 20 қазан 1906
Мырза Проунс – құмар ойыншы 7 желтоқсан 1906 26 желтоқсан 1906
Рози Пози, ананың қызы 19 мамыр 1906 15 қыркүйек 1906
Әжесінің қызы 26 қараша 1905 19 мамыр 1906
Барон Муч 12 қазан 1909 19 желтоқсан 1909
Мэри колледжден келді 19 ақпан 1909 27 наурыз 1919
Жеміс бұтағы 23 желтоқсан 1909 24 қаңтар 1910
Мысық Александр 7 қараша 1909 9 қаңтар 1910
Дэниел мен Пэнси 21 қараша 1909 4 желтоқсан 1909
Дингбат отбасы / Жоғарғы қабаттағы отбасы 20 маусым 1910 4 қаңтар 1916
Қатыгез Мысық 28 қазан 1913 25 маусым 1944
Барон Бин 5 қаңтар 1916 22 қаңтар 1919
Енді тыңда, Мейбел 23 қаңтар 1919 18 желтоқсан 1919
«Сәуегей таверна» 30 қазан 1922 30 қазан 1925
Біздің күйеулер 9 қаңтар 1926 18 желтоқсан 1926
Қателер болады 9 қаңтар 1926 18 желтоқсан 1926
Ұятты сәттер / Берни Бернс 28 сәуір 1928 3 желтоқсан 1932