Немецкое романтическое движение: Тарихы мен тұлғалары

Кіріспе

Неміс романтизмі – 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында неміс тілінде сөйлейтін елдерде философия, эстетика, әдебиет және сынға ықпал еткен басты интеллектуалдық қозғалыс. Ағылшын романтизмімен салыстырғанда, неміс романтизмі салыстырмалы түрде ертерек дамыды және бастапқы жылдары Веймар классицизмімен (1772–1805) бірге жүрді. Шамамен 1797–1802 жылдар аралығындағы ерте кезең Фрюромантик немесе Йена романтизмі деп аталады. Бұл қозғалыстың маңызды философтары мен жазушылары Вильгельм Генрих Вакенродер (1773–1798), Фридрих Вильгельм Йозеф Шеллинг (1775–1854), Фридрих Шлейермахер (1768–1834), Карл Вильгельм Фридрих Шлегель (1772–1829), Август Вильгельм Шлегель (1767–1845), Людвиг Тиек (1773–1853) және Фридрих фон Харденберг (Новалис) (1772–1801) болды. Ерте неміс романтиктері өнер, философия және ғылымның жаңа синтезін жасауға тырысты, орта ғасырларды біртұтас мәдениеттің қарапайым дәуірі ретінде қарастыра отырып; алайда, неміс романтиктері олар іздеген мәдени бірліктің нәзіктігін сезінді. Неміс романтизмінің кейінгі кезеңінде күнделікті өмір мен шығармашылық генийдің иррационалды және табиғаттан тыс көріністері арасындағы шиеленіс баса назарға алынды. Атап айтқанда, сыншы Генрих Гейне ерте неміс романтиктерінің өнер мен қоғамдағы бірлік үлгісін іздеу үшін орта ғасырлық өткенге назар аударуын сынады.

Композиторлар

Людвиг ван Бетховен. Бетховен өзінің ерте туындыларында Моцарт пен Гайдн (оның ұстазы) дәстүрінде классицизм өкілі болды, бірақ үшінші симфониясынан («Эроика») басталатын орта шағында классикалық және романтикалық музыка әлемінің арасында байланыс орнатты. Бетховен толық саңырау болғаннан кейін жазған ең ұлы шығармаларымен, ол тағдырына қарсы тұрып, өзінің арманына жететін трагикалық суреткердің романтикалық идеалын бейнелейді. Оның кейінгі туындылары адам рухының жеңісін көрсетеді, ең бастысы – «Хоралдық» 9-шы симфониясы; осы симфониядан алынған «Қуанышқа ода» әні Еуропалық Одақтың гимні ретінде қабылданды. Иоганн Брамс. Оның шығармалары классицизмнің формальды үлгілерінде жасалған; ол Бетховенге терең құрметпен қарады. Брамс сонымен қатар мажар халық музыкасының ерекшелігіне қызығушылық танытып, оны атақты мажар билері, скрипкалық концерті және «Рондо алла зингарезе» (1-ші, op. 25, соль минорында) сияқты шығармаларында пайдаланды. Франц Лист. Лист ұлты бойынша венгр болғанымен, көп жылдар Германияда өмір сүрді, ал оның ана тілі – неміс тілі. Тональды поэманың авторы ретінде танылады. Қартайған шағында Лист диссонанстық, алалаушы үнді пайдаланды, оның ең танымал туындылары – «La Lugubre Gondola» және «Die Zelle in Nonnenwerth» – импрессионизм мен 20 ғасырдың атонализмінен бұрын жазылған. Феликс Мендельсон Бартолди. Ол ерте романтизм кезеңінің композиторы, Шуман, Шопен және Лист сияқты тұлғалармен бірге. Иоганн Себастьян Бахтың ұмытылған музыкасына деген қызығушылықты қайта жаңғыртуға атсалысқандардың бірі. Франц Шуберт. Оның шығармашылығының басым бөлігі – замандастарының өлеңдеріне жазылған ән циклдері мен неміс лидтері, олардың көптегені бүгінгі таңда орындалатын репертуардың ішінде. Роберт Шуман. Оның шығармалары жоғалған балалық шақтың сағындығын, алғашқы махаббатты және неміс аймағының сұлулығын еске түсіреді. Ол ықпалды сыншы ретінде жаңа таланттарды ашуда маңызды рөл атқарды, соның ішінде Шопен мен Брамс. Рихард Вагнер. Немец операсының ең танымал композиторы; Leitmotif-тің жақтаушысы. «Романтиктер соғысы» деп аталатын оқиғаның басты тұлғаларының бірі. Карл Мария фон Вебер. Егер Бетховенді есепке алмасақ, Вебер романтизмнің алғашқы музыканты болуы мүмкін, өйткені Вебер классицизмнен бастамаған, романтикалық мектептің толыққанды өнімі ретінде пайда болған алғашқы ірі композитор болды. Оның операларындағы эмоционалдық күш пен мистикалық, фольклорлық тақырыптар сол кездегі неоклассикалық дәстүрлерден радикалды түрде өзгеше болды.

Ludwig van Beethoven. In his earlier works, Beethoven was a Classicist in the traditions of Mozart and Haydn (his tutor), but his Middle Period, beginning with his third symphony (the 'Eroica'), bridges the worlds of Classical and Romantic music. Because Beethoven wrote some of his greatest music after he became totally deaf, he embodies the Romantic ideal of the tragic artist who defies all odds to conquer his own fate. His later works portray the triumph of the human spirit, most notably his 'Choral' Symphony No. 9; the stirring 'Ode to Joy' from this symphony has been adopted as the anthem of the European Union. Johannes Brahms. His works are cast in the formal moulds of Classicism; he had a profound reverence for Beethoven. Brahms was also attracted to the exoticism of Hungarian folk music, and used it in such pieces as his famous Hungarian Dances, the final movement of his Violin Concerto, and the 'Rondo alla zingarese' from his Piano Quartet No. 1, op. 25, in G minor. Franz Liszt. Liszt was by nationality a Hungarian, but nevertheless he spent many years in Germany, and his first language was German. Credited as the inventor of the tone poem. In his old age, Liszt adopted a more dissonant, ominous flavour, characteristic works being 'la Lugubre Gondola' and 'Die Zelle in Nonnenwerth'—predating Impressionism and 20th century atonality. Felix Mendelssohn Bartholdy. A composer of the Early Romantic period, together with such figures as Schumann, Chopin and Liszt. One of the persons responsible for reviving interest in the almost forgotten music of Johann Sebastian Bach. Franz Schubert. His body of work consists mainly of song cycles and German Lieder set to poems by his contemporaries, many of which are among the most common repertoire in those categories performed today. Robert Schumann. His works recall the nostalgia of lost childhood innocence, first love, and the magnificence of the German countryside. As an influential critic, he played a major role in discovering new talents, among them Chopin and Brahms. Richard Wagner. The most famous composer of German opera; was an exponent of Leitmotif. One of the main figures in the so called War of the Romantics. Carl Maria von Weber. Perhaps the very first of Romantic musicians, if we exclude Beethoven, in the sense that Weber was the first major composer to emerge wholly as a product of the Romantic school, as contrasted with Beethoven, who had started off as a Classicist. The emotional intensity and supernatural, folklore based themes in his operas presented a radical break from the Neoclassical traditions of that time.